III PZP 38/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: W. Formański (sprawozdawca), K. Zieliński. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisławy Ch. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Ogólnego nr 3 w W. o zapłatę 3.734 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w wypadku uruchomienia wstrzymanej, z powodu niewykonania zadań, kwartalnej premii regulaminowej, wypłacanej na podstawie uchwały nr 131 Rady Ministrów z dnia 4.V.1964 r. (M.P. Nr 32, poz. 139) oraz zarządzenia nr 111 Min. Budownictwa i Przemysłu Mat. Budowlanych z dnia 6.VI.1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w przedsiębiorstwach budowlano-remontowych, należy się ona pracownikom, którzy pracowali w okresie, za który premia ta jest liczona, lecz nie byli już pracownikami w czasie przywrócenia premii, a zatem nie przyczynili się do wypracowania zaległych zadań lub usunięcia przyczyn będących przedtem podstawą wstrzymania premii?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Premia regulaminowa kwartalna przewidziana w uchwale nr 131 Rady Ministrów z 4 V 1964 r. (M.P. Nr 32, poz. 139), której zapłata została wstrzymana wskutek niewykonania planowanego kwartalnego zadania rzeczowego, może być na podstawie zarządzenia nr 111 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 6 VI 1964 r. w sprawie premiowania pracowników umysłowych w przedsiębiorstwach budowlano-montażowych oraz § 10 pkt 2 szczegółowego regulaminu premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w wymienionych przedsiębiorstwach - w związku z późniejszym odrobieniem niewykonanego zadania i jednoczesnym wykonaniem zadania rzeczowego kwartału bieżącego - wypłacona łącznie z premią za kwartał bieżący tylko tym pracownikom, którzy byli zatrudnieni w określonym zakładzie pracy także w kwartale, w którym zostały wykonane zadania rzeczowe kwartału poprzedniego i bieżącego.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wyrosło na tle następującego stanu faktycznego:Powódka była zatrudniona w pozwanym Przedsiębiorstwie na stanowisku kierownika działu finansowego od 1.VII.1963 r. do 30.VI.1968 r. Stosunek pracy między stronami został rozwiązany wskutek wypowiedzenia przez powódkę. Oprócz uposażenia zasadniczego przysługiwała powódce premia regulaminowa stosownie do ustalonego każdorazowo współczynnika premiowego w zależności od wykonania kwartalnego planu. Jest niesporne w sprawie, że za I i II kwartał 1968 r. Przedsiębiorstwo nie wypracowało na czas planowanych wyników uprawniających do przyznania pracownikom premii. Dopiero po wypracowaniu bieżących i zaległych wyników, co nastąpiło w III kwartale, w którym jednak powódka już nie pracowała, została wypłacona premia pracownikom po tym III kwartale.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo o zapłatę 3.734 zł z tytułu premii za I i II kwartał 1968 r., wychodząc z założenia, iż niezatrudnienie powódki w III kwartale nie może jej pozbawić premii, do której wypracowania przyczyniła się swoją pracą w I i II kwartale.Na skutek rewizji strony pozwanej Sąd Wojewódzki przedstawił na wstępie zacytowane pytanie prawne, przytaczając następujące nasuwające się wątpliwości:Szczegółowy regulamin premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w Przedsiębiorstwie Budowlanym nr 3 w W., obowiązujący w pozwanym Przedsiębiorstwie, przewiduje w § 32, że premie z funduszów premiowych A mają charakter świadczeń obligatoryjnych, co oznacza, jak dalej głosi ten paragraf, że pracownik może dochodzić roszczeń z tytułu przypadającej mu premii, jeżeli dla jego macierzystej jednostki organizacyjnej fundusz premiowy został uruchomiony, nie został zaś on objęty indywidualnym i umotywowanym zmniejszeniem albo pozbawieniem premii regulaminowej z wymienionych w punktach a) i b) powodów. Bezsporne jest, że żadna z tych przyczyn w niniejszej sprawie nie zachodzi. W paragrafie 10 punkcie 2 b) podano m.in. że jeśli kwartalne zadania rzeczowe zostały nadrobione, to wówczas premia nie wypłacona może być wpłacona łącznie z premią za kwartał bieżący przy zachowaniu dalej podanych tam warunków.W obowiązujących zatem strony przepisach brak wyraźnego uregulowania sytuacji, jaka istnieje w niniejszym wypadku.Urzędowa interpretacja przez Departament Zatrudnienia Pracy i Płac Ministerstwa Budownictwa i Przem. Mat. Bud. odpowiednich przepisów, na co powołuje się pozwane Przedsiębiorstwo zajmujące stanowisko, że pracownik, z którym rozwiązano stosunek pracy przed nabyciem przez przedsiębiorstwo uprawnień do premii A, traci prawo do premii uruchomionej po jego odejściu za cały okres, którego premia dotyczy - nie może stanowić źródła prawa. Argument, że uruchomioną premię wypłaca się za kwartał bieżący bądź łącznie z premią za kwartał bieżący jest o tyle zawodny, że z pewnością nie zostanie ona wypłacona pracownikowi, który w poprzednim okresie nie pracował, rozpoczął zaś pracę dopiero w kwartale bieżącym, gdyż byłaby to premia za pracę, której nie wykonywał.Z drugiej strony przyjęcie (jak to uczynił Sąd Powiatowy), że premia taka należy się w całości pracownikowi, który w okresie, gdy nadrobiono zaległe zadania lub usunięto przyczyny będące podstawą wstrzymania premii, już nie pracował - nie wydaje się w pełni uzasadnione.Przedstawione wątpliwości nie uzasadniają odpowiedzi pozytywnej w świetle obowiązującego materiału normatywnego. W szczególności treść niektórych postanowień szczegółowego regulaminu premiowania pracowników umysłowych zatrudnionych w pozwanym Przedsiębiorstwie, zatwierdzonego przez właściwe Zjednoczenie i przez konferencję Samorządu Robotniczego, pozwala stwierdzić, że część planowanego rocznego funduszu premiowego przeznacza się na premiowanie kwartalne za wykonanie bieżących zadań (Fundusz A), przy czym wymienieni tam m.in. pracownicy zaliczeni do grupy kierownictwa przedsiębiorstwa (§ 7), do których należy także powódka, jako kierownik działu finansowego, otrzymują premię w zależności od wykonania zadań całego przedsiębiorstwa; ponadto w wypadku, gdy kwartalne zadania rzeczowe nie zostały wykonane w poprzednich kwartałach, zostały jednak nadrobione w tym samym roku kalendarzowym, a jednocześnie zadanie rzeczowe kwartału bieżącego zostało wykonane - premia nie wypłacona za zadanie rzeczowe kwartału poprzedniego może być wypłacona łącznie z premią za kwartał bieżący, z pewnymi jeszcze zastrzeżeniami co do wysokości (§ 10 pkt 2 b).Jak z powyższego wynika, regulamin uzależnia prawo do premii nie wypłaconej za zadanie rzeczowe kwartałów poprzednich od jednoczesnego uprawnienia do premii za kwartał bieżący, w którym zaległe zadanie zostało nadrobione. Oczywiście taka sytuacja może zachodzić tylko w stosunku do pracowników, którzy byli zatrudnieni w kwartałach poprzednich i w kwartale bieżącym tego samego roku kalendarzowego. Pracownik, którego stosunek pracy został rozwiązany w takim czasie, że nie pełnił już pracy w kwartale bieżącym, nie spełnia tym samym wspomnianego warunku pracy w kwartałach poprzednich i zarazem w kwartale bieżącym danego roku kalendarzowego. Z powyższego wynika więc, że premia regulaminowa kwartalna, której zapłata została wstrzymana wskutek niewykonania planowego kwartalnego zadania rzeczowego, może być - w razie późniejszego odrobienia niewykonanego zadania i równoczesnego wykonania zadania rzeczowego kwartału bieżącego - wypłacona łącznie z premią za kwartał bieżący jedynie tym pracownikom, którzy nie tylko pracowali w poprzednich kwartałach, ale byli zatrudnieni także w tym bieżącym kwartale, w którym zostały wykonane zadania rzeczowe zarówno kwartału poprzedniego jak i bieżącego.Nie ma więc luki prawnej w unormowaniu sytuacji, jaka zachodzi w rozpoznawanym wypadku. Jak bowiem wywiedziono wyżej, pracownikowi, z którym stosunek pracy został rozwiązany przed powstaniem warunków, od których uzależniona jest wypłata premii, nie należy się taka premia mimo powstania tych warunków po rozwiązaniu z nim stosunku pracy. Nie wystarczy branie udziału przy wykonywaniu planowanego zadania rzeczowego, które nie zostało we właściwym kwartale wykonane, lecz konieczne jest branie udziału w pracach w tym kwartale, w którym zostało to niewykonane zadanie nadrobione i zarazem wykonane zadanie kwartału bieżącego.Przytoczonych zasad płacowych nie może uchylić powoływanie się na względy słuszności, jak np. na sytuację, gdy pracownik był zatrudniony na stanowisku, na którym nie mógł mieć bezpośredniego wpływu na wykonanie zadań rzeczowych kwartałów poprzednich, natomiast ciążące na nim obowiązki należycie wykonał.Z tych przyczyn należało udzielić odpowiedzi na przedstawione pytanie jak w uchwale.