II URN 141/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, M. Sadowski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jadwigi W. przeciwko Wojewódzkiemu Urzędowi Spraw Wewnętrznych w W. o prawo do emerytury milicyjnej na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1986 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 4 czerwca 1986 r. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w W. ustalił wnioskodawczyni Jadwidze W. prawo do milicyjnej renty inwalidzkiej w wysokości 12.350 zł, poczynając od 1 kwietnia 1985 r., i wstrzymał pobieraną emeryturę wraz z 15% dodatkiem inwalidzkim. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że podjęcie przez Jadwigę W. zatrudnienia o zarobkach przekraczających kwotę 5.400 zł miesięcznie dawało podstawę do wstrzymania wypłaty emerytury oraz 15% dodatku, w związku z inwalidztwem.W odwołaniu wnioskodawczyni twierdziła, że osiągane przez nią wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin nie przekraczało w 1985 r. dopuszczalnej kwoty wynagrodzenia, w związku z czym wydanie decyzji w dniu 4 czerwca 1986 r. było błędne. Odwołująca dołączyła kserokopię dowodu wskazującego na to, że jej średnie zarobki w WSS "Społem" w W. w okresie od kwietnia 1985 r. łącznie wynosiły 5.225 zł.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 grudnia 1986 r. zmienił zaskarżoną decyzję tylko o tyle, że przyznał Jadwidze W. prawo do milicyjnej renty inwalidzkiej w trzeciej grupie inwalidów od dnia 1 czerwca 1985 r., w miejsce przysługującej jej emerytury, natomiast oddalił dalej idące odwołanie.Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, z powołaniem się na pismo WSS "Społem" w W. z dnia 22 października i 5 listopada 1986 r., że przeciętne miesięczne zarobki Jadwigi W. w okresie od 1 czerwca 1985 r. do 31 maja 1986 r., tj. za ostatnie dwanaście miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wynosiły 6.313 zł, a więc znacznie przekroczyły kwotę 5.400 zł, stanowiącą najniższe wynagrodzenie pracowników zatrudnionych w zakładach uspołecznionych. W tym stanie rzeczy - według sądu - brak było podstaw do wypłacenia wnioskodawczyni dodatku w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury z tytułu inwalidztwa. Przysługująca jej milicyjna renta inwalidzka III grupy jest bowiem wyższa od emerytury bez wymienionego dodatku.Prokurator Generalny PRL w rewizji nadzwyczajnej zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 3 § 2 i art. 47714 k.p.c. w związku z art. 14 ust. 1 i 3 i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1983 r. w sprawie osiągania wynagrodzenia lub innych dochodów przez osoby uprawnione do emerytury lub renty (Dz. U. Nr 17, poz. 80) i na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. - wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210) emerytom, którzy są inwalidami, przysługuje dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury, jeżeli stali się inwalidami w czasie lub z przyczyn określonych w art. 16 ustawy i nie osiągają zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł w wysokości przekraczającej najniższe wynagrodzenie pracowników uspołecznionych zakładów pracy za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Powołany przepis nie określa bliżej sposobu ustalania wysokości faktycznie osiąganego zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł, uzasadniającej wstrzymania wypłaty dodatku. Trafnie w tej sytuacji rewizja nadzwyczajna podniosła, że korzystniejsze dla zainteresowanego byłoby przyjęcie za podstawę obliczenia wysokości zarobków lub dochodów z innych źródeł uzyskanych z okresu nie dowolnych, lecz kalendarzowych 12 miesięcy zatrudnienia. Taki sposób ułatwiałby osobie zainteresowanej regulowanie swymi przychodami w granicach nie przekraczających wysokości określonej w art. 36 ustawy.W przypadku bowiem zmniejszenia emerytury w razie osiągania zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł, przewidzianego w art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r., rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z dnia 17 października 1983 r. w sprawie zmniejszenia milicyjnych emerytur i rent inwalidzkich... (Dz. U. Nr 62, poz. 281), za podstawę zmniejszenia emerytury przyjmuje przeciętny zarobek lub dochód z roku poprzedzającego "rok kalendarzowy" (§ 3 ust. 5) lub "rok kalendarzowy, w którym emeryt uzyskał dochód" (§ 3 ust. 4).Nie mogą odpowiadać założeniom ustawowym odmienne kryteria ustalania wysokości osiąganych przychodów w odniesieniu do emerytury w przypadku określonym w art. 14 ustawy, a natomiast odmiennie - w stosunku do przysługującego, na warunkach przewidzianych w art. 39 ustawy, dodatku do tej emerytury.Analogicznie, w systemie zaopatrzenia emerytalnego pracowników, art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1983 r. w sprawie osiągania wynagrodzenia lub innych dochodów... (Dz. U. Nr 17, poz. 80 ze zm.) uzależniają niezawieszanie wypłaty świadczeń od sytuacji, gdy osiągane wynagrodzenie nie przekroczy w czasie roku kalendarzowego określonej kwoty najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej.Przytoczone unormowania w sytuacjach analogicznych uzasadniają pogląd, że przewidziany w art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury z tytułu inwalidztwa nie podlega wstrzymaniu w sytuacji, gdy w roku poprzedzającym rok kalendarzowy emeryt nie osiągnął zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł w wysokości przekraczającej najniższe wynagrodzenie pracowników uspołecznionych zakładów pracy za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. W rozpatrywanej sprawie sąd powinien był ustalić, czy wnioskodawczyni w roku kalendarzowym 1985 r. przekroczyła kwotę wynagrodzenia odpowiadającą rocznej kwocie najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej, tj. dopuszczalną kwotę wynagrodzenia, która w skali rocznej wynosiła wtedy 64.800 zł. Tymczasem sąd dokonał wadliwie obliczenia zarobku przyjmując jego wysokość z dowolnych dwunastu miesięcy zatrudnienia od dnia 1 czerwca 1985 r. do dnia 31 maja 1986 r.Wobec rażącego naruszenia art. 3 § 2 i art. 47714 k.p.c. oraz art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, celem rozważenia uprawnień wnioskodawczyni do wspomnianego dodatku z uwzględnieniem powyższych wskazań (oraz złożonych do akt pism WSS "Społem" w W.).Kierując się powyższymi rozważaniami należało orzec jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).