III ARN 9/88

WyrokSąd Najwyższy1988-03-29

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy grunty pozostające w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, ujawnione na jego rzecz w księdze wieczystej, mogą być uznane za nieruchomości użytkowane przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną w rozumieniu art. 274 § 1 Prawa spółdzielczego, co uzasadniałoby ustalenie tej spółdzielni jako kandydata na nabywcę?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 274 § 1 Prawa spółdzielczego, mimo nieprecyzyjnego sformułowania, miał na celu utrwalenie stanów mających cechy trwałości poprzez umożliwienie odpłatnego nabycia nieruchomości. Nawet przy szerszej wykładni pojęcia 'nieruchomości użytkowanych', w okolicznościach sprawy nie można było uznać, że po stronie spółdzielni istniało trwałe użytkowanie, a dominował element doraźności i warunkowania uprawnienia od uzyskania decyzji administracyjnej. Dodatkowo, grunty te pozostawały w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, ujawnionym w księdze wieczystej na jego rzecz, co również przemawiało przeciwko uznaniu spółdzielni za kandydata na nabywcę.
Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w przedmiocie ustalenia kandydata na nabywcę gruntów państwowych. Spółdzielnia rolnicza ubiegała się o nabycie gruntów, które były w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego i ujawnione w księdze wieczystej na jego rzecz. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał spółdzielni za kandydata na nabywcę.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego (...) w przedmiocie ustalenia kandydata na nabywcę gruntów państwowych na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 1987 r. II SA 104/87oddala rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneNieprecyzyjne sformułowanie użyte w art. 274 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30 poz. 210/:"nieruchomości (...) użytkowane (...) przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne (...)" wymaga niewątpliwie wykładni.Niezależnie jednak od jej kierunku uznać należy, że intencją przepisu art. 274 prawa spółdzielczego było utrwalenie, w drodze uregulowania własności przez umożliwienie odpłatnego nabycia, stanów mających cechy trwałości.Nawet więc wówczas, gdyby podzielić wykładnię sugerowaną w rewizji nadzwyczajnej, w okolicznościach sprawy niniejszej nie można byłoby uznać, że po stronie skarżącej Spółdzielni istniało nawet tak rozumiane użytkowanie. Dominował bowiem niewątpliwie element doraźności i uwarunkowania uprawnienia do przyszłego korzystania z tych gruntów od uzyskania decyzji administracyjnej.Nie bez znaczenia przy tej ocenie pozostać musi także i to - jak wywiedziono w odpowiedzi na skargę - że nie chodzi w sprawie o grunty Państwowego Funduszu Ziemi, a o grunty pozostające w zarządzie Wytwórni działającej na prawach przedsiębiorstwa państwowego, ujawnionym na jej rzecz w księdze wieczystej nieruchomości. Sama bowiem Spółdzielnia respektowała w swoich działaniach to szczególne uprawnienie Wytwórni, do niej zwracając się w istotnych kwestiach.Nawet więc przy dopuszczeniu szerszej wykładni pojęcia "nieruchomości (...) użytkowanych", niż to przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 274 § 1art. 274§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.