VI KZP 70/65

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki następującej kwestii prawnej:"1. Czy oskarżona jako matka trzydziestokilkuletniego syna była obowiązana do wykonywania ciążących na niej obowiązków w rozumieniu art. 202 k.k.?2. Jeżeli nie - to czy oskarżona była obowiązana dopełniać tylko obowiązku w ramach art. 201 § 1 k.k., zwłaszcza że tak w pierwszym, jak i w drugim przypadku pokrzywdzony opuścił dom oskarżonej i zarobkowo pracował przez okres około 2 lat w gospodarstwach PGR, gdzie nabawił się nieuleczalnej i zaraźliwej choroby?na podstawie art. 390 § 1 k.p.k.postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktycznePytanie Sądu Wojewódzkiego nie zawiera w sobie kwestii wymagającej zasadniczej wykładni ustawy w rozumieniu art. 390 § 1 k.p.k. W części tego pytania, dotyczącej wieku osoby wymagającej podjęcia wobec niej odpowiednich starań przez osobę zobowiązaną do tego, ustawa ma wyraźne brzmienie, w szczególności nie wskazuje na żadne granice wieku. Przepis art. 202 k.k. stanowi w tym przedmiocie o uchylaniu się od obowiązku przedsiębrania starań koniecznych do utrzymania życia lub zdrowia "innej osoby", przepis zaś art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego obowiązek ten wypływa, stanowi, iż rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Przestępstwo przewidziane w art. 202 k.k. polega na umyślnym sprowadzeniu niebezpieczeństwa śmierci człowieka, wskutek nieprzeszkodzenia warunkom sprzyjającym rozwojowi jego choroby, do czego sprawca tego przestępstwa był obowiązany. Kwestia, czy w konkretnej sprawie, z uwagi na stan zdrowia chorej osoby, wspomniane nieprzeszkodzenie mogło sprowadzić niebezpieczeństwo jej śmierci, i czy wobec tego istniał obowiązek przeciwdziałania, należy do dziedziny faktów. Udzielenie zatem odpowiedzi, czy w danej sprawie oskarżona była obowiązana do podjęcia odpowiednich starań, nie jest możliwe. W celu uczynienia tego byłaby konieczna ocena czy sąd I instancji poczynił wszystkie niezbędne ku temu ustalenia faktyczne ewentualnie ocena już dokonanych ustaleń.Poza tym należałoby zająć stanowisko w kwestii świadomości oskarżonej, iż zaniechaniem swym sprowadza niebezpieczeństwo śmierci innej osoby. Do takich czynności Sąd Najwyższy, działający na podstawie art. 390 § 1 k.p.k., nie jest uprawniony.Wypada jednak nadmienić, że odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 202 k.k., może mieć miejsce niezależnie od odpowiedzialności za złośliwe uchylanie się od wykonania przez tę samą osobę zobowiązaną w stosunku do tej samej osoby przewidzianego w art. 201 § 1 k.k. obowiązku łożenia na jej utrzymanie, choćby osoba ta była dorosła, lecz znajdowała się w niedostatku (art. 133 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).Przepisy art. 201 i 202 k.k. stanowią o karalności niedopełnienia różnych obowiązków z zakresu opieki i nadzoru, i uzależniają tę karalność od nastąpienia odmiennych skutków. Może się zdarzyć, że ta sama osoba jest uprawniona do alimentacji, a przy tym znajduje się w stanie zdrowia wymagającym przedsięwzięcia przez osobę zobowiązaną starań, o których mowa w art. 202 k.k. Dopełnienie w takim wypadku przez osobę zobowiązaną obowiązku łożenia na utrzymanie, nie zwalnia jej od obowiązku przewidzianego w art. 202 k.k.W świetle powyższych uwag należy dojść do wniosku, iż w stosunku do tej samej osoby można dopuścić się zarówno przestępstwa określonego w art. 201, jak i w art. 202 k.k.