II PR 360/71

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 1971 r. sprawy z powództwa Eleonory Z. przeciwko Powiatowemu Związkowi Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w P. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie, na skutek rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 29 czerwca 1971 r. II C 90/711.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną nim kwotę 7.400 zł obniża do 6.700 zł (sześć tysięcy siedemset zł) z przyznanymi odsetkami, a opłaty sądowe z 367 zł do 329 zł (trzysta dwadzieścia dziewięć zł);2.poza tym rewizję oddala.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest poza sporem, że powódka pracowała w Powiatowym Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w P. od dnia 10 lutego 1969 r. do dnia 19 lutego 1970 r. na stanowisku księgowej, a od 20 lutego 1970 r. na stanowisku referenta finansowo-księgowego, wykonującego obowiązki likwidatora. W okresie od listopada 1969 r. do listopada 1970 r. powódka przebywała w szpitalu i nadal leczy się ambulatoryjnie w przychodni zdrowia psychicznego. W dniu 1 lutego 1971 r. zarząd pozwanego Związku zmienił umowę o pracę z powódką, przenosząc ją z tym dniem ze stanowiska referenta finansowo-księgowego na stanowisko księgowej, z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia za pracę. Powódka nie wyraziła zgody na tego rodzaju zmianę umowy i nie podjęła pracy na nowym stanowisku. W związku z tym w dniu 13 lutego 1971 r. wręczono jej pisemne oświadczenie zarządu o rozwiązaniu z nią umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym, z uwagi na "niepodjęcie pracy zgodnie z udzielonym zakresem czynności za okres od 1 lutego 1971 r.". Faktem jest, że powódka nie rozpoczęła pracy na stanowisku księgowej, pozostając nadal w gotowości do pracy na poprzednim stanowisku. Zarząd pozwanego Związku nie dopuścił jej jednak do tej pracy.Sąd wojewódzki zasądził od Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w P. na rzecz Eleonory Z. 7.400 zł z odsetkami, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zarządził ściągnięcie od strony pozwanej 367 zł tytułem opłaty sądowej.Sąd wojewódzki stanął na stanowisku, że doręczone powódce pismo z dnia 1 lutego 1971 r. jest ofertą, której powódka nie przyjęła. W związku z tym nie mogła być ona zmuszona do pełnienia funkcji, której się nie podjęła. Wbrew stanowisku strony pozwanej, przeniesienie powódki ze stanowiska referenta finansowo-księgowego na stanowisko księgowej było zmianą istotnych warunków umowy o pracę, skoro ze zmianą tą wiązała się zmiana zakresu czynności. Potwierdza to fakt doręczenia jej w dniu 1 lutego 1971 r. nowego pisma angażującego ją do pracy. Wobec stanowiska zajętego przez powódkę, pozwany Związek mógł jedynie rozwiązać z nią umowę o pracę za 3-miesięcznym wypowiedzeniem. Do końca tego okresu powinna była ona pozostawać na dotychczasowym stanowisku pracy. Rozwiązanie z nią, w dniu 13 lutego 1971 r. umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym należy uznać za pozbawione podstawy prawnej wymienionej w art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z 18 stycznia 1956 r. (Dz. U. z 1956 r. Nr 2, poz. 11 z późn. zm.), na którym to przepisie - aczkolwiek wyraźnie nie powołanym - strona pozwana oparła swoje oświadczenie. Wobec tego, że powódka była gotową do świadczenia pracy, należy jej się odszkodowanie za okres pełnych 4 miesięcy po 1.725 zł, bo za trzynaście dni lutego 1971 r. również nie otrzymała wynagrodzenia. Ponadto należy jej się premia za czwarty kwartał 1970 r. i za pierwszy kwartał 1971 r. po 450 zł. Dalej idące roszczenia strony powodowej sąd wojewódzki uznał za nieuzasadnione.Od wyroku tego strona pozwana wniosła rewizję, z wnioskiem o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenia powództwa w całości.Strona skarżąca stoi na stanowisku, że w danym wypadku nie miała miejsca zmiana warunków pracy, a jedynie zwykłe przesunięcie w ramach tego samego wydziału. Ponadto w rewizji podniesiono, że powódka otrzymała wynagrodzenie za 13 dni lutego 1971 r., a premii za czwarty kwartał 1970 r. została pozbawiona z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązków służbowych.Sąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków.Powódka pracowała w pozwanym Związku w charakterze referenta finansowo-księgowego. W związku z tym doręczono jej zakres czynności likwidatora w dziale finansowo-księgowym. W dniu 1 lutego 1971 r. zakład pracy wręczył Eleonorze Z. pismo zawiadamiające, że z tym dniem zmienia się łącząca strony umowa o pracę w ten sposób, że przenosi się powódkę ze stanowiska referenta finansowo-księgowego na stanowisko księgowej z wynagrodzeniem dotychczasowym. W związku z tym miał ją obowiązywać zakres czynności dotyczących księgowej w dziale księgowości PZGS. Jak wynika z porównania tych dokumentów zakres czynności służbowych w odniesieniu do każdego z tych stanowisk jest zupełnie różny. W związku z tym trafny jest pogląd sądu wojewódzkiego, że pismo zakładu pracy z dnia 1 lutego 1971 r. może być rozumiana jedynie jako wypowiedzenie warunków pracy, a więc jako jednostronne oświadczenie woli w postaci oferty, która nie została przez powódkę przyjęta. Zakład pracy nie mógł jej zmusić do zmiany stanowiska, ponieważ z istoty umowy o pracę - jako dwustronnej czynności prawnej wynika, iż dochodzi ona do skutku, gdy obie strony złożą zgodne oświadczenie. Nie bez znaczenia jest także i ta okoliczność, że powódka pracuje w pozwanym Związku od szeregu lat i cieszy się tam dobrą opinią. Zakład pracy wiedział o tym, że powódka chorowała i że nadal pozostaje w leczeniu ambulatoryjnym. Dlatego też powinien był uwzględnić tę okoliczność, gdyż takie właśnie postępowanie nakazywały zasady współżycia społecznego. Powódka uzasadniała, choć nie miała tego obowiązku, odmowę przyjęcia stanowiska księgowej i zakład pracy w tym konkretnym wypadku, powinien mieć to na uwadze.Sąd Najwyższy podziela stanowisko sądu wojewódzkiego, że powódka, która nie została dopuszczona do pracy, a wykazała gotowość do niej ma roszczenie do zakładu pracy. Zaskarżony wyrok nie mógł być jednak utrzymany w mocy w całości, a to z dwóch przyczyn. Po pierwsze: z uwagi na błąd rachunkowy, gdyż wynagrodzenie za 4 miesiące po 1.725 zł wynosi 6.900 zł a nie 6.500 zł, od której to kwoty - wbrew stanowisku sądu wojewódzkiego - należało odjąć 650 zł wypłacone jej za 13 dni lutego 1971 r. Wynika to tak z załączonego do rewizji wyciągu z listy płac, jak i oświadczenia powódki złożonego na rozprawie w dniu 7 czerwca 1971 r. Domagała się ona bowiem wówczas wynagrodzenia za pracę dopiero od dnia 14 lutego 1971 r. Po drugie nieprawidłowe jest zasądzenie na rzecz powódki premii za czwarty kwartał 1970 r., gdyż jak to widać z wyciągu protokółu nr 10/71 (k. 61) zarząd postanowił nie przyznać Eleonorze Z. premii za rok 1970 wobec niewywiązywania się z obowiązków służbowych. Jak wynika zaś z regulaminu premiowania pracowników umysłowych PZGS Samopomoc Chłopska w P. (§ 7) premii nie mogą otrzymać poszczególni pracownicy, co do których stwierdzono że nie wykonywali swych obowiązków służbowych.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 390 § 1 i 387 k.p.c.).