I NWW 279/22

Sygn. akt I NWW 279/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Oktawian Nawrot w sprawie z odwołania M. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie, przy udziale E. Ś. i E. K., o ustalenie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 lutego 2023 r. wniosku odwołującej się o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego w O. T. K. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w O., sygn. akt IV U 1156/22, pozostawia wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE Pismem datowanym na 19 grudnia 2022 r. M. L. wniosła o wyłączenie w trybie art. 49 k.p.c. sędziego T.K. „albowiem w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) z dnia 19 listopada 2019 roku (nr C-585/18, C-624/18, C-625/18) oraz uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) zachodzą wątpliwości co do bezstronności i niezależności tak wyłonionego sądu”. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że T.K. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w O. 6 października 2020 r., choć nigdy nie był sędzią i z pominięciem szczebla Sądu Rejonowego. Ponadto podniesiono, że w październiku 2020 r. pojawiły się pytania o kwestię jego niezależności, co miało 2 uzasadniać ujawnione przez portal O. dokonanie wpłaty na fundusz wyborczy P. w 2019 r., a także bycie członkiem tej partii w czasie, kiedy otrzymał rekomendację KRS, a którego to członkostwa zrzekł się z końcem maja 2019 r. Wnioskodawczyni podkreśla, że w jej ocenie powyższe okoliczności wywołują wątpliwości co do jego bezstronności, w sytuacji, kiedy wynik sprawy, w której orzeka przekłada się na sytuację finansową ZUS. Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., IV Uo 84/22, Sąd Okręgowy w Olsztynie, w trybie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym przekazał wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 154 ze zm., dalej: „u.SN”), do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Jednocześnie, stosownie do treści art. 26 § 3 u.SN, wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. W przedmiotowej sprawie zarzut sprowadza się do kwestii „bezstronności i niezależności tak wyłonionego sądu” (k. 4). Jak wskazano wyżej, ustawa jednoznacznie stanowi, że wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego. Jak jednoznaczne wskazała w uzasadnieniu 3 wnioskodawczyni: „T. K. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w O. 6 października 2020 roku. Choć nigdy nie był sędzią, starał się od razu o awans do Sądu Okręgowego w O., z pominięciem szczebla Sądu Rejonowego” (k. 4), „[o]koliczności związane z powołaniem T. K. do Sądu Okręgowego, min. wpłaty na rzecz komitetu wyborczego, członkostwo w P. oraz awans do SO z pominięciem Sądu Rejonowego, wywołują wątpliwości co do jego bezstronności, w sytuacji kiedy wynik sprawy przekłada się na sytuacje finansową ZUS [pisownia oryginalna]” (k. 4 verte). Nie ulega wątpliwości, że okoliczności te dotyczą postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa, w szczególności prawidłowości podjętej przez nią uchwały w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP kandydata do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, co jednakże w ramach badania sformułowanego przez odwołującą się wniosku nie mieści się w granicach formalnych kontroli realizowanej przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 czerwca 2021 r., I NWW 45/21; 12 maja 2021 r., I NWW 25/21), w związku z czym wniosek należy pozostawić bez rozpoznania. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że podstawą do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o przepis art. 26 § 3 u.SN, jest sytuacja, w której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie podaje okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20). Do analogicznych wniosków prowadzi również analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał” lub „TSUE”). Trybunał oceniając dopuszczalność wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wielokrotnie podkreślał, że co do zasady należy domniemywać spełnienie przez sąd krajowy wymogów określonych w art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, niezależnie od tego w jakim składzie sędziowskim sąd ten orzeka. Domniemanie to może zostać obalone, jeżeli prawomocne orzeczenie sądowe wydane przez sąd krajowy lub międzynarodowy prowadziłoby do uznania, że sędzia lub sędziowie orzekający jako 4 sąd nie są sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w świetle art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (z ostatnich zob. wyroki Trybunału z 13 października 2022 r. w sprawach C-355/21 oraz C-698/20). W niniejszej sprawie odwołująca się nie wskazała, aby w stosunku do SSO T.K. wydano takie prawomocne orzeczenie sądowe. W kontekście przywołanej przez odwołującą się uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), pomijając nawet podstawową okoliczność, której sporządzający pismo profesjonalny pełnomocnik nie mógł nie dostrzec, że w wyroku z 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20), Trybunał Konstytucyjny orzekł o jej niezgodności z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust.1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993, nr 61, poz. 284 ze zm.), podkreślić należy, że zgodnie z treścią wskazanej uchwały, „[n]ienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Pełnomocnik odwołującej się, przywołując wskazaną uchwałę, pominął całkowicie implikacyjny charakter wypowiedzi Sądu Najwyższego, usuwając z niej jej konstytutywny element, czyli rację w postaci „naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności”. 5 Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.