I PZP 20/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rejman.Sędziowie SN: E. Jachczyk, J. Knap (spr.).Prokurator Prokuratury Generalnej PRL: W. Grochola.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z wniosku W. O. przeciwko Kopalni Węgla Brunatnego "A." w T. o wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 19 czerwca 1979 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 1979 r., sygn. akt (...), do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownikowi dojeżdżającemu do pracy środkiem lokomocji wynajętym przez pracodawcę, przysługuje wynagrodzenie na mocy art. 81 k.p., jeżeli nie został dowieziony do pracy z przyczyn niezależnych od zakładu pracy, tj. siły wyższej, jaką w tym dniu była zamieć śnieżna".powziął następującą uchwałę:Pracownikowi, który z powodu zamieci śnieżnej nie stawił się do pracy, nie przysługuje - w świetle art. 81 § 1 k.p. - wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy.Uzasadnienie faktyczneZakładowa Komisja Rozjemcza przy Kopalni Węgla Brunatnego "A." P.P. w T. orzeczeniem z dnia 6 marca 1979 r., znak (...) uznała, że wnioskodawcy "W. O. przysługuje za dzień 2 stycznia 1979 r. wynagrodzenie w kwocie 92,50 zł - tj. za pięć godzin od 6.00 do 11.00 według stawki zasadniczej 18,50 zł/godz.".W świetle ustaleń tej Komisji W. O. przybył w dniu 2 stycznia 1979 r. - na przystanek autobusowy w G., skąd miał być dowieziony do pracy na godzinę 6.00 autobusem PKS wynajętym przez zakład pracy do przewozu pracowników. Na polecenie zakładu pracy, wydane o godzinie 7.00 i 9.00, O. oczekiwał na przystanku do godziny 11.00, kiedy to, zwolniono go do domu. Zdaniem Komisji oznacza to, że pracownik w wymienionym czasokresie pozostawał w dyspozycji zakładu pracy, i że zatem przysługuje mu za ten czas wynagrodzenie na podstawie art. 81 k.p.Od orzeczenia z dnia 6 marca 1979 r. wniosła odwołanie pozwana Kopalnia domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ZKR.W dniu 11 kwietnia 1979 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. powziął postanowienie o przedstawieniu w trybie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego uwidocznione w sentencji uchwały.Sąd ustalił, że wnioskodawca (wraz z innymi pracownikami) był gotów do wykonania pracy w dniu 2 stycznia 1979 r. w godzinach od 6.00 do 14.00 bezskutecznie oczekując na przystanku w G. na środek lokomocji, którym zakład pracy dowoził pracowników do pracy, oraz że kilkakrotnie interweniował telefonicznie w Państwowej Komunikacji Samochodowej w T. i że nie został dowieziony do pracy, gdyż autobus dowożący pracowników utknął w zaspach śnieżnych.Uzasadnienie prawneUdzieliwszy odpowiedzi na przedstawione mu pytanie prawne, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Do uznania gotowości do pracy, o jakiej mowa w przepisie art. 81 § 1 k.p., niezbędna jest dyspozycyjność pracownika względem zakładu pracy. Oznacza ona, że pracownik powinien mieć możliwość niezwłocznego - na wezwanie zakładu pracy - przystąpienia do wykonywania pracy. W takiej sytuacji nie znajduje się pracownik, którego nie ma w siedzibie pracy i który pozostaje poza innym miejscem pracy ewentualnie wyznaczonym do jej wykonywania - z powodu niemożności dojazdu do miejsca pracy. Poza tym, obciążające zakład pracy, ryzyko niezapewnienia pracownikowi warunków koniecznych do świadczenia pracy nie obejmuje przeszkód w dowozie pracowników do pracy, również wówczas, gdy zakład pracy przyjął na siebie obowiązek zorganizowania przewozu pracowników do miejsc ich pracy. W tym wypadku nie chodzi o ryzyko związane z funkcjonowaniem zakładu pracy. Ma tu zaś miejsce dodatkowe porozumienie zawarte z osobą trzecią, tj. z Państwową Komunikacją Samochodową na korzyść własnych pracowników pozwanej Kopalni. Dlatego niedowiezienie wnioskodawcy w danym dniu do miejsca pracy z tej przyczyny, że autobus PKS, którym miał on być przewieziony, utknął w zaspie śnieżnej, a więc w warunkach siły wyższej, nie może uchodzić za doznane przez pracownika przeszkody do wykonywania pracy "z przyczyn dotyczących zakładu pracy", jak to stanowi przepis art. 81 § 1 k.p. in fine. W konsekwencji pracownik, który z podanego powodu nie wykonywał pracy, nie nabył prawa do wynagrodzenia przewidzianego w powołanym przepisie.Inną rzeczą byłaby kwestia ewentualnej odpowiedzialności zakładu pracy za szkodę powstałą dla pracownika w postaci utraty korzyści, jaką uzyskałby nabywając prawo do wynagrodzenia, gdyby utrata ta nastąpiła na skutek zawinionego niedopełnienia przez zakład pracy przyjętego na siebie obowiązku zorganizowania przewozu pracowników do miejsca pracy. Ewentualność takiej odpowiedzialności wchodziłaby w rachubę na ogólnych zasadach przy odpowiednim - zgodnie z dyspozycją art. 300 k.p. - zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego.Z tych względów i na podstawie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeniu społecznym, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji uchwały.