II KO 36/53

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Romana S., osk. z art. 201 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Lublinie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:1."Czy można stosować ustawę z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309) do kary, której wykonanie zawieszono warunkowo w myśl art. 61 k.k.?2.Jak postąpić ma sąd rewizyjny, gdy uzna, że wykonanie kary pozbawienia wolności, złagodzonej na podstawie ustawy z dn. 22.XI.1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309) należy warunkowo zawiesić w myśl art. 61 k.k.?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneStosownie do art. 64 k.k. "jeżeli w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu zawieszenia sąd nie zarządzi wykonania kary, skazanie uważa się za niebyłe...". Jak wynika z brzmienia tego przepisu, samo skazanie w razie zastosowania art. 61 k.k. ma charakter warunkowy i staje się ono skazaniem rzeczywistym jedynie w przypadku, gdy w terminie określonym przez art. 64 k.k. i na podstawie okoliczności wymienionych w art. 63 k.k. sąd zarządzi wykonanie kary. W przeciwnym razie skazanie uważa się za niebyłe.W świetle więc art. 64 k.k. upływ czasokresu określonego w tym przepisie, przy braku zarządzenia wykonania kary, nie oznacza "uwolnienia od kary" (art. 21 § 2 k.k.), lecz oznacza nieistnienie skazania. Ten stan rzeczy ma swoje skutki prawne, określone w art. 64 k.k. in fine oraz w czynnościach sądowo-administracyjnych, jak brak wzmianki o skazaniu w rejestrze skazanych.Dobrodziejstwo wynikające dla oskarżonego z art. 61 k.k. idzie tak daleko, że czyni warunkowym samo skazanie, a więc w istocie rzeczy oznacza ono przestrogę dla oskarżonego i udzielenie mu terminu próby (z ewentualnymi rygorami o czym będzie mowa niżej).Ustawy o amnestii mają zastosowanie do kar orzeczonych realnie nie zaś warunkowo, a przeto łagodzenie kar lub darowanie kary, która nie ma bytu realnego, lecz posiada charakter warunkowy i karą realną z reguły się nie staje, byłoby pod względem logicznym bezprzedmiotowe, a praktycznie - przynajmniej przedwczesne.Sytuacja prawna i moralna obywatela, którego skazanie przez sąd z zastosowaniem art. 61 k.k. uważa się po upływie okresu zawieszenia za niebyłe, nie jest identyczna z sytuacją obywatela, któremu karę łagodzi się lub nawet darowuje w całości na podstawie amnestii.Stosowanie przeto do skazanego z warunkowym zawieszeniem wykonania kary ustawy o amnestii byłoby dla skazanego niekorzystne, albowiem darowanie lub złagodzenie kary logicznie przesądza jej byt, gdy natomiast w świetle art. 64 k.k. samo skazanie po upływie właściwego czasookresu może być (i z reguły bywa) uznane za niebyłe.Istnienie przepisów amnestyjnych, mających zastosowanie do danego przestępstwa, nie stoi na przeszkodzie stosowaniu dalej idącego dobrodziejstwa dla oskarżonego na podstawie art. 61 k.k., choćby nawet było ono obostrzone rygorami, wynikającymi z art. 62 k.k. W przypadku, gdy sąd wiąże warunkowe zawieszenie wykonania kary z ustanowieniem dozoru ochronnego (art. 62 § 1 k.k.) lub z nałożeniem na oskarżonego obowiązku wynagrodzenia szkody zrządzonej przestępstwem, oznacza to, że oskarżony może mieć trudniejsze warunki dla uznania skazania za niebyłe, lecz dobrodziejstwa tego nie pozbawia go, a w każdym razie nie pozbawia go dobrodziejstwa amnestii w przypadku, gdy z powodu wyłamania się spod wyżej wymienionych rygorów sąd w trybie art. 63 § 2 k.k. zarządzi wykonanie zawieszonej kary. W takim przypadku, jeżeli wykonaniu kary w całości lub części stoi na przeszkodzie ustawa o amnestii, sąd ustawę odpowiednio do oskarżonego zastosuje.Jak z powyższego wynika, odpowiedź na drugie pytanie nie wymaga dodatkowego uzasadnienia.