III PZP 31/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: M. Piekarski, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka K. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w G. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 23 marca 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy udzielenie przez pracownika pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy przedstawicielowi związku zawodowego (radcy prawnemu zarządu głównego związku zawodowego), a następnie udzielenie przez tego przedstawiciela dalszego pełnomocnictwa adwokatowi, będącemu członkiem zespołu adwokackiego, pozwala przyjąć, że pracownik jest reprezentowany przez adwokata w rozumieniu art. 98 § 3 k.p.c.?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:W razie udzielenia przez radcę prawnego związku zawodowego, jako pełnomocnika procesowego pracownika (art. 466 § 1 k.p.c.), dalszego pełnomocnictwa adwokatowi, do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie tego adwokata (art. 98 § 3 k.p.c.). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia składowi trzech sędziów Sądu Najwyższego przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne nasunęło się w sprawie o naprawienie szkód wynikłych w wypadku w zatrudnieniu. W sprawie tej poszkodowany pracownik udzielił pełnomocnictwa procesowego adwokatowi będącemu radcą prawnym zarządu głównego związku zawodowego. Pełnomocnictwo w swej treści powoływało się na "skierowanie przez zarząd główny związku zawodowego". W toku procesu pełnomocnik powoda udzielił dalszego pełnomocnictwa innemu radcy prawnemu, a następnie adwokatowi wykonującemu zawód adwokata w zespole. Adwokat ten brał udział w postępowaniu przed Sądem Powiatowym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozstrzygając przedstawione na wstępie zagadnienie prawne, zważył, co następuje:Istotnym elementem sytuacji procesowej, na tle której zostało sformułowane zagadnienie prawne, jest fakt, że powództwo zostało wytoczone przez poszkodowanego, a nie przez organizację społeczną ludu pracującego (związek zawodowy), jak to przyjął Sąd Powiatowy, oddalając wniosek o przyznanie powodowi kosztów procesu z powołaniem się na art. 62 w związku z art. 106 k.p.c. Jak wynika z przytoczonego stanu faktycznego, powód udzielił pełnomocnictwa procesowego - na podstawie skierowania związku zawodowego - radcy prawnemu tego związku zawodowego. Występowała zatem sytuacja przewidziana w art. 466 § 1 k.p.c., w myśl którego pełnomocnikiem pracownika może być również przedstawiciel związku zawodowego. W świetle tego przepisu istotne znaczenie ma okoliczność, że pełnomocnikiem jest przedstawiciel związku zawodowego, natomiast jest rzeczą obojętną, czy pełnomocnik pracownika jest w takim wypadku radcą prawnym związku zawodowego, czy też inną osobą dopóty, dopóki występuje ona jako przedstawiciel związku zawodowego w rozumieniu art. 466 § 1 k.p.c. Z punktu widzenia przepisów k.p.c. o zwrocie kosztów procesu ma zastosowanie przepis art. 98 § 2 k.p.c., skoro nie zachodzi tu sytuacja reprezentowania strony przez adwokata (art. 98 § 3 k.p.c.). Przepis art. 98 § 2 k.p.c. ma na względzie również pełnomocnika, który nie jest adwokatem. Takim właśnie pełnomocnikiem jest przedstawiciel związku zawodowego (art. 466 § 1 k.p.c.).Według art. 91 pkt 3 k.p.c. pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego. Przepis ten, mówiąc o pełnomocnictwie procesowym, ma na myśli pełnomocnictwo pełnomocników procesowych w rozumieniu zarówno art. 87, jak i art. 466 § 1 k.p.c. Z tego względu przedstawiciel związku zawodowego będący pełnomocnikiem pracownika (art. 466 § 1 k.p.c.) może udzielić dalszego pełnomocnictwa - zgodnie z art. 91 pkt 3 k.p.c. - adwokatowi.Reprezentowanie w takim wypadku strony przez adwokata uzasadnia stosowanie art. 98 § 3 k.p.c. Podobnie należałoby rozstrzygnąć zagadnienie w wypadku, gdyby pełnomocnik nie będący adwokatem udzielił dalszego pełnomocnictwa adwokatowi. Dopóki strona działałaby przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, przysługiwałby jej zwrot kosztów procesu według art. 98 § 2 k.p.c., natomiast z chwilą udzielenia dalszego pełnomocnictwa adwokatowi, stronie przysługiwałby zwrot kosztów procesu według zasad określonych w art. 98 § 3 k.p.c. W świetle przepisów k.p.c. brak jest podstaw do poglądu, że decydujące znaczenie z punktu widzenia przepisów o zwrocie kosztów procesu ma fakt, iż pełnomocnikiem pracownika był najpierw przedstawiciel związku zawodowego, a dopiero później adwokat.