I PZ 21/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek. Sędziowie: E. Brzeziński, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Andrzeja S. przeciwko Wielkopolskim Zakładom Owocowo-Warzywnym w P. o wynagrodzenie, na skutek zażalenia wnioskodawcy w przedmiocie właściwości sądu na postanowienie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 12 lipca 1976 r. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do rozpoznania Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w Poznaniu. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca wniósł do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy o ustalenie, że stosunek łączący go z Wielkopolskimi Zakładami Przemysłu Owocowo-Warzywnego w P. jest stosunkiem pracy.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy powzięła wątpliwość co do swej właściwości i na podstawie art. 263 k.p. w związku z art. 270 k.p. przedstawiła sprawę Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w celu przejęcia jej do rozpoznania. Sąd Pracy na podstawie art. 271 § 1 k.p. przejął sprawę do rozpoznania. Postanowieniem z dnia 12.VII.1976 r. Sąd ten uznał swą niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania właściwemu sądowi rejonowemu.Postanowienie to zaskarżył wnioskodawca.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W zaskarżonym orzeczeniu Sąd Pracy wyraził pogląd prawny, że "skoro istotą sporu jest, czy łączący strony stosunek był stosunkiem pracy, czy też stosunkiem cywilnoprawnym (umowa zlecenia), to właściwym do rozpoznania jest sąd powszechny w trybie art. 189 k.p.c.". Sąd Najwyższy nie podziela tego poglądu z następujących względów.Zgodnie z art. 242 k.p. spory o roszczenia pracowników ze stosunku pracy rozpatrują organy wskazane w tym przepisie. Tym samym spory te zostały wyłączone spod kognicji sądów powszechnych. O właściwości organów wskazanych w art. 242 k.p. decyduje pracowniczy charakter żądania wynikający z przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności faktycznych.O żądaniu ustalenia, że stosunek zatrudnienia jest stosunkiem pracy, a nie stosunkiem cywilnoprawnym (np. umową zlecenia), powinny zatem decydować organy powołane do rozstrzygania sporów pracowniczych. Przekazanie tych spraw sądom powszechnym prowadziłoby do niedającego się przyjąć wniosku, że sąd powszechny, wyłączony z mocy art. 242 k.p. od orzekania w sprawach roszczeń pracowników ze stosunku pracy, orzekałby w tak podstawowej kwestii, jaką jest ustalenie, czy strony łączył stosunek pracy, czy też nie. Pogląd reprezentowany przez Sąd Pracy narusza zatem art. 242 k.p. Kolejnym zagadnieniem jest problem, jaki organ jest właściwy do rozpoznania żądania w przedmiocie ustalenia, że strony łączy stosunek pracy. W tym względzie podzielić trzeba stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że rozpoznanie takiego żądania nie należy do właściwości komisji rozjemczych. Z przepisu art. 248 § 1 pkt 6 k.p., który przekazuje właściwości komisji rozjemczych rozpatrywanie spraw o ustalenie uprawnień wynikających ze stosunku pracy, jeżeli pracownik ma w tym interes prawny, wynika, że chodzi o sytuacje, w których nie ma sporu co do istnienia stosunku pracy, natomiast na tle istniejącego stosunku pracy zachodzi potrzeba ustalenia konkretnych uprawnień pracownika wynikających z tego stosunku prawnego.Mylny jest zaś pogląd Sądu Pracy, że odwoławczym komisją do spraw pracy nie podlegają wnioski o ustalenie, że strony łączył stosunek pracy. Przepis § 3 art. 264 k.p. expressis verbis takiego żądania nie wymienia. Prawidłowa jednak wykładnia § 3 art. 264 k.p. prowadzi do wniosku, że kompetencją odwoławczych komisji do spraw pracy zostały objęte nie tylko wnioski expressis verbis wymienione w powyższej dyspozycji, lecz również wszystkie inne wnioski o ustalenie, jeśli dotyczą one ustalenia uprawnień związanych z istnieniem stosunku pracy. Wskazuje na to treść § 3 art. 264 k.p., zgodnie z którym komisje odwoławcze rozpoznają wnioski o ustalenie uprawnień w związku ze sprawami, których przedmiotem jest odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę, wnioski o przywrócenie do pracy lub o nawiązanie stosunku pracy, a więc sprawy, w których chodzi o wydanie orzeczenia związanego bezpośrednio z istnieniem stosunku pracy. Wynika stąd, że kognicją tych komisji objęte są również sprawy o ustalenie, że strony łączył stosunek pracy, ponieważ w tych sprawach chodzi też o istnienie stosunku pracy. W związku z powyższym należy dojść do wniosku, że zgodnie z § 3 art. 264 k.p. do właściwości odwoławczych komisji do spraw pracy należy rozpoznanie wniosku o ustalenie, że strony łączył stosunek pracy. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie § 2 art. 74 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz art. 397 k.p.c. w związku z art. 72 ustawy z dnia 24 października 1974 r. orzekł jak w sentencji.