I PZP 51/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Knap. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa P. przeciwko Bazie Zaopatrzenia i Zbytu Przedsiębiorstwa Mechanizacji Rolnictwa w P. o ekwiwalent za urlop po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia 10 listopada 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy o o.s.p. i u.s.:"Czy pracownik, z którym umowa o pracę wygasła w trybie art. 66 § 1 kodeksu pracy, traci prawo do urlopu wypoczynkowego lub ekwiwalentu za urlop w roku, w którym wygaśnięcie nastąpiło?"udzielił następującej odpowiedzi:Pracownik, z którym umowa o pracę wygasła na skutek 3-miesięcznej nieobecności w pracy spowodowanej tymczasowym aresztowaniem (art. 66 § 1 kodeksu pracy), nie traci prawa do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy przysługujący mu w roku, w którym nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca został w dniu 15.X.1974 r. tymczasowo aresztowany, w związku z czym umowa o pracę wygasła na podstawie art. 66 § 1 k.p. z dniem 15.I.1975 r. Wnioskodawca zgłosił żądanie o zasądzenie ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 1975. Komisja rozjemcza oddaliła żądanie, a na skutek odwołania wnioskodawcy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231) zagadnienie prawne o treści przytoczonej w postanowieniu tego Sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota zagadnienia sprowadza się do wyjaśnienia, jaki wpływ na uprawnienia urlopowe pracownika ma wygaśnięcie umowy o pracę na skutek trzymiesięcznej nieobecności w pracy, spowodowanej tymczasowym aresztowaniem pracownika. Chodzi w szczególności o to, jak w takiej sytuacji kształtują się uprawnienia pracownika w zakresie nabycia prawa do urlopu za rok, w którym nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracy spowodowane tymczasowym aresztowaniem. Uprawnienia bowiem do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy są ściśle związane i uzależnione od posiadania samego prawa do urlopu, gdyż ekwiwalent ten przysługuje tylko takiemu pracownikowi, który nie utracił za dany rok kalendarzowy prawa do urlopu wypoczynkowego, a urlop ten z przyczyn wymienionych w art. 171 k.p. nie może być wykorzystany w naturze.Przepis art. 169 k.p. przewiduje w pkt 2 sytuację, w której wygaśnięcie stosunku pracy powoduje utratę prawa do urlopu wypoczynkowego, a następuje to w razie porzucenia pracy przez pracownika. Zgodnie z obowiązującymi przepisami porzucenie pracy nie stanowi jedynej przyczyny wygaśnięcia stosunku pracy. Ustanie w tym trybie stosunku pracy (wygaśnięcie stosunku pracy) następuje również w razie zaistnienia innych okoliczności niż porzucenie pracy, a tymi okolicznościami jest m.in. trzymiesięczna nieobecność pracownika spowodowana jego tymczasowym aresztowaniem, sytuacje określone w art. 74 k.p. oraz sytuacje przewidziane w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, w brzmieniu nadanym przez art. X przep. wprow. k.p. Jakkolwiek więc wygaśnięcie stosunku pracy może nastąpić z różnych przyczyn, przewidzianych w obowiązujących przepisach, to jednak art. 169 k.p. wiąże utratę prawa do urlopu wypoczynkowego tylko z takim wygaśnięciem stosunku pracy, które zostało spowodowane porzuceniem pracy. Sformułowanie art. 169 k.p. wskazuje, że wygaśnięcie stosunku pracy, spowodowane innymi przyczynami niż porzucenie pracy, pozostaje bez wpływu na ocenę uprawnień urlopowych pracownika i że pracownik nie traci wówczas prawa do urlopu wypoczynkowego. Należy zatem dojść do wniosku, że w razie wygaśnięcia stosunku pracy na skutek trzymiesięcznej nieobecności w pracy, spowodowanej tymczasowym aresztowaniem pracownika, pracownik - w świetle art. 169 k.p. - nie traci prawa do urlopu wypoczynkowego za rok, w którym miało miejsce wygaśnięcie stosunku pracy.Skoro więc wygaśnięcie stosunku pracy na skutek trzymiesięcznej nieobecności w pracy spowodowanej tymczasowym aresztowaniem nie powoduje utraty prawa do urlopu, to tym samym pracownik nie traci uprawnień do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, jeśli urlopu tego z przyczyn wymienionych w art. 171 k.p. nie mógł wykorzystać w naturze. Przytoczony pogląd potwierdza cytowany art. 171 § 1 pkt 1 k.p., zgodnie z którym w razie niewykorzystania przysługującego urlopu z powodu wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.Okręgowy Sąd Pracy zwraca uwagę na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8.IX.1964 r. III PR 82/63 (OSNCP 1965, poz. 36), w którym został wyrażony pogląd, że pracownik, z którym umowa o pracę wygasła na skutek tymczasowego aresztowania, traci prawo do urlopu. Cytowane orzeczenie wydane zostało na tle ustawy o urlopach z dnia 16 maja 1922 r., a więc na tle odmiennego stanu prawnego. Pod rządem kodeksu pracy straciło ono aktualność, gdyż kodeks pracy wyraźnie i w sposób odmienny od stanowiska zajętego w powołanym orzeczeniu normuje uprawnienia urlopowe pracownika, z którym umowa o pracę wygasła na skutek tymczasowego aresztowania. Jak wykazano, brzmienie art. 169 i 171 k.p. wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że pracownik nie traci prawa do urlopu za rok, w którym nastąpiło wygaśnięcie umowy o pracę na skutek tymczasowego aresztowania, a wobec tego nie traci on również ekwiwalentu pieniężnego za ten urlop, jeśli nie został on wykorzystany w naturze w związku z wygaśnięciem stosunku pracy.Wbrew zastrzeżeniom wysuniętym przez Okręgowy Sąd Pracy przyznanie pracownikowi, z którym umowa o pracę wygasła na skutek tymczasowego aresztowania, prawa do urlopu za rok, w którym stosunek pracy wygasł, nie może być co do samej zasady uznane za sprzeczne z art. 8 k.p., gdyż takie uprawnienia urlopowe wynikają z treści art. 169 i 171 k.p.Z powyższych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.