I NSP 317/22

Sygn. akt I NSP 317/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki SSN Marek Dobrowolski w sprawie ze skargi M. J. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. I ACz 259/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2022 r., odrzuca skargę. UZASADNIENIE M. J. (dalej także: „Skarżący” oraz „powód”), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Sądu Najwyższego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn. akt I ACz 259/22. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz strony kwoty 6000 zł tytułem przewlekłości postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego w niniejszym postępowaniu i kosztów skargi w przypadku ich poniesienia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu Apelacyjnego, przysługuje mu zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. 2 Sąd Najwyższy ustalił następujący stan faktyczny. M. J. pozwem z 16 kwietnia 2021 r. przeciwko […] Ltd z siedzibą w D. złożonym do Sądu Okręgowego w Katowicach wniósł o ochronę dóbr osobistych oraz zapłatę zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. II C 471/21. Zarządzeniem z 26 kwietnia 2021 r. powód został wezwany do uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez uiszczenie wpisu w terminie tygodnia od dnia odebrania wezwania. Powód w zakreślonym terminie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Powód został wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających informacje zawarte w oświadczeniu o dochodach. Postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r. referendarz sądowych w Sądzie Okręgowym w Katowicach zwolnił powoda od kosztów sądowych częściowo, to jest od opłaty od pozwu powyżej kwoty 3000 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Powód wniósł o uzasadnienie powyższego postanowienia, a następnie złożył na nie zażalenie. Postanowieniem z 5 listopada 2021 r., II C 471/21 Sąd Okręgowy w Katowicach utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego z 24 sierpnia 2021 r. Powód wniósł o uzasadnienie postanowienia. Zarządzeniem z 3 stycznia 2022 r. pozew został zwrócony. Odpis zarządzenia z pouczeniem o zażaleniu wraz z uzasadnieniem postanowienia z 5 listopada 2021 r. został doręczony powodowi 12 stycznia 2022 r. Powód wniósł o uzasadnienie zarządzenia o zwrocie pozwu. Postanowieniem z 27 stycznia 2022 r., II C 471/21 referendarza sądowy w Sądzie Okręgowym w Katowicach odrzucił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, jako ponowny. Powód został wezwany do uiszczenia opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia zarządzenia o zwrocie pozwu. Powód wniósł o uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz uiścił opłatę od tego wniosku. Postanowieniem z 20 kwietnia 2022 r. referendarz sądowy odmówił sporządzenia uzasadnienia, bowiem postanowienie o odrzuceniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 107 ust. 2 zd. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie podlega zaskarżeniu, zatem z mocy prawa, postanowienia tego się nie uzasadnia. W uzasadnieniu zarządzenia z 3 stycznia 2022 r. wskazano, że powód został wezwany do uiszczenia opłaty od pozwu w terminie tygodnia 3 od odebrania wezwania, pod rygorem zwrotu pozwu. W ustawowym terminie powód nie uiścił opłaty, wobec czego zarządzono zwrot pozwu. Powód wniósł o uzasadnienie postanowienia z 20 kwietnia 2022 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od opłaty. Referendarz sądowy sporządził uzasadnienie postanowienia z 20 kwietnia 2022 r., które zostało doręczone powodowi 20 czerwca 2022 r. Pismem z 13 czerwca 2022 r. powód wniósł zażalenie na postanowienie z 3 stycznia 2022 r., zaskarżając je w całości. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania. Powód wniósł także o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego. Wniosek został oddalony. Powód wniósł o uzasadnienie postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie wraz z wnioskiem o zwolnienie od opłaty od tego wniosku. Postanowieniem z 28 lipca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił wniosek powoda o zwolnienie od opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 11 lipca 2022 r. i doręczenie odpisu postanowienia z uzasadnieniem. Powód wniósł o uzasadnienie powyższego postanowienia. Postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r., I ACz 259/22 Sąd Apelacyjny w Katowicach odrzucił wniosek powoda o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 28 lipca 2022 r., gdyż nie przysługuje od niego zażalenie, zatem nie podlega ono uzasadnieniu, oraz odrzucił wniosek powoda o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 11 lipca 2022 r., jako nieopłacony. Zarządzeniem z 31 sierpnia 2022 r. powód został wezwany do uiszczenia brakującej części opłaty od zażalenia na zarządzenie z 3 stycznia 2022 r o zwrocie pozwu w kwocie 18 152 zł w terminie tygodniowym. Powód wniósł o sporządzenie pisemnego uzasadnienia postanowienia z 26 sierpnia 2022 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 28 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach odrzucił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy SA J. P.. Postanowieniem z 29 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zwolnił powoda od kosztów sądowych, tj. opłaty od zażalenia powyżej kwoty 100,00 zł. Postanowieniem z 29 września 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił zażalenie powoda na 4 zarządzenie z 3 stycznia 2022 r., II C 471/21. Powód wniósł o uzasadnienie powyższych postanowień. Zarządzeniem z 24 października 2022 r. powód został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz uiszczenia opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Powód wniósł o zwolnienie od opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia. Postanowieniem z 21 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zwolnił powoda od kosztów sadowych, tj. opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 29 września 2022 r. oraz odrzucił wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 29 września 2022 r. w przedmiocie zwolnienia od opłaty od zażalenia, gdyż od tego postanowienia nie przysługuje zażalenia, zatem nie podlega ono uzasadnieniu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.s.p.p. skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiła przewlekłość postępowania wnosi się w toku postępowania w sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że skarga na przewlekłość postępowania może być wniesiona jedynie do prawomocnego zakończenia postępowania co do istoty sprawy, a skarga wniesiona później jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 lipca 2005 r., III SPP 127/05; z 19 stycznia 2006 r. III SPP 162/05). Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13, stwierdził, że w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ocenie pod kątem przewlekłości podlegają zarzuty skarżącego odnoszące się 5 do przebiegu postępowania, od jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia, niezależnie od tego, na jakim etapie postępowania skarga została wniesiona. W konsekwencji zatem, za niedopuszczalną należy uznać skargę mającą za przedmiot zażalenie na odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania sądowego, czy też postępowanie incydentalne o doręczenie odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Jak wynika z powyższego, skarga na przewlekłość postępowania, będąca instrumentem mającym na celu stwierdzenie, czy doszło do uchybień w niezwłocznym rozpoznawaniu sprawy, jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie – do momentu jego prawomocnego zakończenia. W konsekwencji należy stwierdzić, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po jego zakończeniu. Z akt sprawy wynika, że powód nie wniósł skutecznie pozwu przeciwko […] Ltd, a postępowanie przed Sądem Okręgowym zakończyło się zwrotem pozwu (zarządzenie z 3 stycznia 2022 r.). Orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Katowicach nie dotyczą postępowania co do istoty sprawy, lecz stanowią rozstrzygnięcie kolejnych zażaleń wnoszonych przez skarżącego na postanowienia tego Sądu. Ustawa nie przewiduje natomiast skargi na przewlekłość postępowania incydentalnego. Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.s.p.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p., skargę M. J., jako niedopuszczalną odrzucił. l.n