II UKN 329/98

Wyrok z dnia 25 listopada 1998 r. II UKN 329/98 Prowadzenie działalności gospodarczej w okresie urlopu bezpłatnego (art. 174 KP) powoduje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie spo-łeczne osób prowadzących działalność gospodarczą (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin, jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (spra-wozdawca), Zbigniew Myszka . Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1998 r. sprawy z wniosku Wiesławy Z.-N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o składki, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 5 lutego 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wnioskodawczyni Wiesława Z.-N. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpie-czeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 11 lipca 1997 r., w której została objęta ubezpieczeniem społecznym w okresie od 1 lipca 1992 r. do dnia 31 sierpnia 1993 r. z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na własny rachunek. Zdaniem wnios-kodawczyni, przebywając w tym czasie na urlopie bezpłatnym w miejscu pracy, pod-legała ubezpieczeniu pracowniczemu. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-kiem z dnia 28 października 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni i ustalił, że korzystała w okresie od 1 lipca 1992 r. do 31 sierpnia 1993 r. z urlopu bezpłatnego udzielonego przez Zespół Opieki Zdrowotnej w B. na podstawie art. 174 KP. Bezs-porne jest również, iż w tym czasie wnioskodawczyni wykonywała działalność gos- 2 podarczą w postaci praktyki stomatologicznej. Sąd uznał, że okresu urlopu bezpłat-nego nie wlicza się do okresu, od którego zależą uprawnienia pracownicze, nie jest okresem składkowym ani nieskładkowym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji. W konsekwencji powyższego okres urlopu bez-płatnego udzielonego pracownicy na mocy art. 174 KP nie zwalnia jej z obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gos-podarczą w okresie prowadzenia takiej działalności (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gos-podarczą oraz ich rodzin - jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr.46, poz. 250 ze zm.). Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-kiem z dnia 5 lutego 1998 r. oddalił apelację wnioskodawczyni i podzielając stano-wisko Sądu pierwszej instancji dodatkowo stwierdził, iż rzeczywiście na mocy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. ubezpieczeniu nie podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie pracownikami, tylko, że chodzi o pracowników zatrudnionych w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy, albo osoby objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego. Są to zatem osoby, które samodzielnie opłacają składki na ubezpieczenie społeczne lub za które obowiązek opłacania składek na ubezpie-czenie społeczne spełnia pracodawca, co zapobiega podwójnemu obowiązkowi opłacania składek. Natomiast w okresie korzystania przez pracownika z urlopu bez-płatnego pracodawca nie ma obowiązku zarówno wypłacania pracownikowi wyna-grodzenia, jak i odprowadzania za niego składek na ubezpieczenie. W kasacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił na-ruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin poprzez uznanie, że przepis ten odmiennie od przepisów Kodeksu pracy, dopuszcza do niekorzystnego klasyfikowania pracowników. Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Sąd Najwyższy podziela stanowiska Sądów obu ins-tancji, rozpoznających przedmiotową sprawę, że wnioskodawczyni prowadząc dzia-łalność gospodarczą w postaci praktyki stomatologicznej w czasie udzielonego jej na 3 podstawie art. 174 KP urlopu bezpłatnego podlegała ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą (art. 22 i 23 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin - jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Wnioskodawczyni nie podlegała wyłączeniu z tego ubezpieczenia na podsta-wie art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ponieważ w spornym okresie nie była równocześnie z prowadzoną działalnością gospodarczą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie. W rozumieniu tego przepisu przebywanie na urlopie bezpłatnym nie jest zatrudnieniem, które zwalnia od objęcia ubezpieczeniem osób prowadzących działalność gospodar-czą , ponieważ już z samej nazwy tego urlopu wynika, że pracownik nie otrzymuje wówczas wynagrodzenia, a pracodawca nie ma w tym okresie obowiązku odprowa-dzania składek na ubezpieczenie pracownicze. Nie ma w tym żadnej sprzeczności z przepisami Kodeksu pracy, stanowiącymi o urlopie bezpłatnym. Pracownik przeby-wający na bezpłatnym urlopie zachowuje status pracownika, ale jest zwolniony od świadczenia pracy, nie może zatem być równocześnie zatrudniony w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy. Wnoszący kasację, mimo cytowania w niej treści art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. nie zauważa, że wnioskodawczyni w okresie przebywania na urlopie bezpłatnym nie wykonywała zatrudnienia przynajmniej w wymiarze, o którym mowa w tym przepisie, które zwalniało by ją od obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Odmienna natomiast sytuacja występuje w przypadku urlopu wypoczynkowego, kiedy pracownik otrzymuje wynagrodzenie i zakład pracy płaci składkę ubezpieczeniową, a także podczas urlopu macierzyńskiego, gdy pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński. Nie świadczy to jednak o jakiejkolwiek klasyfikacji pracowników. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================