I PZ 26/15

Sygn. akt I PZ 26/15 POSTANOWIENIE Dnia 16 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie z powództwa D. Ł. przeciwko P. Spółce Akcyjnej w Ł. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 lutego 2016 r., zażalenia powoda na wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 18 czerwca 2015 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 26 stycznia 2015 r. przywrócił powoda D. Ł. do pracy w pozwanej P. na dotychczasowych warunkach pracy i płacy oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 70.120 zł tytułem wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy, stwierdzając że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika było nieuzasadnione (powód nie dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 2 k.p.) i zostało dokonane z naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 1881). Sąd Okręgowy w S., rozpoznając sprawę na skutek apelacji strony pozwanej, uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej instancji podniósł, że Sąd Rejonowy pominął potrzebę zbadania podstawowych okoliczności w sprawie, składających się na przesłanki rozwiązania z powodem stosunku pracy w trybie natychmiastowym i tym samym nie dokonał dostatecznych ustaleń pozwalających na uznanie, że ze strony D. Ł. nie doszło do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. W świetle zarzutów stawianych powodowi przez pracodawcę, ich natury i technicznej specyfiki słuszne są bowiem zarzuty strony pozwanej dotyczące naruszenia art. 217 § 1 i 2 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. i art. 233 k.p.c. w wyniku dokonania samodzielnych ustaleń dotyczących prawidłowości wykonania prac budowlanych w miejscowościach O. oraz T. w sytuacji, gdy są to ustalenia wymagające wiadomości specjalnych z dziedziny BHP, pożarnictwa, budownictwa, energetyki. Dopiero uzyskanie takich wiadomości specjalnych pozwoli Sądowi pierwszej instancji na zasadniczą ocenę skuteczności zarzutów stawianych powodowi w świetle wymogów BHP, pożarnictwa, budownictwa, energetyki. W ocenie Sądu odwoławczego, z tego wynika, że w sprawie nie ustalono zasadniczych okoliczności mających decydujące znaczenie dla oceny roszczeń powoda, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Określając zakres tego postępowania, Sąd Okręgowy wskazał na powinność przeprowadzenia w pierwszej kolejności dowodów z opinii biegłych, ewentualnie, jeśli Sąd pierwszej instancji uzna to za niezbędne, uzupełnienia postępowania w zakresie oznaczonych przez apelującą dowodów osobowych i nieosobowych, a to wszystko „przy wykorzystaniu dotychczasowego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie”. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie dowodowe w ocenie Sądu Okręgowego pozwoli Sądowi pierwszej instancji na ustalenie, czy ze strony powoda doszło do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków 3 pracowniczych, czy też „może opisane zdarzenia wywołały u pracodawcy jedynie uzasadnioną utratę zaufania do powoda, skutkującą rozstaniem się z nim w sposób tradycyjny, cywilizowany”. Po dokonaniu zaś takich ustaleń zaktualizuje się konieczność rozważenia tego, czy skorzystanie przez powoda z ochrony przysługującej mu jako przewodniczącemu Międzyzakładowego Związku Zawodowego [..] stanowiło nadużycie prawa do ochrony związkowej. Powód wniósł zażalenie od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, między innymi, że w postępowaniu apelacyjnym istnieje możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji z przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpoznania uzasadnia jedynie konieczność przeprowadzenia postepowania dowodowego w całości, tj. sytuacja, gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego postępowania dowodowego albo przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie gdy uchybienia formalne tego sądu powodują potrzebę powtórzenia postępowania dowodowego w całości. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w sprawie. Sąd Rejonowy przesłuchał ponad dwudziestu świadków oraz dokonał oceny kilkudziesięciu dokumentów. Jedynym dowodem, którego przeprowadzenie zalecił Sąd Okręgowy, jest dowód z opinii biegłych. Nie zachodzi zatem konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a jedynie w części, wobec czego nie było podstaw do uchylenia wyroku Sądu Rejonowego i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Strona pozwana wniosła o oddalenie zażalenia i o zasądzenie od powoda kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c., odnoszące się do uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ma na celu sprawdzenie, czy nie doszło do uchybienia 4 zasadzie pełnej apelacji, gdy sąd drugiej instancji w ramach kontroli instancyjnej nie przeprowadza własnego postępowania rozpoznawczego, w szczególności postępowania dowodowego, zmierzającego do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny, w związku z czym sąd drugiej instancji nie może ograniczać się do oceny zarzutów apelacyjnych, lecz musi - niezależnie od ich treści - dokonać ponownych własnych ustaleń, a następnie poddać je ocenie pod kątem prawa materialnego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55). Zasadne wniesienie apelacji powinno zatem prowadzić przede wszystkim do wydania orzeczenia reformatoryjnego, a wyjątkowo tylko orzeczenia kasatoryjnego. Istota tego zażalenia polega na kontroli formalnej, skupiającej się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu merytorycznego. Sąd Najwyższy sprawdza, czy rzeczywiście w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji doszło do nieważności postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.); czy prawdziwe jest stanowisko sądu drugiej instancji, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy albo czy rzeczywiście wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.), a zatem czy sąd drugiej instancji prawidłowo zakwalifikował określoną sytuację procesową, jako odpowiadającą przyjętej podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Ocena stanowiska sądu drugiej instancji dokonywana jest w ściśle określonym zakresie. Oznacza to, że jeżeli podstawą uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji było stwierdzenie, iż wydanie wyroku kończącego sprawę, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, to rolą Sądu Najwyższego jest zbadanie, czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozumiał pojęcie tej przesłanki, zawartej w art. 386 § 4 in fine k.p.c. Podstawa ta, będąca także wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia, nie może być rozszerzająco interpretowana, ponieważ prowadziłoby to do sprzeczności z istotą postępowania apelacyjnego. Założeniem tego uregulowania było dopuszczenie możliwości wydania wyroku kasatoryjnego w wypadkach sporadycznych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nawet 5 potrzeba znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego nie może stanowić podstawy do wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego, bo podstawę taką może stanowić jedynie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, tj. sytuacja gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego postępowania dowodowego albo przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie, gdy uchybienia formalne sądu pierwszej instancji powodują potrzebę powtórzenia przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego w całości (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2012 r., I CZ 143/12, niepublikowane; z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 129/12, niepublikowane; z dnia 21 listopada 2013 r., III CZ 51/13, niepublikowane; z dnia 28 listopada 2014 r., I CZ 75/14, niepublikowane). Sąd Okręgowy jako przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał drugą przewidzianą w art. 386 § 4 k.p.c. przesłankę. Tymczasem z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby w niniejszej sprawie rzeczywiście zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Powołane przez Sąd odwoławczy okoliczności nie uzasadniają rozstrzygnięcia uchylającego wyrok Sądu Rejonowego i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, bowiem wskazują wyraźnie jedynie na potrzebę uzupełnienia dotychczasowego postępowania dowodowego. Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 108 § 2 k.p.c.). kc