II URN 278/88

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Józefy P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 11 listopada 1987 r. VIII U 1453/87 uchylił zaskarżony wyrok i przyznał Józefie P. dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury od dnia 30 kwietnia 1987 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 20 maja 1987 r. Oddział ZUS w W. przyznał nauczycielce Józefie P. emeryturę. Jednocześnie organ rentowy odmówił przyznania 15% dodatku z tytułu wykonywania pracy nauczycielskiej, gdyż uznał za udowodniony okres pracy nauczycielskiej w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 29 dni. Organ rentowy nie uznał m.in. za pracę nauczycielską zatrudnienia wnioskodawczyni w charakterze wychowawcy na koloniach letnich w okresie od 1 lipca 1955 r. do 31 lipca 1955 r. i od 27 czerwca 1956 r. do 24 sierpnia 1956 r., a także w charakterze kierownika pedagogicznego kolonii w okresie od 27 czerwca 1957 r. do 24 sierpnia 1957 r.Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Józefa P. domagając się uznania okresów zatrudnienia na koloniach za pracę nauczycielską i w konsekwencji przyznania spornego dodatku.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem odwołanie oddalił. Zdaniem Sądu, praca wnioskodawczyni na koloniach nie może być traktowana jako praca nauczycielska w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 z późn. zm.).Od wyroku tego założył rewizję nadzwyczajną Minister Pracy i Polityki Socjalnej, zarzucając rażące naruszenie art. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 160 z późn. zm.), a ponadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie Józefie P. dodatku w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury, poczynając od 30 kwietnia 1987 r.Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną z następujących powodów:Stosownie do art. 89 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczycielom uprawnionym do emerytury lub renty przysługuje dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru świadczenia, jeżeli uprawniony do emerytury wykonywał pracę nauczycielską w szkole co najmniej przez 15 lat.Pracą nauczycielską jest praca nauczycieli, wychowawców i pracowników pedagogicznych jednostek wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela, w szczególności wykonywana w państwowych szkołach i innych placówkach oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych, utworzonych i działających na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania.W rozdziale II ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. wymienione zostały rodzaje szkół i placówek oświatowo-wychowawczych działających w ramach wychowania pozaszkolnego. Wśród nich wymieniono (art. 21 ust. 2 ustawy) stałe i sezonowe placówki wczasowe dzieci i młodzieży.Z zestawienia powyższych przepisów wynika, iż sezonowe placówki wczasowe (kolonie, obozy) traktowane są analogicznie do innych placówek wychowania pozaszkolnego wymienionych w tym przepisie.Wydane na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 10 stycznia 1978 r. w sprawie przygotowania kadry pedagogicznej do pracy w placówkach wypoczynku dla dzieci i młodzieży (Dz. Urz. MOiW 1978 r. Nr 1) precyzuje, że obowiązki kierowników placówek wypoczynku (§ 2 ust. 1) oraz wychowawców (§ 2 ust. 2) określają odpowiednie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114). Wymaga przy tym podkreślenia, iż przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. jest identyczny w brzmieniu z przepisem zawartym w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.Zgodnie zaś z zarządzeniem Ministra Oświaty i Wychowania w sprawie organizacji i koordynacji wypoczynku wakacyjnego dzieci i młodzieży szkolnej z dnia 31 grudnia 1975 r. (Dz. Urz. MOiW 1976 r. Nr 1 poz. 2 z późn. zm.) kadrę pedagogiczną zatwierdza terenowy koordynator - Inspektor Oświaty i Wychowania. Kadrę pedagogiczną mogą stanowić czynni nauczyciele lub inne osoby odpowiadające warunkom określonym w zarządzeniu M.O. i W. z dnia 10 stycznia 1978 r.W świetle powyższego uzasadniony jest pogląd, iż placówki wypoczynku dla dzieci i młodzieży (sezonowe placówki wczasowe) stanowią placówki opiekuńczo-wychowawcze w rozumieniu art. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, zaś praca wychowawcy lub kierownika pedagogicznego na koloniach jest pracą nauczycielską, uprawniającą do dodatku określonego w art. 89 ust. 1 Karty Nauczyciela. Dlatego nie ma znaczenia, czy organizujący kolonie i zatrudniający wychowawców jest jednostką podlegającą resortowi - dotychczas nauki i oświaty, a aktualnie - edukacji narodowej.Analogiczny pogląd wyraziło Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 7 października 1987 r. DKS-WZP-1841-69a/JS/88, którego kserokopię załączono do rewizji nadzwyczajnej na zasadzie art. 423 k.p.c.Należy podkreślić, iż wnioskodawczyni w dniu 28 maja 1952 r. uzyskała świadectwo dojrzałości Liceum Pedagogicznego w Brzesku, w związku z czym miała kwalifikacje zawodowe do pracy w charakterze wychowawcy kolonii letnich na kierownika pedagogicznego kolonii.Ponieważ poza okresem pracy nauczycielskiej uznanej przez organ rentowy (w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 28 dni) wnioskodawczyni wykonywała pracę w charakterze wychowawcy na koloniach w okresach od 1 lipca 1955 r. do 31 lipca 1955 r. i od 27 czerwca 1956 r. do 24 sierpnia 1956 r. a ponadto w charakterze kierownika pedagogicznego od 27 czerwca 1957 r. do 24 sierpnia 1957 r. - należy uznać, iż posiada ponad 15-letni okres pracy nauczycielskiej uprawniający do dodatku w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury.Zaskarżony wyrok, oparty na odmiennym poglądzie Sądu Wojewódzkiego, rażąco narusza powołane na wstępie przepisy prawa, a ponadto narusza interes PRL, gdyż pozbawia wieloletnią pracownicę należnych jej świadczeń, co godzi w politykę socjalną naszego Państwa.