III URN 278/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Bała. Sędziowie SN: S. Szymańska (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Józefy P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń społecznych we Wrocławiu z dnia 11 listopada 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i przyznał Józefie P. dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury od dnia 30 kwietnia 1987 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 20 maja 1987 r. Oddział ZUS w W. przyznał nauczycielce, Józefie P., emeryturę. Jednocześnie organ rentowy odmówił przyznania 15% dodatku z tytułu wykonywania pracy nauczycielskiej, gdyż uznał za udowodniony okres pracy nauczycielskiej w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 29 dni. Organ rentowy nie uznał m. innymi za pracę nauczycielską zatrudnienia wnioskodawczyni w charakterze wychowawcy na koloniach letnich w okresie od dnia 1 lipca 1955 r. do dnia 31 lipca 1955 r. i od dnia 27 czerwca 1956 r. do dnia 24 sierpnia 1956 r., a także w charakterze kierownika pedagogicznego kolonii w okresie od dnia 27 czerwca 1957 r. do dnia 24 sierpnia 1957 r.Od tej decyzji Józefa P. wniosła odwołanie, domagając się uznania okresów zatrudnienia na koloniach za pracę nauczycielską i w konsekwencji przyznania spornego dodatku.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem odwołanie oddalił. Zdaniem Sądu, praca wnioskodawczyni na koloniach nie może być traktowana jako praca nauczycielska w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Pracy i Polityki Socjalnej. Zarzucając rażące naruszenie art. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karty Nauczyciela w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32, poz. 160 ze zm.), a ponadto naruszenie interesu PRL, Minister Pracy i Polityki Socjalnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie Józefie P. podatku w wysokości 15 % podstawy wymiaru emerytury, poczynając od dnia 30 kwietnia 1987 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za udowodnioną z następujących powodów:Stosownie do art. 89 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczycielom uprawnionym do emerytury lub renty przysługuje dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru świadczenia, jeżeli uprawniony do emerytury wykonywał pracę nauczycielską w szkole co najmniej przez 15 lat.Pracą nauczycielską jest praca nauczycieli, wychowawców i pracowników pedagogicznych jednostek wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela, w szczególności wykonywana w państwowych szkołach i innych placówkach oświatowych i szkoleniowych, wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych, utworzonych i działających na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania.W rozdziale II powołanej ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. wymienione zostały rodzaje szkół i placówek oświatowo-wychowawczych działających w ramach wychowania pozaszkolnego. Wśród nich wymieniono (art. 21 ust. 2 ustawy) stałe i sezonowe placówki wczasowe dla dzieci i młodzieży.Z zestawienia tych przepisów wynika, że sezonowe placówki wczasowe (kolonie, obozy) traktowane są analogicznie do innych placówek wychowania pozaszkolnego wymienionych w tym przepisie.Wydane na podstawie art. 39 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 10 stycznia 1978 r. w sprawie przygotowania kadry pedagogicznej do pracy w placówkach wypoczynku dla dzieci i młodzieży (Dz. Urz. M. O. i W. Nr 1, poz. 1) precyzuje, że obowiązki kierowników placówek wypoczynku (§ 2 ust. 1) oraz wychowawców (§ 2 ust. 2) określają odpowiednie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114). Wymaga przy tym podkreślenia, że art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. jest identyczny w brzmieniu z przepisem zawartym w art. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela.Zgodnie zaś z zarządzeniem Ministra Oświaty i Wychowania w sprawie organizacji i koordynacji wypoczynku wakacyjnego dzieci i młodzieży szkolnej z dnia 31 grudnia 1975 r. (Dz. Urz. M. O. i W. z 1976 r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) kadrę pedagogiczną zatwierdza terenowy koordynator - Inspektor Oświaty i Wychowania. Kadrę pedagogiczną mogą stanowić czynni nauczyciele lub inne osoby odpowiadające warunkom określonym w powołanym zarządzeniu Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 10 stycznia 1978 r.W świetle powyższego uzasadniony jest pogląd, że placówki wypoczynku dla dzieci i młodzieży (sezonowe placówki wczasowe) stanowią placówki opiekuńczo-wychowawcze w rozumieniu art. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, a praca wychowawcy lub kierownika pedagogicznego na koloniach jest pracą nauczycielską, uprawniającą do dodatku określonego w art. 89 ust. 1 Karty Nauczyciela. Dlatego nie ma znaczenia, czy organizujący kolonie i zatrudniający wychowawców jest jednostką podlegającą resortowi - wtedy nauki i oświaty, a obecnie - edukacji narodowej.Analogiczny pogląd wyraziło Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 7 października 1987 r. nr (...), którego kserokopię załączono do rewizji nadzwyczajnej na zasadzie art. 423 k.p.c.Należy podkreślić, że wnioskodawczyni w dniu 28 maja 1952 r. uzyskała świadectwo dojrzałości Liceum Pedagogicznego w B. (akta rentowe), w związku z czym miała kwalifikacje zawodowe do pracy w charakterze wychowawcy kolonii letnich na kierownika pedagogicznego kolonii.Ponieważ poza okresem pracy nauczycielskiej uznanej przez organ rentowy (w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 29 dni) wnioskodawczyni wykonywała pracę w charakterze wychowawcy na koloniach w okresach od dnia 1 lipca 1955 r. do dnia 31 lipca 1955 r. i od dnia 27 czerwca 1956 r. do dnia 24 sierpnia 1956 r., a ponadto w charakterze kierownika pedagogicznego od dnia 27 czerwca 1957 r. do dnia 24 sierpnia 1957 r. (akta rentowe), należy przeto uznać, że ma ponad 15-letni okres pracy nauczycielskiej uprawniający do dodatku w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury.Zaskarżony wyrok, oparty na odmiennym poglądzie Sądu Wojewódzkiego, rażąco narusza powołane na wstępie przepisy prawa, ponadto narusza interes PRL, gdyż pozbawia wieloletnią pracownicę należnych jej świadczeń, co godzi w politykę socjalną naszego Państwa.