II PR 313/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: W. Glabisz, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mirona P. i 21 innych przeciwko Hucie w O. o zapłatę na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 20 lipca 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanej Huty równowartości dopłaty do ceny miesięcznych biletów pracowniczych, którą strona pozwana zobowiązana była uiścić kolei, gdyby powodowie korzystali z tego środka przewozu, gdy tymczasem korzystali oni z regularnej komunikacji autobusowej.Pozwana Huta nie uznała powództwa i nie zaprzeczyła, że od czerwca 1970 r. odmówiła powodom wypłacania różnicy między opłatą taryfową za dany przewóz a opłatą ponoszoną przez nich stosownie do obowiązujących przepisów.Sąd Powiatowy w Opolu z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego, i podzielił pogląd Sądu Powiatowego co do tego, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia powództwa, a przepis art. 5 k.c. nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej dochodzonego roszczenia.Powodowie zaskarżyli powyższy wyrok rewizją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił sprawy do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego, i to zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, nie wskazał nawet, jakie przepisy prawa nie pozwalają na uwzględnienie powództwa.Zaskarżony więc wyrok zapadł z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego.Do 1958 r. przepisy ogólnopaństwowe nie regulowały zagadnienia związanego z przewozem ludzi do pracy - poza przepisami taryfowymi.Pierwszą próbą jest nie publikowana uchwała nr 263 Rady Ministrów z dnia 2 lipca 1959 r. w sprawie zrównoważenia siły roboczej w województwie katowickim w latach 1959-1965. Kolejnym aktem prawnym, który reguluje to zagadnienie, jest uchwała nr 278 Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1959 r. w sprawie przejazdów kolejami za miesięcznymi biletami pracowniczymi oraz zasad ich opłacania (M.P. Nr 72, poz. 378).Uchwała ta uregulowała zasady opłacania przejazdów, przenosząc na instytucje uspołecznione dopłatę różnicy wynikającej z podwyższenia opłat za przejazdy kolejowe dla osób, które korzystały z miesięcznych biletów pracowniczych do dnia 30 września 1959 r.Według tych samych zasad uregulowało sprawę odpłatności zarządzenie Ministra Komunikacji i Gospodarki Komunalnej z dnia 26 stycznia 1965 r. (M.P. Nr 8, poz. 26) dla pracowników dowożonych przez przedsiębiorstwo trudniące się zarobkowo transportem samochodowym w Katowicach, w Bielsku i Częstochowie.Dopiero zarządzenie Ministra Komunikacji z dnia 2 sierpnia 1965 r. w sprawie odpłatności za przewozy pracownicze przejmowane przez przedsiębiorstwa publicznego transportu samochodowego (M.P. Nr 41, poz. 235) rozszerza stosowanie tych zasad na teren wszystkich województw.Zarządzenie określa jednolite warunki odpłatności za przewozy pracowników do pracy i z pracy, wykonywane przez przedsiębiorstwa publicznego transportu samochodowego, a przejęte przez te przedsiębiorstwa od zakładów pracy i od przedsiębiorstw branżowego transportu samochodowego stosownie do przepisów uchwały nr 359 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie usprawnienia organizacji transportu samochodowego (M.P. Nr 77, poz. 324) oraz od kolei - stosownie do przepisów uchwały nr 415 Rady Ministrów z dnia 6 października 1959 r. w sprawie podziału zadań przewozowych pomiędzy transportem kolejowym i transportem samochodowym (M.P. Nr 96, poz. 508).W myśl cytowanych przepisów pracownicy dojeżdżający koleją mają prawo korzystać z dopłat zakładów pracy do biletów miesięcznych na dojazdy do pracy, a pracownicy dojeżdżający autobusami publicznego transportu samochodowego mają to prawo tylko wtedy, gdy ich przewóz został przez przedsiębiorstwo transportowe przejęty w drodze umowy z zakładem pracy stosownie do przepisów uchwały nr 359 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie usprawnienia organizacji transportu samochodowego.Zaskarżony wyrok nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń i z tej przyczyny podlega uchyleniu.Powodom nie będą przysługiwać dopłaty do biletów, jeżeli dojeżdżają do pracy autobusami przedsiębiorstw publicznego transportu samochodowego na podstawie indywidualnie nabywanych biletów, ponieważ z uwagi na niedogodne trasy kolejowe lub połączenia nie mogą korzystać z usług kolei, a poprzednio nie korzystali z przewozów do pracy i z pracy wykonywanych przez zakład pracy własnym taborem samochodowym lub przez przedsiębiorstwo branżowego transportu samochodowego.Z tych względów i na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji orzeczenia.