I PKN 101/97

Wyrok z dnia 18 kwietnia 1997 r. I PKN 101/97 Trudna sytuacja materialna, rodzinna i osobista z reguły nie może po-wodować oceny bezzasadności wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi zaniedbującemu swoje obowiązki. Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 18 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa Krystyny Z. przeciwko Zespołowi Szkół Rolniczych w P. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 19 grudnia 1996 r. [...] 1) o d d a l i ł kasację; 2) z a s ą d z i ł od Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego we Włocławku 10 zł (dziesięć) na rzecz adw. Małgorzaty G. tytułem wynagrodzenia za wniesienie kasacji. U z a s a d n i e n i e Powódka Krystyna Z. wystąpiła w dniu 10 lipca 1996 r. z pozwem do Sądu Rejonowego-Sądu Pracy we Włocławku o przywrócenie do pracy. Powódka twierdziła, że doręczone jej w dniu 29 kwietnia 1996 r. wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nie określony z Zespołem Szkół Rolniczych w P. (ze skutkiem na dzień 31 lipca 1996 r.) pozbawione jest uzasadnionych przyczyn, gdyż przez 15-letni okres zatrudnienia u pozwanej wypełniała swoje obowiązki starannie i sumiennie, a ich na-ruszeniem nie było uwzględnienie prośby trzech chłopców, zamieszkałych w internacie, o wpuszczenie ich na piętro zajmowane przez dziewczęta w celu pożyczenia zeszytu. Ponadto powódka podnosiła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. W piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 1996 r. powódka zwróciła się o przy-wrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, gdyż podczas biegu wypowiedzenia prowadziła rozmowy w sprawie kontynuowania zatrud-nienia i liczyła na ich powodzenie, wobec czego wnoszenie powództwa uważała za przedwczesne. W odpowiedzi na pozew pozwany Zespół Szkół Rolniczych wnosił o jego od-dalenie uzasadniając, że powódka uchybiła 7-dniowemu terminowi do wniesienia od-wołania od wypowiedzenia umowy o pracę, o którym była prawidłowo pouczona oraz że nie występują żadne okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu, natomiast co do zasady wypowiedzenie jest uzasadnione, ponieważ powódka, będąc zatrudniona na stanowisku dozorcy w internacie, obowiązana była do przestrzegania regulaminu, który zabraniał uczniom przebywania po godz. 21.30 poza wyznaczonymi im rejonami internatu (chłopcom poza parterem, dziewczętom poza I piętrem). Tymczasem powódka wpuściła po tej godzinie trzech chłopców na zamykane na klucz piętro zajmowane przez dziewczęta, gdzie - jak stwierdził wychowawca - dwóch z nich przebywało w pokoju dziewcząt z otwartą butelką alkoholu, a jeden znajdował się z dziewczyną w łazience. Zdarzenie to zbulwersowało środowisko nauczycieli i rodziców i rzuca cień na dobre imię szkoły. Ponadto pozwany podniósł utratę zaufania do powódki z powodu stwierdzenia podczas jej dyżurów występowania kosztownych i nie związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych połączeń telefonicznych z aparatu dostępnego wyłącznie powódce. Wyrokiem z dnia 31 października 1996 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy we Włocławku oddalił powództwo uzasadniając, że odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę doręczonego powódce dnia 29 kwietnia 1996 r. wniesione zostało ze znacznym, ponad dwumiesięcznym uchybieniem terminowi zakreślonemu art. 264 § 1 KP, przy czym nie istniały okoliczności usprawiedliwiające to uchybienie, a nadto, że pod względem merytorycznym wypowiedzenie to było uzasadnione. W apelacji od tego wyroku powódka kwestionowała ustalenia Sądu I instancji tłumacząc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę przekonaniem, że wskutek rozmów z kierowniczką internatu wypowiedzenie będzie cofnięte, zaś co do meritum twierdziła, że chłopców wpuściła w celu wypoży-czenia zeszytów i nie mieli oni przy sobie alkoholu, zamierzała ich niebawem zabrać z powrotem, natomiast na ich (i dziewcząt) sprawowanie nie miała żadnego wpływu. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z dnia 19 grudnia 1996 r. oddalił apelację powódki, uznając ustalenia Sądu I instancji i wypływające z nich wnioski za prawidłowe zarówno w kwestii dotyczącej terminu do wniesienia powództwa, jak i w przedmiocie zasadności dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę. W kasacji od wyżej wymienionego wyroku powódka podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC), a mianowicie art. 328 § 2 i 233 § 1 KPC przez przyjęcie, "że pertraktacje ugodo-we prowadzone między stronami nie stanowiły okoliczności usprawiedliwiającej opóźnienie w złożeniu odwołania, a nadto, iż wpuszczenie chłopców, którzy mieli podać zeszyty stanowiło naruszenie obowiązków pracowniczych uzasadniających wypo-wiedzenie umowy o pracę". Kasacja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i przy-wrócenie powódki do pracy lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów na rzecz ustanowionego z urzędu dla powódki pełnomocnika do wniesienia kasacji. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 328 § 2 KPC Sąd Wojewódzki odniósł się do kwestii uchybienia przez powódkę terminowi zakreślonemu w art. 264 § 1 KP stwierdzając, że powódka mimo dwóch spotkań z dyrektorem nie uzyskała pozytywnej odpowiedzi na przejawiany zamiar kontynuowania stosunku pracy oraz że pertraktacje, na które się powoływała nie były prowadzone z osobą kompetentną do nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy. Nie istniały zatem przesłanki pozwalające uznać opóźnienie we wniesieniu od-wołania przekraczające 2 miesiące za usprawiedliwione. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC, bowiem przed Sądem I instancji powódka działała za pomocą adwokata, proces toczył się od lipca do października 1996 r. i postępowanie dowodowe uznać należy za wyczerpujące, a wyprowadzone ze zgromadzonego ma-teriału dowodowego wnioski za trafne. W szczególności błędne jest przekonanie po-wódki, iż jej zachowanie w dniu 23 kwietnia 1996 r. nie dawało podstaw do wypowie-dzenia umowy o pracę i stwierdzić należy, że już sam brak zrozumienia naganności tego zachowania dyskwalifikuje powódkę do pracy w placówkach oświatowo-wycho-wawczych. Z uwagi bowiem na zadania, nałożone na takie placówki obowiązują w nich regulaminy mające zapewnić prawidłowe wykonywanie tych zadań i należy mniemać, iż tym stopień ich wykonania jest wyższy im większy jest stopień przestrzegania tych regulaminów. Nauka w szkołach ponadpodstawowych nie jest obowiązkowa, przeto przez sam fakt wstąpienia do takiej szkoły, uczeń zobowiązuje się do pewnego samoograniczenia i przestrzegania wprowadzonych przez szkołę uregulowań, mających na celu zapewnienie prawidłowego toku nauczania i wychowania. W proces ten zaangażowani są nie tylko nauczyciele i rodzice, którzy z pełnym zaufaniem powierzyli swoje dzieci szkole - lecz także pozostali pracownicy placówki oświatowo-wychowawczej. Zachowanie powódki w dniu 23 kwietnia 1996 r. zakłóciło ten tok, dając podstawy do zaniepokojenia rodziców i wychowawców, co wynika z ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Ustalenia te, podzielone przez Sąd Wojewódzki nie są dotknięte wadami, jakie wytyka kasacja, wyprowadzone wnioski są logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia przez Sąd II instancji art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC. Nie jest także trafny zarzut kasacji naruszenia przez zaskarżony wyrok zasad współżycia społecznego. Słusznie Sąd Wojewódzki powołuje w uzasadnieniu swego wyroku orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1982 r., I PRN 140/82 (OSNCP 1983 z. 8 poz. 122), w którym wyrażony został pogląd, iż nie można wymagać od zakładu pracy, by zatrudniał pracownika przez nie ograniczony żadnym terminem czas na określonym stanowisku pracy, jeżeli obowiązkom związanym z tym stanowiskiem pracownik nie chce, bądź nie może podołać, choćby znajdował się on w trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej. Pogląd ten nabiera szczególnego znaczenia w zmienionej sytuacji ekonomiczno-społecznej, tj. występowania trudności na rynku pracy. Koniecznem okazuje się przejawianie przez pracownika większej odpo-wiedzialności za stabilizację własnego zatrudnienia i właściwego stosunku do wykony-wania obowiązków pracowniczych. Trudna sytuacja materialna, rodzinna i osobista nie może stanowić swego rodzaju parasola ochronnego dla pracownika, zaniedbującego swoje obowiązki. Przeciwnie, dotknięty taką trudną sytuacją pracownik winien wykazywać szczególnie rzetelny stosunek do obowiązków pracowniczych, aby po-chopnym ich naruszeniem nie dać pracodawcy powodu do rozwiązania stosunku pracy, a tym samym własnym działaniem nie pogorszyć swego położenia. Reasumując powyższe rozważania Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i na zasadzie art. 39312 orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparte jest na § 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 51, poz. 230) w związku z § 17 ust. 1 pkt 1 i § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 czerwca 1992 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości (Dz. U. Nr 48, poz. 220 ze zm.). ========================================