III PRN 30/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: K. Zieliński (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy Wiesława Z. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcji i Montażu Urządzeń Elektrycznych Budownictwa "Elektromontaż" nr 2 w K. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 31 grudnia 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok w części orzekającej o odsetkach i sprawę w tym zakresie przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWojewódzka Przychodnia Przemysłowa w S. dnia 3.XI.1977 r. rozpoznała u Wiesława Z. - pracownika Przedsiębiorstwa Produkcji i Montażu Urządzeń Elektrycznych Budownictwa "ELEKTROMONTAŻ" nr 2 w K. przewlekły astmatyczny nieżyt oskrzeli, to jest schorzenie objęte wykazem chorób zawodowych.Występowanie u Wiesława Z. choroby zawodowej potwierdził Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia 16.XI.1977 r.Wobec stwierdzenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. w orzeczeniu z dnia 9.III.1978 r. 45% trwałego uszczerbku na zdrowiu z następstw choroby zawodowej zakład pracy na wniosek Wiesława Z. z dnia 3.V.1978 r. wypłacił mu jednorazowo odszkodowanie w kwocie 22.500 zł.Wiesław Z., nie zgadzając się z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia i dowodząc, że trwały uszczerbek na zdrowiu wynosi co najmniej 70%, wystąpił w dniu 5.VII.1978 r. do Zakładowej Komisji Rozjemczej z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz od zakładu pracy dalszej kwoty 12.800 zł.Zakładowa Komisja Rozjemcza z powołaniem się na zaświadczenie lek. med. Marii E., która oceniła trwały uszczerbek na zdrowiu wnioskodawcy w wysokości 90%, orzeczeniem z dnia 12.X.1979 r. nr 3/78 zasądziła od zakładu pracy na rzecz wnioskodawcy od pozwanego Przedsiębiorstwa dalszą kwotę 22.500 zł oddalając wniosek o przyznanie wnioskodawcy odsetek od zasądzonej sumy.Rozstrzygając żądanie o przyznanie odsetek Zakładowa Komisja Rozjemcza wskazała, że świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych należne pracownikowi od zakładu pracy wypłacone są zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) na wniosek pracownika, a wnioskodawca złożył taki wniosek w dniu 3.V.1978 r. i pozwane Przedsiębiorstwo tego samego dnia wypłaciło poszkodowanemu 22.500 zł ze względu na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 9.III.1978 r., określające stopień uszczerbku na zdrowiu na 45%. Zdaniem Zakładowej Komisji Rozjemczej, pozwane Przedsiębiorstwo nie dopuściło się w tych okolicznościach "zwłoki" w wypłacie jednorazowego odszkodowania.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 31.XII.1979 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy w części oddalającej żądanie przyznania odsetek od zasądzonej kwoty od dnia 1.XII.1977 r. i zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz wnioskodawcy ustawowych odsetek od kwoty 22.500 zł od dnia 3.V.1978 r.Okręgowy Sąd ustalił, że wnioskodawca otrzymał orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w dniu 3.V.1978 r. i w tym dniu pozwane Przedsiębiorstwo wypłaciło mu w całości świadczenie z tytułu uszczerbku na zdrowiu w granicach odpowiadających orzeczeniu tej Komisji, a zatem nie nastąpiła zwłoka w wypłaceniu odszkodowania i brak jest przesłanek do zasądzenia z art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. odsetek od zasądzonej sumy.Prokurator Generalny PRL wniósł w rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej z dnia 12.X.1979 r. nr 3/70 i zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz wnioskodawcy 22.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3.V.1978 r. zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 476 i 481 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199) wniosek pracownika o świadczenia, których wypłacenie jest uzależnione od stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, zakład pracy przekazuje właściwemu oddziałowi ZUS nie później niż na miesiąc przed upływem okresu pobierania zasiłku z ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa w celu skierowania pracownika na badania przez komisję lekarską, a według ust. 2 powyższego paragrafu, jeżeli wniosek został zgłoszony po upływie okresu pobierania zasiłku, zakład pracy przekazuje go oddziałowi ZUS w ciągu trzech dni.Oddział ZUS po otrzymaniu wniosku obowiązany jest - jak głosi § 3 ust. 1 rozporządzenia - nie później niż w ciągu 7 dni ustalić termin badania pracownika przez komisję lekarską, która po przeprowadzeniu badania wydaje orzeczenie o ustalenie uszczerbku na zdrowiu.Orzeczenie tej komisji otrzymuje osoba badana, oddział ZUS oraz zakład pracy (§ 15 rozporządzenia).Termin wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej określony jest w § 16 ust. 1 powołanego rozporządzenia, według którego zakład pracy wypłaca to jednorazowe odszkodowanie nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej ustalającego stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.Osobie uprawnionej do jednorazowego odszkodowania przysługują odsetki za czas opóźnienia, jeżeli zakład pracy nie spełni świadczenia w powyższym terminie określonym w rozporządzeniu, co wynika wyraźnie z § 25 ust. 1 tego rozporządzenia, który w tym zakresie stanowi przepis o charakterze szczególnym w stosunku do art. 481 § 1 k.c.Użyte w § 16 ust. 1 określenie "komisja lekarska" oznacza komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, w związku z czym prawomocność orzeczenia komisji lekarskiej dotyczy instancji określonych w postępowaniu przed tymi komisjami.Poszkodowany pracownik może jednak - uważając ustalony w prawomocnym orzeczeniu komisji lekarskiej stopień uszczerbku na zdrowiu za krzywdzący - wystąpić do komisji rozjemczej z żądaniem przyznania mu wyższego odszkodowania. W ten sposób zakład pracy musi liczyć się z ewentualnością skorygowania prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej przez komisję rozjemczą lub okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, a tym samym i wysokości jednorazowego odszkodowania. Jest ono bowiem zależne od stopnia uszczerbku na zdrowiu określonego w procentach wskazanych w tabeli norm oceny uszczerbku, stanowiącej załącznik do powołanego rozporządzenia z dnia 17 października 1975 r.Prawomocne orzeczenie komisji lekarskiej nie załatwia więc całości roszczenia i w związku z tym nie można przyjąć, że obowiązek zakładu pracy płacenia odsetek za czas opóźnienia spełnienia świadczenia miałby odnosić się tylko do części wypłaconej na podstawie orzeczenia komisji, a nie do całości należnego pracownikowi jednorazowego odszkodowania.Rozważania te prowadzą do wniosku, że wskazany w § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 1975 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 199) termin płatności jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania przez zakład pracy prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej ustalającego w procentach stopień uszczerbku na zdrowiu, od którego to terminu zgodnie z § 25 ust. 1 rozporządzenia zakład pracy obowiązany jest płacić odsetki za opóźnienie spełnienia świadczenia, dotyczy całości jednorazowego odszkodowania, a zatem również tej części, która przyznana została poszkodowanemu pracownikowi orzeczeniem komisji rozjemczej lub okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.Odmienny pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku rażąco narusza wyżej wymienione przepisy powołanego rozporządzenia, jednakże nie zachodzi możliwość uwzględnienia wniosku rewizji nadzwyczajnej i orzeczenia co do istoty sprawy, gdyż w sprawie brak jest ustaleń w przedmiocie daty otrzymania przez zakład pracy prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej ustalającego stopień uszczerbku na zdrowiu, co ma istotne znaczenie dla określenia terminu, od którego wnioskodawcy przysługują odsetki od zasądzonej kwoty 22.500 zł z tytułu jednorazowego odszkodowania.Konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym kierunku uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej odwołanie wnioskodawcy co do odsetek i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c.).