I PRN 49/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj.Sędziowie SN: E. Jachczyk (spraw.), Z. Stypułkowska.przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL: Z. Paczyńskiego.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 16 maja 1979 r. sprawy z odwołania R. C. przeciwko Zakładom Przemysłu Bawełnianego "N. " w Ł. od wypowiedzenia warunków pracy i płacy na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL (...) od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 22 grudnia 1978 r., sygn. akt (…):uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Ł. z dnia 14 października 1978 r., nr (…), i oddala odwołanie wnioskodawcy od wypowiedzenia zmieniającego dokonanego przez pozwane Zakłady w dniu 16 września 1978 r.Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy orzeczeniem z dnia 14 października 1978 r. po rozpoznaniu sprawy wnioskodawcy - dowódcy warty straży przemysłowej - przeciwko pozwanym Zakładom uznała za bezskuteczne dokonane przez te Zakłady pismem z dnia 16 września 1978 r. wypowiedzenie wnioskodawcy warunków pracy i płacy. Komisja uznała, że "obecność wnioskodawcy w stanie nietrzeźwym w dniu 6 września 1978 r. ok. godz. 20 w pozwanych Zakładach nie była związana z zamiarem pełnienia służby wartowniczej, a jedynie z dopilnowaniem, aby służbę za niego pełnił T. B.". Komisja przyjęła nadto, że tego rodzaju zamiany służb miały i mają miejsce w zakładach oraz uwzględniła okoliczność, że wnioskodawca bez zastrzeżeń wykonywał swoją pracę od czterech lat.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania pozwanych Zakładów wyrokiem z dnia 22 grudnia 1978 r. oddalił odwołanie. Sąd ten przyjął, że podany w piśmie dyrekcji do rady zakładowej fakt przybycia wnioskodawcy do pracy w stanie nietrzeźwym w dniu 6 września 1978 r. nie został udowodniony, ponieważ "wnioskodawca zgłosił się nie z zamiarem podjęcia pracy lecz z zamiarem dopilnowania zastępstwa, które zostało uzgodnione z T. B. i postępowanie wnioskodawcy było prawidłowe (będąc w stanie nietrzeźwym nie miał zamiaru pełnić służby)".Od powyższego prawomocnego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, domagając się uchylenia zarówno orzeczenia Komisji, jak i wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, i oddalenia odwołania wnioskodawcy od wypowiedzenia zmieniającego dokonanego przez pozwane Zakłady w dniu 16 września 1978 r. Skarżący zarzuca temu orzeczeniu i wyrokowi rażące naruszenie przepisów art. 42 w zw. z art. 45 k.p.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Okoliczności sprawy są bezsporne. Wnioskodawca jako dowódca warty straży przemysłowej pozwanych Zakładów miał obowiązek w dniu 6 września 1978 r. od godz. 20 podjąć służbę i pełnić ją do godz. 8 dnia następnego. W dniu 6 września 1978 r. około godz. 20 wnioskodawca przybył do zakładu pracy w stanie nietrzeźwym, a powiadomiony o tym zastępca dyrektora A. K. odesłał wnioskodawcę do domu, a funkcję dowódcy warty na tej zmianie powierzył Z. A. Komendant straży pismem z dnia 9 września 1978 r., wystąpił o rozwiązanie z wnioskodawcą umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym, z winy pracownika. Dyrekcja pozwanego Zakładu, po konsultacji z radą zakładową, która nie wniosła zastrzeżeń co do zasadności zmiany warunków pracy i płacy wnioskodawcy - dokonała wypowiedzenia zmieniającego.Trafnie w świetle powyższych okoliczności zarzuca skarżący, że organy orzekające w niniejszej sprawie oparły swoje rozstrzygnięcia na błędnym poglądzie, że "postępowanie wnioskodawcy było prawidłowe (będąc w stanie nietrzeźwym nie miał zamiaru pełnić służby)" U podstaw tego błędnego poglądu leży przekonanie, że pracownik może samowolnie zamiast osobistego wykonywania pracy powierzyć wykonywanie tej pracy za siebie innej osobie będącej pracownikiem tego zakładu. Jednakże z poglądem tym nie można się zgodzić. Nawet jeżeli to samowolne zachowanie dotyczy pracownika, który stawił się do pracy w stanie nietrzeźwym i nie chce w tym stanie rozpoczynać pracy.Jeżeli wnioskodawca w związku z nietrzeźwością zamierzał opuścić pracę względnie uzyskać przesunięcie czasu służby i zastępstwo na swoje miejsce, powinien był zwrócić się z tym wcześniej (§ 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 1974 r.) w sprawie regulaminów pracy oraz zasad usprawiedliwiania nieobecności w pracy i udzielania zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299; zm Dz. U. z 1975 r. Nr 27, poz. 141), do przełożonego - komendanta straży przemysłowej zakładu. Usiłowanie przez wnioskodawcę dokonania samowolnie powyższych zmian, zwłaszcza w służbie wartowniczej wymagającej szczególnej dyscypliny organizacyjnej ze względu na zakres odpowiedzialności i sposób wykonywania służby - należało uznać za naruszenie obowiązków pracowniczych (art. 100 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.). Bez znaczenia dla powyższej oceny jest fakt, że wnioskodawca, będąc nietrzeźwy, nie zamierzał pełnić służby w czasie, w którym był zobowiązany tę służbę pełnić. Nie można bowiem podzielić poglądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że podanie przez pozwane Zakłady organowi związkowemu faktu "stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwym" wnioskodawcy jako przyczyny wypowiedzenia zmieniającego nie został następnie dowiedziony, bo wnioskodawca stawił się nie do pracy lecz dla zapewnienia zastępstwa dla siebie. Z niekwestionowanych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że po godz. 20 dyrektor R. K. zastał wnioskodawcę w miejscu jego pracy, a T. B., który miał wnioskodawcę zastąpić przybył o godz. 21. Zatem siłą faktu wnioskodawca rozpoczął pracę, choć nie leżało to, być może, w jego zamiarze.Jednak nawet, gdyby przyjąć, że zachowanie wnioskodawcy ("stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwym") nie miało, ze względu na brak zamiaru podjęcia pracy przez wnioskodawcę, cech tego ciężkiego w myśl art. 52 § 1 pkt 1 k.p. naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, to i tak przepis art. 42 § 2 k.p. nie wymaga - by przyczyną wypowiedzenia zmieniającego było tylko ciężkie naruszenie tych obowiązków przez pracownika. Taką przyczyną mogą być też inne naruszenia obowiązków pracowniczych, o ile tylko uzasadniają wypowiedzenie zmieniające. Fakt braku zamiaru wykonywania służby przez wnioskodawcę wprawdzie zmienia kwalifikacje naruszenia przez wnioskodawcę obowiązków (zamiast "stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwym" jest "usiłowanie dokonania w czasie pracy i w stanie nietrzeźwości samowolnego powierzenia służby za siebie innemu pracownikowi" - art. 100 § 1 k.p. - oraz "opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia z powodu nietrzeźwości" - art. 108 k.p.), nie pozbawia jednak zachowania wnioskodawcy cech naruszenia obowiązków pracowniczych. Dlatego nawet przyjmując za niewadliwe ustalenie (brak dowodów na ustalenia odmienne) dotyczące braku zamiaru ze strony wnioskodawcy pełnienia służby, nie można było na ich podstawie uznać zachowań wnioskodawcy za prawidłowe i udzielić tym zachowaniom ochrony prawnej (art. 7 i 8 k.p.).Należało również mieć na uwadze, że dopuszczenie się powyższych naruszeń przez pracownika zajmującego stanowisko dowódcy warty straży przemysłowej pozwanego Zakładu mogło uzasadniać ocenę dokonaną przez kierownictwo pozwanego Zakładu, że wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wywiązywania się z obowiązków na tym odpowiedzialnym stanowisku, co z kolei uzasadniało decyzję kierownictwa pozwanego Zakładu o zmianie zarówno rodzaju pracy, jak i wynagrodzenia wnioskodawcy, a zamiar podjęcia tej decyzji przez kierownika pozwanego Zakładu pracy zaakceptował we właściwym trybie, co nie jest kwestionowane, uprawniony organ związkowy. Zatem sporne wypowiedzenie zmieniające (art. 42 § 2 k.p.) nie może być uznane za nieuzasadnione (art. 45 k.p.) lub za podjęte z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu (art. 46 k.p.).Skoro zaś organy rozpatrujące odwołanie wnioskodawcy od powyższego wypowiedzenia zmieniającego uznały to wypowiedzenie za bezskuteczne na podstawie błędnych wniosków wyprowadzonych z poczynionych ustaleń i na podstawie błędnej oceny prawnej, a więc z rażącym naruszeniem art. 42 § 2 w zw. z art. 45 i 46 k.p., należało, uwzględniając słuszne zarzuty i wnioski rewizji nadzwyczajnej - orzec jak w sentencji wyroku (art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § k.p.).