II USK 109/22

Sygn. akt II USK 109/22 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z odwołania N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku o obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 września 2022 r., skargi kasacyjnej odwołującej się N. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt III AUa 145/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania bez obciążania skarżących kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 4 listopada 2021 r., III AUa 145/21, oddalił apelację D. G. oraz K. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 14 października 2020 r., III U 4347/19, oddalającego ich odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku z 30 kwietnia 2019 r., stwierdzającej, że K. K. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu u płatnika składek D. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą N.– D. G. począwszy od 1 sierpnia 2018 r. W skardze kasacyjnej płatnik D. G. oraz zainteresowana K. K. zarzucili naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazali, że skarga jest oczywiście uzasadniona „doszło bowiem do wyraźnego naruszenia przez Sąd Apelacyjny w 2 pierwszej kolejności przepisów postępowania, a w konsekwencji do naruszenia przepisów prawa materialnego”. W ocenie skarżących uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na stwierdzenie, że Sąd odwoławczy uczynił zadość wynikającemu z art. 378 § 1 k.p.c. nakazowi rozpatrzenia wszystkich zarzutów i wniosków apelacji, co w konsekwencji skutkowało niedostatecznie ustalonym stanem faktycznym i dalej – błędnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego w postaci art. 22 § 1 k.p. w związku z art. 83 ust. 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od skarżących kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Skarżący nie wykazali bowiem, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3983 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; 3 z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta "oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Skarżący nie spełnili opisanych oczekiwań co do wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało bowiem, że skarżąca intencyjnie, tj. w zamiarze uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z macierzyństwem z tytułu pozorowanego świadczenia pracy, została kierownikiem biura jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej przez swojego konkubenta. W nadal kontestowanym w skardze kasacyjnej spornym zakresie bezpodstawnych i bezzasadnych materialnoprawnych podstaw kasacyjnego zaskarżenia Sąd Najwyższy potwierdza, że nie stanowi tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym pozorowane zawarcie umowy o pracę przez kobietę w ciąży, połączone z intencyjnym opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne w celu uzyskania świadczeń „w nieodległej bliskości” w związku ze spodziewaną niezdolnością do pracy lub macierzyństwem (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego 5 września 2018 r., I UK 208/17, LEX nr 2541912 czy z 17 października 2018 r., II UK 301/17, LEX nr 2563533 i powołane tam orzeczenia). Wobec niewykazania istnienia powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 102 k.p.c. – ze względów natury społecznej. [as] 4