I PRN 12/81
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1981-04-22
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ciąża pracownicy, zwłaszcza młodej i niedoświadczonej, może stanowić okoliczność wyjątkową usprawiedliwiającą opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie do pracy, nawet jeśli przekracza ono trzy tygodnie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ciąża pracownicy, szczególnie młodej i niedoświadczonej, powinna być traktowana jako okoliczność wyjątkowa w rozumieniu art. 269 § 4 k.p., usprawiedliwiająca opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie do pracy. W związku z tym, opóźnienie to nie może być uznane za nadmierne, a sąd pracy powinien merytorycznie rozpoznać sprawę pracownika. Ponadto, jeśli okazało się, że niedobór, który stanowił podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, został spowodowany przez inną osobę, pracownik powinien mieć możliwość obrony i nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji błędnych decyzji zakładu pracy.Stan faktyczny
Pracownica została zwolniona z pracy bez wypowiedzenia z jej winy z powodu niedoboru w sklepie. Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy oddaliła jej wniosek o przywrócenie do pracy z powodu spóźnionego terminu. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie pracownicy, uznając podane przez nią przyczyny opóźnienia za nieusprawiedliwione. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów prawa i interesu PRL. Okazało się, że kierowniczka sklepu została uznana winną zagarnięcia kwoty stanowiącej niedobór.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska.Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Zaziemski (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu z wniosku Elżbiety C. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "S." Oddział w C. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C.V. 534/291/80/80 od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 20 czerwca 1979 r. sygn. akt (...)uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się przywrócenia jej do pracy w pozwanej Spółdzielni - która rozwiązała z nią umowę o pracę bez wypowiedzenia z jej winy z powodu stwierdzanego w sklepie niedoboru wynoszącego 54.361 zł.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy orzeczeniem z dnia 21 V 1979 r. oddaliła wniosek z uwagi na złożenie go w spóźnionym terminie, które to opóźnienie było nadmierne i nieusprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżanym wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawczyni stwierdzając, że podane przez wnioskodawczynię przyczyny - jakie stanowiło złe samopoczucie, przygotowania do ślubu i niedotrzymanie obietnicy zredagowania wniosku przez bliską osobę - nie usprawiedliwiają opóźnienia, które ponadto jest nadmierne, gdyż przekracza trzy tygodnie.W złożonej rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżanego wyroku oraz poprzedzającego tenże wyrok - orzeczenia terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w C. i przekazanie sprawy tej Komisji do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażące naruszenie art. 269 § 4 k.p. oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Trafnie podnosi rewizja nadzwyczajna, że zwłaszcza stan pierwszej ciąży wnioskodawczyni należy uważać za okoliczność wyjątkową w rozumieniu art. 269 § 4 k.p. - skoro powszechnie wiadomo, że zazwyczaj towarzyszy mu szczególne zaangażowanie emocjonalne. Sprawia ono, że aktywność życiowa skierowana jest przede wszystkim na sprawy z tym stanem związane.Tym bardziej więc ciąża usprawiedliwia wnioskodawczynię, która będąc osobą młodą (19 lat) i niedoświadczoną w jednym czasie uregulować miała na równi dla niej ważne sprawy pracownicze i osobiste.Powyższe wyjątkowe okoliczności dawały podstawę do rozpoznania zgłoszonego w spóźnionym terminie roszczenia, które to opóźnienie nie może w tym przypadku być uznane za nadmierne - czego Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z naruszeniem art. 269 § 4 k.p. nie uczynił - przez co uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy wnioskodawczyni.Jak wynika zaś z dołączonych akt karnych Sądu Rejonowego w C. sygn. akt (...) - wyrokiem tegoż Sądu z dnia 28 XI 1979 r. Bożena P. - kierowniczka sklepu, w którym zatrudniana była wnioskodawczyni została uznana winną zagarnięcia całej kwoty 54.300 zł - stanowiącej niedobór przypisywany wnioskodawczyni. Odpadła więc materialnoprawna przesłanka, która stanowiła podstawę do rozwiązania z wnioskodawczynią umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy.Zaskarżony wyrok narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - jest bowiem sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości społecznej, aby pracownik pozbawiony zastał możliwości obrony i ponosił następstwa decyzji zakładu pracy, której podstawy - jak wynika z powyższych stwierdzeń okazały się błędne. Dlatego też należało zaskarżony wyrok uchylić - przy czym Sąd Najwyższy z uwagi na zebrany już w sprawie materiał dowodowy uznał za celowe przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (art. 421 § 2 in fine i art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p.).
Powiązane orzeczenia
- II PK 92/14/1 2015-02-10Czy pracownica, która dowiedziała się o ciąży w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, może skutecznie dochodzić przywrócenia do pracy, jeśli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania do sądu pracy nie został zł…
- II PK 180/14 2015-06-24Czy pracownikowi, który w okresie ciąży był zatrudniony na stanowisku stażysty i którego umowa o pracę została rozwiązana bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów, przysługuje bezwzględne przywrócenie do pracy, czy też…
- I PRN 135/80 1981-01-14Czy pracownicy w ciąży, których umowa o pracę została rozwiązana z naruszeniem przepisów, a o ciąży pracodawca dowiedział się po rozwiązaniu umowy, przysługuje wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy, czy też…
- I PK 57/16 2016-11-23Czy pracownica, która dowiedziała się o ciąży po rozwiązaniu umowy o pracę i nie złożyła pozwu o przywrócenie do pracy w terminie 7 dni od dowiedzenia się o ciąży, może skutecznie dochodzić przywrócenia do pracy, jeśli p…
- II PK 150/15 2016-01-13Czy pracownica w ciąży, która uchybiła terminowi do zaskarżenia zakazanej czynności prawa pracy, może uzyskać przywrócenie do pracy, jeśli uchybienie było usprawiedliwione?
Powołane przepisy
art. 269 § 4 KPart. 421 § 2art. 422 § 1 KPCart. 277 § 2 KP§ 4§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.