II UZP 15/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Grymaszewski. Sędziowie SN: S. Perestaj (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, M. Starczewskiego, w sprawie z wniosku Tadeusza Ż. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Ł. o wypłatę dodatku do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 20 kwietnia 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pojęcie »dodatku w dotychczasowej wysokości« - zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. zmieniającej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 344) - obejmuje dodatek określony procentowo w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 12, poz. 70) czy też w wysokości kwotowej wyliczonej od podstawy wymiaru emerytury sprzed 1972 r.?uchwalił:Emeryci otrzymujący w dniu 1 I 1973 r. dodatek do renty na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 12, poz. 70), a nie będący inwalidami zachowują prawo do tego dodatku w dotychczasowej kwocie obliczonej od podstawy wymiaru emerytury ustalonej do dnia 31 XII 1972 r. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione w sentencji zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawcy, b. funkcjonariuszowi MO - mającemu 22 lata wysługi ogólnej - przyznano od dnia 1.V.1972 r. rentę z tytułu wysługi lat na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 12, poz. 70) w kwocie 3.290 zł oraz dodatek do tej renty w wysokości 15% w kwocie 810,60 zł.Podstawę wymiaru renty ustalono na kwotę 5.404 zł. W związku ze zmianą ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. wprowadzoną ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 344) zamieniono przyznaną wnioskodawcy rentę z tytułu wysługi lat na emeryturę milicyjną od dnia 1.I.1973 r.W związku z wliczeniem do podstawy wymiaru emerytury równoważnika za remont mieszkania oraz zmianą przepisów co do ustalenia podstawy wymiaru emerytury decyzjami zamiennymi wydanymi dnia 2.V.1975 r., 22.VI.1976 r. oraz 8.XI.1977 r. ustalono wyższą podstawę wymiaru emerytury wnioskodawcy oraz obliczono na tej podstawie wyższą emeryturę.W ostatniej decyzji podstawę wymiaru emerytury ustalono na kwotę 8.005 zł, a emeryturę na kwotę 4.883 zł. Dodatek do emerytury we wszystkich wymienionych decyzjach przyznano w wysokości 810 zł.Od decyzji z dnia 8.V.1977 r. wnioskodawca wniósł odwołanie do okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, domagając się zmiany wymienionej decyzji przez podwyższenie należnego dodatku do emerytury do wysokości wynoszącej każdorazowo 15% podstawy wymiaru emerytury.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając wymienione odwołanie, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin osobom uprawnionym do renty z tytułu wysługi lat przysługiwał dodatek do tej renty w wysokości 15% podstawy jej wymiaru, jeżeli emeryt nie posiadał zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodów z innych źródeł.Po nowelizacji ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. zmienione zostały warunki, od których zależy prawo do 15% dodatku do emerytury.Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. noszącej obecnie nazwę "o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin" (tekst jednolity: Dz. U. z 1973 r. Nr 53, poz. 137) dodatek do emerytury w wysokości 15% podstawy jej wymiaru przysługuje emerytom, którzy:a) są inwalidami,b) inwalidztwo ich powstało w czasie służby w Milicji Obywatelskiej lub ściśle określonym czasie po zwolnieniu z tej służby albo jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie służby ewentualnie wypadku pozostającego w związku ze służbą lub choroby doznanej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby,c) nie osiągają zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł w wysokości przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę najniżej zarabiających pracowników.Od dnia 1.I.1973 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. wymienieni wyżej emeryci milicyjni, którzy nie są inwalidami lub których inwalidztwo powstało po upływie określonego czasu bądź z innych przyczyn niż wymienione wyżej (lit. b), nie mogą uzyskać prawa do 15% dodatku do emerytury.Nie chcąc pozbawić wspomnianego dodatku emerytów milicyjnych, którzy otrzymywali go w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r., ustawodawca w art. 5 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy postanowił, że emeryci ci zachowują prawo do tego dodatku w dotychczasowej wysokości, z tym zastrzeżeniem, że dodatek ten przysługuje emerytom, którzy nie posiadają zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł.Treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. prowadzi do wniosku, iż zwrot w nim zawarty "do tego dodatku w dotychczasowej wysokości" oznacza "dodatek w dotychczas kwotowo określonej" wysokości. Zbędne byłoby bowiem podkreślenie, iż dodatek ten przysługuje w dotychczasowej wysokości, jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby zagwarantowanie osobom wymienionym w powołanym przepisie zachowanie prawa do tego dodatku na dotychczasowych zasadach. Wystarczającym w takim stanie byłoby stwierdzenie, że wymienione osoby zachowują prawo do pobieranego dodatku.Za takim rozumieniem cytowanego przepisu przemawia również wykładnia funkcjonalna. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. (cyt. wyżej) jest przepisem o charakterze ochronnym, zapewniającym emerytom w nim wymienionym prawo do pobieranego dodatku.Celem wymienionego przepisu było zagwarantowanie prawa do dodatku do emerytury emerytom, którzy nie spełniają aktualnie wymaganych warunków do uzyskania dodatku do emerytury. W treści tego przepisu nie można natomiast dopatrzeć się dalszego rozszerzenia uprawnień emerytów wymienionych w tym przepisie w stosunku do emerytów, którzy przeszli lub przejdą na emeryturę po dniu 1.I.1973 r. i nie posiadają zarobków lub innych dochodów. Taki zamiar ustawodawcy musiałby być wyraźnie unormowany we wspomnianym przepisie przez zamieszczenie na przykład zwrotu, że "zachowują prawo do tego dodatku na dotychczasowych zasadach (warunkach)".Wykładnia językowa i funkcjonalna przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. prowadzą do wniosku, iż przepis ten zagwarantował emerytom w nim wymienionym prawo do dalszego pobierania dodatku do emerytury otrzymywanego w dniu 1.I.1973 r., a więc w dotychczas kwotowo ustalonej wysokości. Treść powołanego przepisu nie może natomiast stanowić podstawy do ponownego ustalenia wysokości dodatku do emerytury dla tych emerytów milicyjnych, którzy nie odpowiadają warunkom określonym w art. 35 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. według tekstu jednolitego ogłoszonego w 1973 r.Przepis art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. jako przepis o charakterze wyjątkowym nie podlega wykładni rozszerzającej.Skoro zamiarem ustawodawcy było zapewnienie emerytom milicyjnym otrzymującym w dniu 1.I.1973 r. dodatek do emerytury tylko prawa do dalszego pobierania tego dodatku w dotychczas ustalonej kwotowo wysokości, to zbędne było określenie kryteriów ustalenia wysokości tego dodatku.Przytoczone rozważania uzasadniają więc stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w sentencji uchwały.