II CZ 59/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Suchecki.Sędziowie SN: J. Niejadlik (spr.), W. Patulski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 1989 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcji i Korporacji "S." Spółka z o. o. w S. przeciwko Krajowemu Biuru Organizacji z Obrotu i Produkcji Drobiarskiej w W. Oddział Okręgowy w K. o ustalenie na skutek zażalenia strony powodowej na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 27 lutego 1989 r. sygn. akt (...),postanawia:uchylić zaskarżone zarządzenie.Uzasadnienie faktycznePrzedsiębiorstwo Produkcji i Koordynacji "S." Spółka z o. o. w S. twierdziło, że w wykonaniu umowy z dnia 12 lutego 1988 r. pośredniczyło - za 10% prowizją - w sprzedaży jaj stanowiących własność pozwanego Krajowego Biura Obrotu i Produkcji Drobiarskiej w W. Ostatnio jednak strona pozwana wypowiedziała się, że umowa ta uległa przekształceniu na umowę sprzedaży i zażądała zwrotu - potraconej sobie przez powodowe Przedsiębiorstwo - prowizji. W tej sytuacji strona powodowa wystąpiła z powództwem o ustalenie w stosunku do pozwanego Biura, że pomiędzy stronami "miał miejsce stosunek prawny wynikający z umowy zlecenia, nie istniał natomiast jako umowa sprzedaży". Pozew został opłacony wpisem tymczasowym w kwocie 300 zł. W dniu 27 lutego 1989 r. przewodniczący wezwał powodowe Przedsiębiorstwo o uzupełnienie tej kwoty wpisem stosunkowym w kwocie 367.026 zł. Na zarządzenie przewodniczącego wniosło to Przedsiębiorstwo zażalenie.Zażalenie jest zasadne.Materiał zebrany w sprawie wskazuje, że przyczyna wytoczenia powództwa o ustalenie stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) była wypowiedź pozwanego Biura, że strony wiązała umowa sprzedaży, połączona z wezwaniem kontrahenta o zwrot zatrzymanej prowizji od sprzedaży jaj. Strona powodowa odebrał to - jak to podaje w zażaleniu - przede wszystkim jako zagrożenie jej afery ekonomicznej. Powództwo o ustalenie, uwarunkowane bezpośrednio interesem ekonomicznym, jest zaś powództwem o prawa majątkowe w rozumieniu art. 19 § 2 k.p.c. Odmienny pogląd skarżącego ostać się więc tu nie może.Wysokość wpisu stosunkowego wyznacza się - w takich sprawach - od wartości przedmiotu sporu (art. 30 p.o.k.s.). Strona powodowa nie wskazała - we wstępnej części pozwu (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.) - wartości przedmiotu sporu. Wartość przedmiotu sporu nie stanowiła tu jednak - wbrew stanowisku zaskarżonego zarządzenia - kwota pieniężna uzyskana ze sprzedaży jaj przez powodowe Przedsiębiorstwo, i następnie - po potrąceniu sobie prowizji - przekazana zleceniodawcy. Interes ekonomiczny strony powodowej sprowadzał się tu bowiem do obawy, że - przy utrzymaniu się stanowiska strony pozwanej - może utracić zatrzymaną prowizję. Powstała sytuacja, jest więc zbliżona do sytuacji określonej w art. 22 k.p.c. To zaś przemawia za poglądem, że w sprawach o ustalenie, że strony wiązała - nie umowa sprzedaży, lecz - umowa o pośrednictwo przy sprzedaży (art. 734 i nast. k.c.), wartość przedmiotu sporu stanowi suma pieniężna odpowiadająca prowizji należnej pośrednikowi za jeden rok poprzedzający powstanie tego sporu (art. 19 § k.p.c.). W uzasadnieniu pozwu strona powodowa zaś złożyła oświadczenie, że zatrzymała sobie prowizję sięgającą kwoty 534.906 zł. Oznacza to, że od tej kwoty - nie zaś od sumy pieniężnej uzyskanej ze sprzedaży jaj (5.692.659 zł) - należało wyznaczyć wpis stosunkowy od pozwu. Postąpiwszy inaczej, naruszył więc przewodniczący powołane przepisy prawa.Dlatego zaskarżone zarządzenie uchylono (art. 388 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.).Wyznaczając wpis stosunkowy, powinien przewodniczący mieć na uwadze, że pozew został już doręczony stronie pozwanej. Przy wymiarze opłaty sądowej właściwy więc będzie - nie tryb określony w art. 16 p.o.k.s., lecz - tryb wskazany w art. 20 ust. 2 p.o.k.s.