I PR 337/70

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (...), po rozpoznaniu w dniu 25 września 1970 r. sprawy z powództwa Adama K. przeciwko Towarzystwu Handlu Międzynarodowego "D." Spółka Akcyjna w W. o ustalenie i wynagrodzenie za pracę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy z dnia 12 czerwca 1970 r., sygn. akt II C-216/70, oddala rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się ustalenia, że jego stosunek pracy z pozwanym Towarzystwem powstały na podstawie porozumienia stron z dnia 25 lipca 1968 r. nie uległ rozwiązaniu oraz zasądzenia na jego rzecz od pozwanego za czas od dnia 20 lutego 1970 r. do dnia zgodnego z prawem rozwiązania łączącej strony umowy o pracę należnego mu wynagrodzenia płatnego do banku Polskiej Kasy Oszczędności w Warszawie pod formą tzw. eksportu wewnętrznego według obowiązującego stosunku złotowego.W uzasadnieniu swego żądania powód twierdził, że pozwane Towarzystwo pismem z dnia 20 maja 1968 r. zawiadomiło go o jego wytypowaniu na wyjazd do Indii w charakterze dyrektora Spółki polsko-indyjskiej "I." w Bombaju, wzywając go do niezwłocznego skontaktowania się z pozwanym Towarzystwem jako udziałowcem wymienionej Spółki celem załatwienia formalności wyjazdowych. Następnie pismem z dnia 24 lipca 1968 r. pozwane Towarzystwo zwróciło się do pracodawcy powoda (...) o udzielenie powodowi 3-letniego urlopu bezpłatnego od dnia 12 sierpnia 1968 r.Równocześnie pozwane Towarzystwo zawarło z powodem w dniu 25 lipca 1968 r. umowę o pracę na czas nieokreślony zatytułowaną "porozumieniem", ustalającą między innymi wysokość wynagrodzenia.Powód w wyznaczonym mu terminie w połowie sierpnia 1968 r. wyjechał do Indii, gdzie objął powierzone mu stanowisko.W dniu 11 sierpnia 1969 r. do Konsulatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Bombaju wpłynęła depesza od pozwanego odwołująca powoda do kraju z dniem 31 października 1969 r. Po powrocie do kraju i zgłoszeniu się do pracy pozwane Towarzystwo udzieliło powodowi najpierw zaległego i bieżącego urlopu w czasie od 17 listopada 1969 r. do 19 stycznia 1970 r., a następnie wobec choroby powoda, przesunięto mu urlop do dnia 20 lutego 1970 r. Gdy po zakończeniu urlopu powód zgłosił się do pracy, doręczono mu pismo z datą 20 lutego 1970 r., w którym zakomunikowano mu, że jego stosunek pracy został ostatecznie zakończony z dniem 31 października 1969 r.Stanowisko to zdaniem powoda jest niesłuszne i niezgodne z art. 5 pkt 4 i art. 25 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych i dlatego zgłosił określone w pozwie żądanie.Sąd Wojewódzki oddalając powództwo przytoczył następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia: Okres trzyletniego urlopu bezpłatnego nie był uprzednio uzgodniony między stronami. Zgodę (...) na taki urlop powód uzyskał na własną prośbę (pismo Zjedn. z dnia 10 czerwca 1968 r., k. 20).Pozwane Towarzystwo pismem z dnia 24 lipca 1968 r. (k. 3) poparło prośbę powoda w tym celu, aby powód mógł otrzymać od dotychczasowego pracodawcy wynagrodzenie za czas od 15 lipca do 15 sierpnia 1968 r.Nie ma podstaw do przyjęcia, że praca powoda w Indiach względnie w pozwanym Towarzystwie miała trwać przez okres trzech lat. Strony zawarły umowę o pracę nazwaną porozumieniem z dnia 25 lipca 1968 r.W umowie tej strony dokładnie ustaliły, jakie stanowisko w Bombaju powód będzie zajmował i jakie będzie otrzymywał wynagrodzenie, a nadto w § 6 ustalono, że "D." może odwołać powoda z pracy w Spółce w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym.Pozwane Towarzystwo skorzystało z tego uprawnienia i odwołało powoda z zajmowanego stanowiska.Powód nie kwestionował decyzji o odwołaniu, a jedynie prosił o ustalenie daty odwołania na dzień 31 października 1969 r.Po powrocie do kraju powodowi udzielono zaległego i bieżącego urlopu w czasie od 17 listopada 1969 do 19 stycznia 1970 r. Następnie z powodu choroby powoda przesunięto mu urlop do dnia 20 lutego 1970 r.Skoro pozwane Towarzystwo odwołało powoda do kraju i strony uzgodniły między sobą, że odwołanie nastąpi z dniem 31 października 1969 r., to jest w dacie uzgodnionej przez obie strony, a nadto pozwane Towarzystwo wypłaciło powodowi wszystkie należności związane z wykonywaniem pracy za granicą, jak również umożliwiło mu wykorzystanie przysługującego urlopu, roszczenia powoda nie mogą być uwzględnione.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda, w której zawarty jest wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa względnie o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z treści zawartego przez strony porozumienia z dnia 25 lipca 1968 r., stosunek pracy powoda w Spółce "I." w Bombaju został poddany przepisom prawa polskiego, a wobec tego skarżący słusznie powołuje się na art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o umowie o pracę pracowników umysłowych który głosi, że wszelkie postanowienia umów indywidualnych, regulujące stosunek pracy mniej korzystnie dla pracowników umysłowych, aniżeli to czyni rozporządzenie, są nieważne, a w miejsce ich obowiązują właściwe przepisy rozporządzenia, między innymi także postanowienia art. 25 pkt 4, które zezwalają na rozwiązanie umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony, po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu.Rozważenia zatem wymaga okoliczność, czy odwołanie powoda względnie uzgodniony przez strony jego powrót do kraju uznane być mogą za wypowiedzenie umowy, czy też za rozwiązanie umowy na mocy wzajemnego porozumienia stron.W § 2 umowy z dnia 25 lipca 1968 r. strony zastrzegły, że dla ustalenia warunków pracy w Spółce mają zastosowanie przepisy prawa polskiego "z uwzględnieniem odchyleń podanych w porozumieniu, a wynikających ze specyfiki pracy nie na placówce dyplomatycznej, lecz w Spółce jako przedsiębiorstwie prawa obcego".Przy ocenie odwołania powoda do kraju dokonanego w dniu 12 sierpnia 1969 r. przez pozwane Towarzystwo nie można pominąć specyfiki wiążącej strony umowy, która nakładała na powoda obowiązek świadczenia pracy poza granicami państwa polskiego, i która musi zadecydować o wykładni złożonego przez pozwane Towarzystwo oświadczenia woli o odwołaniu powoda do kraju, a zarazem daje podstawę do uznania dokonanego odwołania za wypowiedzenie umowy o pracę.Nie można bowiem przyjąć, by odwołanie osoby skierowanej z kraju do pracy za granicą miało wyrażać zamiar kontynuowania zawartej umowy.Gdyby zatem uznać, że wypowiedzenie w najkorzystniejszym dla powoda przypadku dokonane zostało w dniu 31 października 1969 r., to w takim razie trzymiesięczny termin wypowiedzenia upłynąłby w dniu 31 stycznia 1970 r., a ponieważ niesporne jest między stronami, że pozwane Towarzystwo wypłaciło powodowi wynagrodzenie do dnia 20 lutego 1970 r. zaskarżone orzeczenie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu i wobec tego Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję powoda.