I PR 212/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Iwulski.Sędziowie SN: J. Skibińska-Adamowicz (spr.), M. Tyszel.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 12 września 1990 r. sprawy z powództwa J. D. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "C." w Ł. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 6 marca 1990 r., sygn. akt (...):oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem z dnia 6 marca 1990 r. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. oddalił powództwo J. D. o zasądzenie od Spółdzielni Budowlano-Montażowej "C." w Ł. odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę, o sprostowanie świadectwa pracy i odszkodowanie w związku z wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy oraz o zaliczenie do okresu zatrudnienia czasu pozostawania bez pracy po rozwiązaniu stosunku pracy.Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i wnioski:Powód J. D. podjął pracę w pozwanej Spółdzielni dnia 1 lipca 1989 r. w charakterze specjalisty do spraw zaopatrzenia na podstawie umowy o pracę z tej samej daty, która została nazwana umową o pracę "na czas próbny 2 miesięcy".W dniu 1 września 1989 r. strony zawarły następną umowę, która była umową na czas określony od 1 do 30 września 1989 r. W dniu 30 września 1989 r. pozwana Spółdzielnia przygotowała kolejną umowę o pracę "na czas ściśle oznaczony od 1.10.1989 r. do 31.10.1989 r.", z której treścią powód się zapoznał, lecz umowy tej nie podpisał. Mimo to w październiku 1989 r. powód świadczył pracę, wykonując obowiązki należące do specjalisty do spraw zaopatrzenia, a także przyjął wypłacone mu wynagrodzenie za ten miesiąc.W dniu 30 października 1990 r. pozwana Spółdzielnia wystosowała do powoda pismo, w którym, powołując się na treść niepodpisanej przez powoda (ostatniej) umowy o pracę, przypomniała, że nie zamierza kontynuować stosunku pracy.W dniu 30 października 1989 r. pozwana Spółdzielnia sporządziła świadectwo pracy, w którym stwierdziła, że stosunek pracy uległ rozwiązaniu z upływem czasu, na jaki był zawarty.W świetle tych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenia powoda nie zasługują na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw - jak powód tego żąda - do przyjęcia, że strony łączyła umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony oraz że rozwiązanie tej umowy wymagało jej wypowiedzenia. Po zakończeniu umowy zawartej na okres próbny strony zawarły umowę na czas oznaczony wynoszący jeden miesiąc i powód, podpisując tę umowę, musiał liczyć się z zakończeniem stosunku pracy w dacie określonej w tej umowie.Nie mógł również zakładać, że umowa sporządzona przez stronę pozwaną na piśmie dnia 30 września 1969 r. i przedstawiona powodowi do podpisania dnia 2 października 1989 r., obejmująca okres od 1 do 31 października 1989 r., przekształci się w umowę o pracę na czas nieokreślony. Treść umowy świadczyła jednoznacznie o planach strony pozwanej wobec powoda, gdy chodzi o dalsze jego zatrudnienie.Skoro w umowie z dnia 30 września 1989 r. zawarta była propozycja zatrudnienia powoda tylko od 1 do 31 października 1989 r. i skoro powód propozycję tę przyjął, świadcząc w tym czasie pracę i pobierając wynagrodzenie, to prawidłowe jest stwierdzenie w świadectwie pracy, że stosunek pracy został rozwiązany z upływem terminu, na jaki został zawarty. Nie ma więc podstaw do sprostowania tego świadectwa, gdyż zawarte w nim stwierdzenia są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Tym samym bezzasadne jest również żądanie odszkodowania z tytułu wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Sformułowanie dotyczące sposobu ustalania zatrudnienia, w którym powód upatruje przyczyny trudności w uzyskaniu nowego zatrudnienia, "wyraża rzeczywisty sposób rozwiązania stosunku pracy".Wreszcie - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nieuzasadnione jest także żądanie wliczenia do okresu zatrudnienia czasu pozostawania powoda bez pracy.Od powyższego wyroku powód wniósł rewizję, w której, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 368 pkt 3 k.p.c.) i naruszenie prawa materialnego (art. 368 pkt 1 k.p.c.), wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polega na pominięciu przy rozstrzyganiu o żądaniach rzeczywistej woli, jaką strony przejawiły zawierając umowę o pracę, i wyłączeniu przez Sąd Wojewódzki z zakresu jego zainteresowań tego, że strona pozwana przed zawarciem umowy na czas oznaczony przyrzekła powodowi zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony. Natomiast naruszenie prawa materialnego polega na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 21 § 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19), który daje powodowi prawo do odszkodowania, ponieważ niemożność zawarcia umowy przyrzeczonej ma swoją przyczynę w reorganizacji zakładu pracy.Pozwana Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "C." w Ł. wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom rewidującego Sąd Wojewódzki, wydając zaskarżony wyrok, nie naruszył prawa materialnego ani nie popełnił uchybienia polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy.Zarówno w pozwie, jak i na rozprawie dnia 6 marca 1990 r. powód utrzymywał, że zakład pracy zawarł z nim umowę o pracę na czas nieokreślony i z tytułu rozwiązania tej umowy żądał zasądzenia odszkodowania. Tymczasem z materiału dowodowego wnikało, że powód zawarł kolejno trzy umowy o pracę na czas ściśle oznaczony i chociaż nie podpisał ostatniej umowy obejmującej okres od 1 do 31 października 1989 r., to jednak przystąpił do pracy, przez cały wymieniony czas jej trwania wykonywał określone w niej obowiązki specjalisty do spraw zaopatrzenia i pobrał przewidziane w tej umowie wynagrodzenie za pracę.Trafnie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że niezależnie od życzenia powoda nie doszło do zawarcia umowy o pracę na czas nieokreślony, a tym samym z dniem 31 października 1989 r. nastąpiło - jak przyjął Sąd Wojewódzki - rozwiązanie umowy zawartej na czas oznaczony.W myśl art. 30 § 1 pkt 4 k.p. umowa o pracę zawarta na czas określony rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta. W przeciwieństwie do umowy zawartej na czas nieokreślony, do jej rozwiązania nie jest konieczne złożenie stosownego oświadczenia woli przez jedną ze stron (art. 30 § 1 pkt 2 w związku z art. 32 § 1 k.p.). Oznacza to, że wraz z upływem czasu ostatniej łączącej strony umowy o pracę, kierownik zakładu pracy nie miał obowiązku złożenia oświadczenia woli o jej wypowiedzeniu lub rozwiązaniu, gdyż zawierając umowę, strony z góry ustaliły czas jej trwania, wykluczając tym samym potrzebę jej wypowiedzenia.Prawidłowy jest przeto wniosek Sądu Wojewódzkiego, iż skoro strona pozwana podała w pisemnej propozycji dokładny czas trwania umowy o pracę (1-31 października 1989 r.) i jej warunki, zaś powód przystąpił do wykonania czynności i świadczył pracę przez cały czas, a następnie pobrał wynagrodzenie, doszło do zawarcia umowy o pracę w sposób dorozumiany. Wydanie więc powodowi świadectwa pracy w terminie określonym w art. 97 § 1 k.p. było jedyną powinnością zakładu pracy wynikającą z nadejścia terminu rozwiązania się umowy.Wbrew zatem zapatrywaniu rewidującego, Sąd I instancji nie naruszył prawa materialnego, przyjmując, że zakład pracy nie miał obowiązku wypowiedzenia umowy o pracę oraz że w związku z tym nie przysługuje powodowi odszkodowanie przewidziane w art. 45 § 1 k.p. w wypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.Powód zarzucił również zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 21 § 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakłada pracy (...) (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19), polegające na niezastosowaniu przez Sąd Wojewódzki tych przepisów, mimo iż zakład pracy nie zawarł umowy o pracę na czas nieokreślony ze względu na przeprowadzaną reorganizację.Wymieniony zarzut pozostaje bez związku z żądaniami i twierdzeniami faktycznymi powoda przedstawionymi w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd ten nie wyjaśnił sprawy pod kątem twierdzeń powoda, bądź że nie orzekł ponad żądanie w sytuacji, gdy był do tego zobowiązany i gdy zaistniały dostateczne po temu warunki (art. 4771 § 1 k.p.c.).Nie można też podzielić zarzutu rewidującego, iż Sąd I instancji nie wyjaśnił dostatecznie kwestii, jaka była rzeczywista wola, którą przejawiły strony, zawierając pierwszą umowę o pracę, oraz czy strona pozwana przyrzekła powodowi zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony, którego to przyrzeczenia nie dotrzymała.Pisma powoda i jego ustne wyjaśnienia w sprawie (...) Sądu Pracy w Ł. oraz w przedmiotowej sprawie świadczą o tym, że zarówno roszczenie o odprawę pieniężną przewidzianą w art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (...) (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19), jak i roszczenie z tytułu niezawarcia umowy przyrzeczonej wynikającej z art. 390 k.c. (w związku z art. 300 k.p.), są roszczeniami nowymi, które dotąd nie były w sposób formalny zgłoszone przez powoda ani nie wynikały z jego stanowiska i twierdzeń faktycznych. Nie mieszczą się zatem w stanie faktycznym i prawnym sprawy i nie dotyczy ich zaskarżony wyrok oddalający powództwo. Powyższy stan rzeczy sprawia, że kontrola rewizyjna w tym zakresie jest niemożliwa i niedopuszczalna. Nie pozbawia to jednak powoda możliwości wystąpienia z pozwem o te roszczenia do właściwego rzeczowo i miejscowo sądu pracy.Z tych względów i na podstawie art. 387 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił rewizję.