I ZO 139/26
Izba Odpowiedzialności Zawodowej2026-08-21
Skład orzekający: Grzegorza Żmija, Grzegorz Żmij, Tomasza Demendeckiego
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia powinien zostać wyłączony od orzekania w sprawie, jeśli powołuje się na orzeczenia TSUE dotyczące postrzegania sędziów i ich powołania, które mogą budzić wątpliwości co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Wniosek sędziego o wyłączenie od orzekania nie zasługuje na uwzględnienie, jeśli opiera się na orzeczeniach TSUE, które nie są źródłem prawa powszechnego i nie zastępują krajowej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego. Okoliczności wskazane przez TSUE, dotyczące postrzegania sędziów i ich powołania, nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., zwłaszcza w kontekście uchwały Sądu Najwyższego stwierdzającej, że Polska nie przekazała kompetencji do regulowania organizacji krajowego wymiaru sprawiedliwości organom UE.Stan faktyczny
Sędzia Sądu Najwyższego złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie dotyczącej zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności innego sędziego. Jako podstawę wniosku wskazał orzeczenia TSUE, które według niego mogłyby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności ze względu na sposób powołania sędziów. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku SSN Grzegorza Żmija o jego wyłączenie od orzekania w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
I ZO 139/26 POSTANOWIENIE Dnia 21 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Maria Szczepaniec po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 21 sierpnia 2026 r. bez udziału stron wniosku SSN Grzegorza Żmija z dnia 21 lipca 2026 r. o wyłączenie go od orzekania w sprawie o sygn. akt I ZB 5/26 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku SSN Grzegorza Żmija o jego wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt I ZB 5/26. UZASADNIENIE W dniu 21 lipca 2026 r. SSN Grzegorz Żmij na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie o sygn. akt I ZB 5/26 w przedmiocie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego. Wnioskujący wskazał, że: „W mojej ocenie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do mojej bezstronności w sprawie. Na istnienie okoliczności tego rodzaju wskazał wprost Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24. Trybunał wyjaśnił, że okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów. Chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych w podobnej sytuacji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I ZO 139/26 2 Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podkreślenia wymaga, iż żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, lecz oświadczeniem o podstawie jego wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k. W ocenie Sądu Najwyższego, dla możliwości udziału w rozstrzyganiu sprawy o sygn. akt I ZB 5/26 przez SSN Grzegorza Żmija, nie ma znaczenia powołana przez niego treść orzeczenia TSUE z dnia 16 lipca 2026 r., w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24. Wskazane orzeczenie nie jest źródłem prawa powszechnego i nie zastępuje ustawy, w tym szczególnej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego z mocy prawa. Należy podkreślić, że w dniu 3 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb: Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podjął uchwałę, w której wskazano, że Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25). Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [J.J.] [r.g.]
Powiązane orzeczenia
- II NSNC 144/24 2025-11-27Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący sposobu powołania sędziów Sądu Najwyższego może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. z powodu potencjalnych wątpliwości…
- I ZO 125/26 2026-08-21Czy sędzia Sądu Najwyższego, który sam składa wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie, może zostać wyłączony na podstawie powołania się na orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące okoliczności…
- II NSNC 240/24 2025-11-20Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty wyłącznie na orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącym sposobu powołania sędziego, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podst…
- I ZO 132/26 2026-08-21Czy sędzia SN może zostać wyłączony od orzekania na podstawie powołania się na orzeczenia TSUE dotyczące postrzegania sędziów i okoliczności ich powołania, które nie dotyczą wewnętrznej bezstronności?
- II NSNC 101/24 2025-11-20Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący powołania sędziów Sądu Najwyższego na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której wykonanie zostało wstrzymane, może stanowić podstawę do wyłączenia…
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1 KPKart. 90 ust. 1art. 91 ust. 2art. 87§ 1
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy