II URN 69/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Knap. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), S. Perestaj.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Tadeusza Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B. o wojskową rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 19 stycznia 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B. z dnia 18 listopada 1977 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, urodzony 8.IX.1956 r., w okresie od 31.X.1975 r. do 4.III.1976 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Przy poborze, dnia 10.III.1975 r., uznany został za zdolnego do służby wojskowej i zaliczony do kat. "A". Dnia 4.III.1976 r. został zwolniony przedterminowo z odbywania zasadniczej służby wojskowej z powodu złego stanu zdrowia. W lutym 1977 r. amputowano mu lewą nogę. Dopatrując się związku swego inwalidztwa ze służbą wojskową, wnioskodawca w dniu 1.VII.1977 r. złożył wniosek o przyznanie mu wojskowej renty inwalidzkiej. Garnizonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 11.X.1977 r. stwierdziła u wnioskodawcy zarostowe zapalenie naczyń podudzia lewego z niedrożnością tętnicy podkolanowej lewej oraz stan po amputacji kończyny dolnej lewej na wysokości uda, wyrażając równocześnie opinię, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w B. orzeczeniem zaś z dnia 10.XI.1977 r. zaliczyła wnioskodawcę do drugiej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 18.XI.1977 r. odmówił przyznania wnioskodawcy renty inwalidzkiej wojskowej z powołaniem się na to, że inwalidztwo jego nie pozostaje w związku ze służbą w wojsku.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 19.I.1978 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji Oddziału ZUS z następującym uzasadnieniem:"Przekonywająca opinia z dnia 12.I.1978 r. biegłych lekarzy powołanych przez Sąd daje podstawę do ustalenia, że nie ma żadnych dowodów stwierdzających w sposób niewątpliwy związek przyczynowy pomiędzy występującym u wnioskodawcy zarostowym skrzepowym zapaleniem tętnic kończyn a kilkumiesięczną zaledwie służbą wojskową wnioskodawcy, tym bardziej że przyczyny powstawania tego rodzaju zapalenia nie są w medycynie dotychczas znane. Tak samo Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Biłgoraju orzeczeniem z dnia 10.XI.1977 r. oraz Garnizonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Lublinie w orzeczeniu z dnia 11.X.1977 r. ustaliły, iż występujące u Tadeusza Z. schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Nie zachodzi także potrzeba uzupełnienia opinii przez biegłych oraz powołania innych biegłych, ponieważ nie ma konkretnych zastrzeżeń do cytowanej wyżej opinii (...)".W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego w dniu 26.VI.1978 r., Minister Sprawiedliwości domagał się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. Zdaniem rewizji nadzwyczajnej, brak związku przyczynowego inwalidztwa ze służbą wojskową nie jest okolicznością wykluczającą powstanie prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. W myśl bowiem art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin inwalidztwo, w zależności od przyczyny powstania, może pozostawać w związku ze służbą wojskową albo bez związku z tą służbą. Rozróżnienie to ma jedynie wpływ na wysokość świadczeń. W występującej w niniejszej sprawie sytuacji - zdaniem rewizji nadzwyczajnej - kwestia uprawnień wnioskodawcy do wojskowej renty inwalidzkiej bez związku ze służbą wojskową wymaga ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem całości zebranego materiału dowodowego uzupełnionego brakującą dokumentacją lekarską.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarte w przepisie art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117 ze zm.) sformułowanie "w zależności od przyczyny powstania inwalidztwa może pozostawać w związku ze służbą wojskową albo bez związku z tą służbą" zawiera terminologiczne odróżnienie dwóch rodzajów inwalidztwa wojskowego, którymi zajmuje się ta ustawa. W następstwie tego odróżnienia art. 35 cyt. ustawy stanowi, że renta inwalidzka inwalidy wojskowego w sytuacji, gdy jego inwalidztwo powstało "w związku ze służbą wojskową" w rozumieniu art. 31, jest wyższa w porównaniu z rentą inwalidy wojskowego w sytuacji, gdy jego inwalidztwo powstało "bez związku ze służbą wojskową" w rozumieniu art. 32. Są to jednak pojęcia szczególne, mające ściśle określoną treść w ramach unormowań cyt. ustawy i nie można ich utożsamiać z pojęciową treścią podobnych zwrotów używanych w języku potocznym. Nie można w szczególności ze sformułowań tych wyprowadzać wniosku, że b. żołnierzowi niezawodowemu, który stał się inwalidą, zawsze przysługuje inwalidzka renta wojskowa, bez względu na to, czy jego inwalidztwo pozostaje w związku z jego służbą wojskową. Z punktu widzenia uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej w każdym razie musi istnieć czasowy związek między służbą wojskową a powstałym inwalidztwem. Wynika to z przepisu art. 34 rozważanej ustawy, który stanowi m.in., że "renta inwalidzka przysługuje żołnierzowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1", a więc takiemu tylko żołnierzowi niezawodowemu Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego 1) w czasie odbywania czynnej służby wojskowej, 2) w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania służby wojskowej.W niniejszej sprawie roszczenia wnioskodawcy zostały oddalone z powołaniem się na brak związku między jego inwalidztwem a służbą wojskową. W tym przedmiocie jednak zarówno stwierdzenia komisji lekarskich, jak i biegłych, na których Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oparł swoje rozstrzygnięcie, nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy chodzi o brak "związku ze służbą wojskową" w rozumieniu art. 31 rozważanej ustawy, czy w rozumieniu art. 29 ust. 1. Ustalenie braku związku w rozumieniu art. 31 nie wystarczałoby do oddalenia roszczeń wnioskodawcy, skoro - jak zostało już wyżej powiedziane - mimo braku takiego związku mogłyby wchodzić w rachubę uprawnienia rentowe, o jakich mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz w drugiej pozycji tabeli zawartej w przepisie art. 35 wymienionej ustawy.W występującym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, skoro domniemanie faktyczne związane z uznaniem wnioskodawcy przy poborze za zdolnego do służby wojskowej i zwolnieniem go z tej służby w kilka miesięcy później z powołaniem się na zły stan jego zdrowia, wskazują na istnienie związku jego inwalidztwa ze służbą wojskową w rozumieniu art. 29 ust. 1 cyt. ustawy. Oddalenie w całości jego roszczeń mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby domniemania te zostały obalone przez ujawnienie konkretnych okoliczności upoważniających do wniosku, że inwalidztwo wnioskodawcy w rzeczywistości ani nie powstało w czasie odbywania przezeń czynnej służby wojskowej, ani nie jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania tej służby. Ponieważ Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie rozpoznał sprawy z uwzględnieniem tego punktu widzenia, co mogłoby wywrzeć niekorzystny wpływ na rozstrzygnięcie o ewentualnych uprawnieniach rentowych inwalidy wojskowego, należało - z mocy art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231 ze zm.) w zw. z art. 277 k.p. i art. 22 § 2 k.p.c. - uwzględniając rewizję nadzwyczajną, orzec jak w sentencji.