III PZP 22/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: A. Filcek (sprawozdawca), W. Masewicz.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Tadeusza B. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 30 marca 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy użyte w załącznikach nr 1 i nr 2 do protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r. do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r. określenie «transport nie zorganizowany» odnosi się tylko do transportu nie zorganizowanego jednostek gospodarki uspołecznionej, czy też i do prywatnych przedsiębiorstw przewozowych?",postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Określenie "transport nie zorganizowany", użyte w załączniku nr 1 do protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r. do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r. w sprawie zasad wynagradzania i czasu pracy kierowców i ich pomocników oraz robotników zaplecza technicznego przedsiębiorstw (zakładów) komunikacji miejskiej, odnosi się wyłącznie do transportu nie zorganizowanego jednostek gospodarki uspołecznionej. Uzasadnienie faktyczneTabela zaszeregowania kierowców pojazdów samochodowych i ich pomocników, stanowiąca załącznik nr 1 do protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r. do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r., a dotycząca zasad wynagradzania i czasu pracy kierowców w przedsiębiorstwach komunikacji miejskiej, przewiduje w każdej grupie płac dwie stawki wynagrodzenia: stawkę "A" i wyższą od niej stawkę "B". Zawarte w powyższej tabeli zasady stosowania stawek "A" i "B" głoszą w punkcie 1, że stawkę "A" stosuje się w pierwszym i drugim roku pracy kierowcy (pomocnika) w danym zakładzie pracy, stawka zaś "B" przysługuje kierowcy (pomocnikowi) po przepracowaniu - bez zawinionego wypadku i nienagannie - dwóch lat w danym zakładzie. W razie zmiany miejsca pracy kierowca traci prawo do uzyskanej uprzednio stawki "B", jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło wskutek wypowiedzenia przez pracownika lub gdy zwolnienie przez zakład pracy nastąpiło ze skutkiem natychmiastowym z winy pracownika (pkt 2 cyt. zasad). Kierowca zachowuje jednak prawo do uzyskanej uprzednio stawki "B" nawet wówczas, gdy rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło wskutek wypowiedzenia przez pracownika, jeżeli zmiana miejsca pracy nastąpiła przy przejściu z transportu nie zorganizowanego do transportu zorganizowanego, a przerwa między jednym a drugim zatrudnieniem była nie dłuższa niż 3 miesiące (pkt 3).Według ustaleń Sądu Powiatowego w Szczecinie powód podjął w pozwanym Przedsiębiorstwie pracę kierowcy w dniu 2 sierpnia 1967 r. z wynagrodzeniem w stawce "A" grupy 1, wynoszącym 7,50 zł za godzinę. Jednakże wobec faktu, że powód od 1 marca 1966 r. do 30 czerwca 1967 r. pracował bez wypadku jako kierowca w prywatnym przedsiębiorstwie przewozowym Henryka O., skąd zwolnił się na własną prośbę, przedsiębiorstwo to zaś - zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług w Szczecinie - jest jednostką transportu nie zorganizowanego, powodowi w świetle punktu 3 cyt. zasad stosowania stawek wynagrodzenia należała się płaca w stawce "B", w związku z czym Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 18 października 1971 r. zasądził na rzecz powoda od pozwanego Przedsiębiorstwa 6.590,15 zł tytułem wyrównania różnicy między należnym a wypłaconym wynagrodzeniem.W rewizji od powyższego wyroku pozwane Przedsiębiorstwo, z powołaniem się na wykładnię Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Gospodarki Komunalnej i Przemysłu Terenowego, zarzuciło, że praca w prywatnym przedsiębiorstwie przewozowym nie stanowi pracy w transporcie nie zorganizowanym w rozumieniu przepisów wymienionego na wstępie protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r. do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach gospodarki komunalnej, co skłoniło Sąd Wojewódzki w Szczecinie do przedstawienia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. przytoczonego w sentencji niniejszej uchwały zagadnienia prawnego.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Układ zbiorowy pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r., jak również protokół dodatkowy z dnia 25 lipca 1967 r. do powyższego układu w sprawie zasad wynagradzania i czasu pracy kierowców w przedsiębiorstwach komunikacji miejskiej nie zawierają bezpośredniego wyjaśnienia pojęcia "transport nie zorganizowany".Wbrew twierdzeniom zawartym w rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa, pojęcie to nie zostało również wyjaśnione w drodze przewidzianej w § 3 ust. 2 tegoż układu autentycznej wykładni stron zawierających układ. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy odpisy pism Miejskiego Zjednoczenia Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S. z dnia 4 września 1970 r. oraz z dnia 17 czerwca 1971 r., powołujące się na stanowisko uzgodnione z Ministerstwem Gospodarki Komunalnej, dotyczą byłych właścicieli taksówek, a nie byłych pracowników prywatnych przedsiębiorstw transportowych, wymieniona zaś decyzja Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Gospodarki Komunalnej i Przemysłu Terenowego z dnia 8 grudnia 1971 r. nr ZP 411/14/71, aczkolwiek wyrażająca pogląd zbieżny z odpowiedzią udzieloną przez Sąd Najwyższy w niniejszej uchwale, wydana została w trybie przepisów o komisjach rozjemczych w konkretnym sporze pracowniczym.Jednakże wspomniany wyżej protokół dodatkowy z dnia 25 lipca 1967 r. w swym tytule, określającym przedmiot uregulowania, zawiera wzmiankę, że zostaje zawarty na podstawie przepisów uchwały nr 147/67 Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1967 r. w sprawie wynagradzania i czasu pracy pracowników transportu samochodowego. Uchwała ta nie została opublikowana w żadnym urzędowym organie promulgacyjnym. Tekst jej został zamieszczony w komentarzu M. Urbana i Z. Bujalskiej pt. "Przepisy transportu drogowego", Wydawnictwa Komunikacji i Łączności 1970, s. 542-559.Uchwała ta wyjaśnia w § 1 ust. 2 pkt 2 i 3, że przez "transport zorganizowany" należy rozumieć:a) przedsiębiorstwa transportu samochodowego,b) zakłady transportu samochodowego i gospodarstwa samochodowe, odpowiadające warunkom określonym w § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 20 lipca 1965 r. w sprawie prowadzenia gospodarstwa samochodowego i zakładu transportu samochodowego oraz technologicznego i specjalizowanego transportu samochodowego (MP Nr 39, poz. 220).Natomiast przez "transport nie zorganizowany" należy rozumieć inne jednostki transportu samochodowego niż wyżej wyszczególnione jednostki transportu zorganizowanego. Oba określenia dotyczą "transportu samochodowego", którym to terminem określa uchwała całokształt uspołecznionego transportu samochodowego, niezależnie od jego form organizacyjnych i podległości (§ 1 ust. 2 pkt 1).Powyższe rozważania uzasadniają udzielenie przez Sąd Najwyższy odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne jak w sentencji uchwały, przy czym odpowiedź ograniczona została do załącznika nr 1 do omawianego protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r., gdyż z akt sprawy wynika, że powód wynagradzany był według stawek przewidzianych w tym właśnie załączniku.Na marginesie można zauważyć, że gdyby nawet pojęcie "transportu nie zorganizowanego" nie było w obowiązujących przepisach prawnych w jednoznaczny sposób wyjaśnione, to z samej treści zasad zaszeregowania zawartych w załączniku nr 1 do protokołu dodatkowego z dnia 25 lipca 1967 r. (zacytowanych na wstępie niniejszej uchwały) wynika, że nie mogą one odnosić się do kierowców uprzednio zatrudnionych w prywatnych zakładach transportowych. Punkt 3 bowiem cytowanych zasad mówi nie o nabyciu prawa do wyższej stawki wynagrodzenia "B" przez kierowców przechodzących w ciągu 3 miesięcy z transportu nie zorganizowanego do transportu zorganizowanego, lecz o zachowaniu przez nich prawa do uzyskanej uprzednio stawki "B". Wynagrodzenie zaś według takiej stawki mógł uzyskać kierowca w poprzednim zakładzie pracy tylko wówczas, gdy zakład ten był uspołecznioną jednostką transportu samochodowego, gdyż tylko w takich jednostkach obowiązuje wynagrodzenie według stawek "A" i "B", przewidzianych w uchwale nr 147/67 Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1967 r., której zasady, zgodnie z § 33 ust. 1 tejże uchwały, wprowadzone zostały w formie protokołów dodatkowych do zbiorowych układów pracy.