III UZP 9/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, G. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, w sprawie z wniosku Mariana N. i Witolda F. przeciwko Wojewódzkiemu Urzędowi Spraw Wewnętrznych w G. o dodatek do emerytury po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 marca 1984r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy przepis art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. zmieniającej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 344) stwierdzający w ust. 1, że emerytom otrzymującym w dniu wejścia w życie ustawy dodatek na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 12, poz. 70), którzy nie są inwalidami, zachowuje się prawo do dodatku w dotychczasowej wysokości, a w ust. 2 i 3 określający zasady przyznawania tego dodatku oraz jego wysokość - nadal obowiązuje w świetle przepisu art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 16, poz. 79) i stwierdzenia w obwieszczeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 lipca 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210), że tekst jednolity nie obejmuje art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. jako wygasłego w związku z regulacją zawartą w art. 1 pkt 21 powołanej wyżej ustawy z dnia 23 marca 1983 r.?"powziął następującą uchwałę:Emerytowi milicyjnemu nie będącemu inwalidą nie przysługuje dodatek określony w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 grudnia 1972 r. zmieniającej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin, jeżeli podstawa jego emerytury została ustalona według stawek uposażenia obowiązujących od dnia 1 II 1982 r. (art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy MO oraz ich rodzin - tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione w sentencji uchwały zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawcy pobierali emerytury milicyjne przyznane pierwszemu od dnia 1.XII.1966 r. oraz drugiemu od dnia 1.XII.1972 r. wraz z dodatkiem przysługującym funkcjonariuszom nie będącym inwalidami i nie osiągającym dochodów na podstawie art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 344).W 1983 r. milicyjny organ rentowy dokonał rewaloryzacji emerytur przyznanych wnioskodawcom, jednakże do ustalonych na nowo emerytur nie przyznał wspomnianego dodatku, podnosząc, iż dodatek ten został zniesiony.Wnioskodawcy w odwołaniach do Okręgowego Sądu domagali się przyznania im nadal dodatków do emerytury na podstawie wymienionego wyżej art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r.Rozpoznając odwołanie, Okręgowy Sąd stwierdził istnienie zagadnienia prawnego, budzącego poważne wątpliwości, które przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Okręgowego Sądu - przedstawiającego zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu - wątpliwości tego Sądu powstały w związku z tym, że przepis art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r., będący przepisem samoistnym, jakkolwiek nie został uchylony ustawą z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (Dz. U. Nr 16, poz. 79), w obwieszczeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 lipca 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy został uznany za wygasły (Dz. U. Nr 46, poz. 210).W świetle unormowań zawartych w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. nowelizującej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej i ich rodzin z dniem wejścia jej w życie - emeryci nie będący inwalidami utracili prawo do dodatku do emerytury w wysokości 15% podstawy jej wymiaru. W brzmieniu art. 32 jednolitego tekstu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (Dz. U. z 1973 r. Nr 23, poz. 137) nie przewidziano dodatku do emerytury dla tych emerytów, którzy nie byli inwalidami.Mając na względzie fakt, że sytuacja tych emerytów uległaby wskutek tego pogorszenia, ustawodawca zamieścił art. 5 w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r., przyznając prawo takim emerytom do zachowania tego dodatku w dotychczasowej wysokości kwotowej (patrz uchwała SN z dnia 22.VI.1978 r.II UZP 15/78).Obecnie sytuacja prawna przedstawia się odmiennie. Artykuł 33 (poprzednio art. 32) jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210) nie przewiduje dodatku do emerytury dla emeryta milicyjnego, który nie jest inwalidą.Jednocześnie w ustawie z dnia 23 marca 1983 r. nowelizującej wymienioną wyżej ustawę z dnia 31 stycznia 1959 r. brak jest przepisu, który dawałby prawo tym emerytom do otrzymania dodatku do emerytury, analogicznie do sytuacji, jaka unormowana została w 1972 r.Niezamieszczenie więc w ustawie z dnia 23 marca 1983 r. przepisu o charakterze epizodycznym, odpowiadającego treścią artykułowi 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r., stworzyło sytuację, iż emeryci milicyjni nie będący inwalidami utracili podstawę prawną do pobieranie dodatku do emerytury.Utrata tego prawa jest następstwem nie tylko formalnego uchylenia podstawy prawnej do dalszego pobierania wspomnianego dodatku.Jak bowiem wynika z art. 78 jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. ogłoszonego w 1983 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 210), w odniesieniu do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej zwolnionych ze służby przed dniem 1.XII.1980 r. oraz członków rodzin za podstawę wymiaru przyznanych emerytur i rent przyjmuje się uposażenie zasadnicze z uwzględnieniem wzrostu z tytułu wysługi lat, dodatki i równowartość świadczeń w naturze o charakterze stałym według stawek obowiązujących od dnia 1.II.1982 r.Sytuacje więc emerytów milicyjnych zwolnionych ze służby przed dniem 1.XII.1980 r. w zakresie ustalenia podstawy wymiaru emerytur została w pełni zrównana z sytuacją funkcjonariuszy zwalnianych ze służby po tej dacie (art. 79-82 ustawy).Zmiana wysokości pobieranych w dniu 1.I.1983 r. emerytur i rent następuje z urzędu (art. 83 ustawy).Skoro sytuacja emerytów, którym świadczenia przyznano przed dniem 1.XII.1980 r., w zakresie wysokości ustalonych świadczeń została zrównana z sytuacją funkcjonariuszy obecnie przechodzących na emeryturę lub rentę, to odpadła przesłanka merytoryczna do ustalenia, iż zachowują oni prawo do dodatku do emerytury także wówczas, gdy nie spełniają warunków ustawowych (nie są inwalidami).Utrata więc mocy prawnej art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. wynika z odmiennego unormowania sytuacji emerytów objętych tym przepisem, a nie z faktu zamieszczenia odpowiedniego ustępu w obwieszczeniu Ministra Spraw Wewnętrznych.Z całokształtu unormowań zawartych w ustawie z dnia 23 marca 1983 r. wyraźnie wynika, że w nowej sytuacji prawnej uregulowanej tą ustawą przepis art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. utracił moc.Jeżeli emerytura dla funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej została ustalona od podstawy ustalonej według stawek, jakie stosuje się do funkcjonariuszy obecnie przechodzących na emeryturę, to do emerytury tej nie mogą także przysługiwać dodatki, które nie przysługują funkcjonariuszom przechodzącym obecnie na emeryturę.Emerytury i renty milicyjne podlegają bieżącej podwyżce (art. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r.).Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.