III PZP 15/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN T. Szymanek. Sędziowie SN: J. Bała (współsprawozdawca i autor uzasadnienia), B. Błachowska (sprawozdawca), A. Filcek, M. Sadowski, Z. Stypułkowska, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, po rozpoznaniu wniosku Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy wyrównanie nagrody jubileuszowej przewidziane w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania (Dz. U. Nr 5, poz. 25 ze zm.) przysługuje pracownikowi, który przed dniem wejścia w życie porozumienia nabył prawo do konkretnej nagrody jubileuszowej, której dotyczy wyrównanie, czy też nabył prawo do nagrody niższego stopnia?"podjął następującą uchwałę i nadał jej moc zasady prawnej:Wyrównanie nagrody jubileuszowej przewidziane na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania (Dz. U. Nr 5, poz. 25) w porozumieniu o wprowadzeniu zakładowego systemu wynagradzania przysługuje pracownikowi, który po wejściu w życie tego porozumienia nabył prawo do nagrody, jeżeli przed tą datą przysługiwała mu już jakakolwiek nagroda jubileuszowa. Uzasadnienie faktyczneMinister Pracy i Polityki Socjalnej po przedstawieniu Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przytoczonego w sentencji uchwały w piśmie z dnia 16 czerwca 1988 r. wyjaśnił, że istota przedstawionego zagadnienia sprowadza się do konieczności uzyskania odpowiedzi na pytanie: Czy prawo do wyrównania nagrody jubileuszowej przewidziane w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania (Dz. U. Nr 5, poz. 25 ze zm.) przysługuje jedynie pracownikowi nabywającemu prawo do nagrody jubileuszowej na podstawie porozumienia o wprowadzeniu zakładowego systemu wynagradzania, który przed wejściem w życie tego porozumienia nabył prawo co najmniej do "pierwszej" nagrody jubileuszowej w jakimkolwiek zakładzie pracy, czy też wyrównanie to przysługuje pracownikowi, który nabył prawo do nagrody jubileuszowej na podstawie dotychczasowych przepisów, a wypłata nagrody następuje dopiero po wejściu w życie porozumienia?W związku z tym należy stwierdzić, co następuje:Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania porozumienia może ustalać, że jeżeli nagroda jubileuszowa przysługująca na podstawie porozumienia jest niższa od nagrody, jaka przysługiwałaby na podstawie dotychczasowych przepisów, pracownik, który przed dniem wejścia w życie porozumienia nabył prawo do nagrody jubileuszowej, otrzyma z tego tytułu odpowiednie wyrównanie. Podstawę wymiaru nagrody jubileuszowej, jaka przysługiwałaby na podstawie dotychczasowych przepisów, stanowi wynagrodzenie wypłacone pracownikowi przed dniem wejścia w życie porozumienia, obliczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.Gramatyczna wykładnia tego przepisu, w którym użyto słów: "... jeżeli nagroda jubileuszowa przysługująca na podstawie porozumienia jest niższa od nagrody, jaka przysługiwałaby na podstawie dotychczasowych przepisów...", prowadzi do wniosku, że wyrównanie nagrody przewidziane w tym przepisie przysługuje pracownikowi, który po wejściu w życie tego porozumienia nabył prawo do nagrody.Jeżeli bowiem nagroda jubileuszowa przysługuje dopiero na podstawie porozumienia zawartego w trybie omawianej ustawy, to nie mogła ona przysługiwać na podstawie dotychczasowych przepisów, jakimi są postanowienia układów zbiorowych pracy, przepisy o wynagradzaniu lub inne przepisy szczególne, przy uwzględnieniu uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132), której przepisy zachowały nadal moc obowiązującą, z wyjątkami z art. 17 omawianej ustawy, dotyczącymi podstawy wymiaru nagrody. W świetle bowiem § 9 ust. 1 uchwały nr 138 podstawę nagrody stanowiło wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w dniu jej wypłaty - a jeżeli dla pracownika było to korzystniejsze - wynagrodzenie przysługujące mu w dniu nabycia prawa do nagrody, ustalone według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 2 in fine powołanej ustawy podstawę wymiaru nagrody jubileuszowej stanowi najniższe wynagrodzenie obowiązujące w dniu nabycia prawa do tej nagrody.W art. 17 ustawy zaś nie zmieniono zasady nabycia prawa do nagrody przez pracownika w dniu upływu okresu uprawniającego do nagrody (§ 8 ust. 1 uchwały nr 138) oraz wypłaty nagrody niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do tej nagrody (§ 8 ust. 2 uchwały). Nabycie prawa do nagrody więc przesądza o obowiązku przyznania nagrody. Artykuł 17 zatem nie jest przepisem przejściowym i nie dotyczy sytuacji, gdy pracownik nabył prawo do nagrody jubileuszowej przed wejściem w życie ustawy, a tylko realizacja tego prawa przez wypłatę nagrody następuje w czasie obowiązywania ustawy. W takiej sytuacji miałyby zastosowanie przedstawione zasady ustalania wysokości nagrody wynikające z § 9 ust. 1 uchwały nr 138.Odpowiadając na pytanie, czy wyrównanie nagrody jubileuszowej przewidziane w art. 17 ust. 3 powołanej ustawy dotyczy każdej nagrody jubileuszowej, do jakiej pracownik nabył prawo na podstawie porozumienia o wprowadzeniu zakładowego systemu wynagradzania, niezależnie od tego, czy na postawie dotychczasowych przepisów pracownik nabył już prawo do co najmniej pierwszej nagrody jubileuszowej w jakimkolwiek zakładzie pracy, należy stwierdzić, że w omawianym przepisie nie została bliżej określona nagroda jubileuszowa, do której pracownik nabył prawo przed dniem wejścia w życie porozumienia, a więc ustawodawca uznał za wystarczające, aby pracownik nabył wówczas prawo do jakiejkolwiek nagrody. Wyrównanie nagrody więc dotyczy kolejnej nagrody, a zatem nagrody wyższego stopnia (wyższej od najniższej według dotychczasowych przepisów).W sytuacji gdy pracownik przed wejściem w życie porozumienia nie nabył prawa do jakiejkolwiek nagrody jubileuszowej, to jeżeli nabędzie prawo do pierwszej nagrody dopiero po wejściu w życie porozumienia, nie przysługuje mu odpowiednie wyrównanie tej nagrody przewidziane w art. 17 ust. 3 rozważanej ustawy.Taka wola ustawodawcy wydaje się zrozumiała, gdyż pozostawia stronom porozumienia możliwość utrzymania dotychczasowych korzystnych dla pracowników zasad wypłacania nagród jubileuszowych w stosunku do pracowników o dłuższym stażu pracy, którzy już na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów nabyli prawo do nagrody jubileuszowej.Sąd Najwyższy mając na uwadze przytoczone argumenty udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.