II URN 298/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Bała. Sędziowie SN: S. Szymańska (sprawozdawca), E. Mzyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Eugeniusza W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z. o emeryturę górniczą, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 17 września 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 14 maja 1987 r. Oddział ZUS w Z. odmówił Eugeniuszowi W., urodzonemu dnia 4 września 1931 r., przyznania emerytury górniczej wobec braku 25-letniego okresu pracy górniczej.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 września 1987 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy, stwierdzając, że udowodnił on jedynie 20 lat, 9 miesięcy i 3 dni pracy górniczej.Od wyroku tego wniosło rewizję nadzwyczajną Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych.Zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32 ze zm.), rewidujący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Oddziału ZUS w Z. i przyznanie wnioskodawcy górniczej emerytury.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy podnieść, że z motywów zaskarżonego wyroku nie wynika, w jaki sposób Sąd Wojewódzki wyliczył okres pracy górniczej wnioskodawcy w rozmiarze 20 lat, 9 miesięcy i 3 dni. Wymienione przez Sąd okresy pracy pod poz. 1 (9 lipiec 1957 r. - 31 maj 1968 r.) i pod poz. 2 (9 lipiec 1957 r. - 6 styczeń 1966 r.) częściowo się pokrywają. Ponadto Sąd stwierdzając, iż pracownikowi dozoru średniego i wyższego "nie uznaje się dniówek półtorakrotnych", nie wskazał, o jakie okresy chodzi, a także nie uzasadnił bliżej tego stanowiska. Uchybienia utrudniają przeprowadzenie kontroli rewizyjnej.Według rewizji nadzwyczajnej Sąd nie uznał za pracę górniczą okresu pracy wnioskodawcy od dnia 1 czerwca 1961 r. do dnia 31 maja 1968 r. w Kopalni Węgla Brunatnego w T., w tym do dnia 30 marca 1966 r. na stanowisku sztygara zmianowego oddziału napraw koparek i zwałowarek, a od dnia 1 kwietnia 1966 r. na stanowisku sztygara zmianowego (7 lat pracy), jako wykonywanej na powierzchni.Trafnie wskazuje rewidujący, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 czerwca 1987 r. III PZP 17/87 (OSNCP 1988, z. 1, poz. 2), której nadano moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż zatrudnienie na ustalonych przez właściwych ministrów - na podstawie przepisów prawa górniczego - stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń i przedsiębiorstw określonych w art. 5 ust. 1-4 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, w skrócie - z.e.g. (Dz. U. Nr 15 poz. 32 ze zm.) jest pracą górniczą w rozumieniu art. 5 tej ustawy, chociażby było wykonywane wyłącznie na powierzchni. Z akt rentowych wynika, iż wnioskodawca na mocy decyzji Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia 19 czerwca 1961 r. uzyskał zatrudnienie na stanowisku dozorcy Oddziału Maszynowego Koparek - na podstawie art. 106 ust. 1 prawa górniczego. Wykaz stanowisk kierownictwa i dozoru ruchu w resorcie górnictwa zawiera zarządzenie nr 21 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 11 lipca 1986 r. Stanowiska kierownictwa oraz wyższego, średniego i niższego dozoru w podziemnych kopalniach węgla brunatnego zawiera załącznik nr 1 do tego zarządzenia, zaś w odkrywkowych kopalniach węgla brunatnego - załącznik nr 2. Stanowisko sztygara oddziału wymienione jest w pkt C 1, zaś sztygara zmianowego w pkt C 2 załącznika nr 1; stanowiska te wymienione są także w pkt C i C 2 załącznika nr 2. Oznacza to, że także praca wykonywana na tych stanowiskach w kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego jest pracą górniczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.g. To samo odnosi się do stanowiska dozorcy (pkt D 2 załącznika nr 1 i pkt D 2 załącznika nr 2).W orzecznictwie Sądu Najwyższego także już wyjaśniono (m.in. w wyroku z dnia 27 lipca 1988 r. II URN 138/88 i z dnia 23 listopada 1988 r. II URN 235/88), że treść pkt C 2 oraz pkt D 2 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 21 nie wskazuje na jakiekolwiek wyłączenia podmiotowe ("sztygar zmianowy oddziału według nazwy oddziału, w którym jest zatrudniony", dozorca - w specjalności odpowiedniej do zakresu dozorowanych robót, zgodnie z posiadanym wykształceniem"). Odnosi się to także do pkt C oraz pkt D 2 załącznika nr 2.Z tych powodów Sąd Najwyższy uznał pracę wykonywaną na stanowiskach sztygara zmianowego i dozorcy oddziału kolejowego na powierzchni za pracę górniczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.g.W świetle powyższego należy stwierdzić, że, jeżeli organ rentowy i Sąd nie uznały okresu pracy wnioskodawcy w latach 1961-68 w Kopalni (...) za pracę górniczą z tego powodu, iż była ona wykonywana na powierzchni, to stanowisko takie jest nieuzasadnione. Natomiast nie można zgodzić się z rewizją nadzwyczajną, jakoby nie uznano za pracę górniczą okresu pracy wnioskodawcy w czasie od dnia 1 czerwca 1968 r. do dnia 1 lipca 1984 r. w Kombinacie Górniczo-Hutniczym Miedzi w L. Przeczy temu wyliczenie okresów pracy znajdujące się w aktach rentowych. Stawający na rozprawie przed Sądem Najwyższym pełnomocnik wnioskodawcy przyznał, że okres ten został uwzględniony, z tym iż wnioskodawca domaga się zaliczenia tego okresu w wymiarze półtorakrotnym.Jak wyżej zaznaczono, w tym zakresie brak jest dokładnych ustaleń Sądu, co utrudnia kontrolę zasadności stanowiska Sądu w tym przedmiocie.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie w tym, iż sprawa wymaga ponownego rozpoznania.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 422 § 2 k.p.c.