I PZ 28/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Filcek. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Władysława Ł. przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Powiatowemu Wydział Oświaty i Wychowania w C. oraz Zbiorczej Szkole w I. o sprostowanie opinii o pracy, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 12 czerwca 1975 r.1. oddalił wniosek powoda o ustanowienie adwokata;2. zmienił zaskarżone postanowienie i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego, powód domagał się zobowiązania Skarbu Państwa do sprostowania opinii wydanej o nim w dniu 24.V.1975 r. przez Urząd Powiatowy - Wydział Oświaty i Wychowania oraz Kultury w C. oraz zasądzenia odszkodowania za czas pozostawania bez pracy przez okres 12 miesięcy, tj. kwoty 39.600 zł.Twierdził, że opinia jest niewłaściwie zredagowana, a w szczególności zawiera niedopuszczalne stwierdzenie, że po przyjściu do pracy z województwa bydgoskiego do cieszyńskiego powód "nie adaptował się do tutejszego środowiska. Świadczą o tym liczne skargi, które pisze do wszystkich instancji, władz administracyjnych i politycznych. Skarży się na nieodpowiedni stosunek do jego osoby władz oświatowych i gminnych".Sąd Wojewódzki przekazał sprawę Urzędowi Miejskiemu - Wydział Oświaty i Wychowania w C., powołując się na art. 463 k.p.c. W świetle art. 98 § 5 i 6 k.p. pracownik może wystąpić z wnioskiem o sprostowanie opinii do kierownika zakładu pracy, a gdy wniosek jego nie zostanie uwzględniony, może odwołać się do kierownika jednostki nadrzędnej. Zgodnie zaś z art. 99 § 3 k.p. roszczenie o odszkodowanie w związku z wydaniem niewłaściwej opinii może być dochodzone tylko wówczas, gdy został wyczerpany tryb postępowania, o którym była wyżej mowa.Na postanowienie to - w części dotyczącej sprostowania opinii - powód wniósł zażalenie, w którym ponownie - bez uzasadnienia prawnego - twierdzi, że do rozpoznania jego sprawy właściwy jest Sąd Wojewódzki. Skarżący jednoczenie wyjaśnia, że odwołał się do jednostki nadrzędnej nad zakładem pracy, którą jest Urząd Wojewódzki w B. - Kuratorium Oświaty i Wychowania, ale odwołanie zostało załatwione odmownie. Powód wyraża przekonanie, że pisanie skarg do organów władzy i różnych organizacji jest jego prawem konstytucyjnym i jeżeli z tego prawa korzysta, to nie mogą stąd płynąć dla niego żadne ujemne konsekwencje.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał zażalenie za nieuzasadnione.Z dniem wejścia w życie kodeksu pracy sytuacja prawna - w zakresie opinii pracowniczych - uległa zmianie. Tak więc poczynając od 1 stycznia 1975 r. pracownik, który uważa wydaną o nim opinię za wadliwą lub krzywdzącą go, może dochodzić jej sprostowania - jak to prawidłowo uzasadnił Sąd Wojewódzki - tylko w trybie przewidzianym w art. 98 § 5 i 6 k.p. Dotyczy to zarówno faktów, jak i ocen. Tak więc w tym zakresie kodeks pracy wprowadził bardzo istotną zmianę. Straciła też aktualność uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 12.VI.1970 r. III PZP 45/69 (OSNCP 1971, z. 1, poz. 3), w myśl, której pracownik mógł domagać się na drodze procesu cywilnego zmiany wydanej o nim przez zakład pracy opinii także wtedy, gdy jej treść nie narusza wprawdzie jego czci (art. 23 i 24 k.c.), lecz ma cechy dowolności.Stwierdzenie w opinii, że pracownik nie adaptował się jeszcze do środowiska, w którym pracuje, oraz że pisze skargi, w których stara się wykazać niewłaściwy do niego stosunek władz oświatowych, nie wykracza poza granice rzeczowej potrzeby i łączy się ze stosunkiem pracy. Nie można odmówić racji powodowi, gdy twierdzi, że każdy obywatel ma prawo pisania skarg. Jeżeli jednak ich treść, forma lub ilość przekracza dopuszczalne granice, to pisząc je musi się liczyć z ujemną oceną swojego postępowania. Opinia powinna być wydana o pracy (art. 98 § 1, 2 i 3 k.p.), ale ocena pracy nie może być rozumiana zbyt wąsko. Wszystko zaś to, co łączy się z pracą, może być kwestionowane przez pracownika jedynie w trybie przewidzianym w kodeksie pracy.Pracownik może dochodzić ochrony swojej czci na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 23 i 24 k.c.) tylko wówczas, gdy zakład pracy w opinii sporządzonej o pracowniku naruszył jego dobro osobiste przez przypisanie mu właściwości lub zachowania się nie mających związku z jego pracą. Skoro jednak nawet w świetle samych twierdzeń powoda taki wypadek w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, to do jej rozpoznania nie jest właściwy sąd powszechny i dlatego pozew podlega odrzuceniu (art. 199 pkt 1 k.p.c.). Przekazanie sprawy zakładowi pracy nie wchodzi w grę, ponieważ sprawa o sprostowanie opinii w trybie art. 98 § 5 i 6 k.p. została już ostatecznie załatwiona.Sąd Najwyższy odmówił powodowi ustanowienia adwokata z uwagi na oczywistą bezzasadność jego powództwa (art. 117 § 2 k.p.c.).