III PZP 39/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska (sprawozdawca).Sędziowie SN: A. Filcek, Z. ZaziemskiSentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, J. Szewczyka, w sprawie z powództwa Teresy W. przeciwko Wydziałowi Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w E. o wynagrodzenie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni postanowieniem z dnia 14 lipca 1988 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy stawka osobistego zaszeregowania nauczyciela, o której mowa w art. 35 ust. 4 Karty Nauczyciela (ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.), obejmuje dodatek funkcyjny przewidziany w art. 32 ust. 1 i 2 Karty?"podjął następującą uchwałę:Stawka osobistego zaszeregowania nauczyciela, o której mowa w art. 35 ust. 4 Karty Nauczyciela (ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.), nie obejmuje dodatku funkcyjnego przewidzianego w art. 32 ust. 1 i 2 Karty. Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w E. kwoty 6.300 zł z tytułu wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Twierdziła, że pozwany - wbrew przepisowi art. 35 ust. 4 Karty Nauczyciela - przyjął za podstawę obliczenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe tylko wynagrodzenie zasadnicze, bez uwzględnienia należącego się powódce dodatku funkcyjnego. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że użyte w art. 34 ust. 4 Karty Nauczyciela określenie "stawka osobistego zaszeregowania nauczyciela" oznacza wynagrodzenie zasadnicze wynikające z zaszeregowania nauczyciela, a nie wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkiem funkcyjnym. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Elblągu wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1988 r. uwzględnił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku powołana została uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1986 r., mająca moc zasady prawnej, wedle której wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, o którym mowa w art. 81 § 1-3, art. 134 § 1 i art. 144 § 2 k.p., obejmuje oprócz wynagrodzenia zasadniczego również dodatek funkcyjny (OSNCP 1987, z. 8, poz. 106). Powyższa zasada prawna, zdaniem Sądu Rejonowego - Sądu Pracy, poprzez art. 98 § 1 Karty Nauczyciela ma zastosowanie do wynagrodzenia nauczyciela za godziny ponadwymiarowe. Natomiast, jak wywodzi Sąd, nie może mieć zastosowania w tym zakresie § 5 uchwały nr 97 Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1983 r. w sprawie wynagrodzenia nauczycieli (jedn. tekst: M.P. z 1985 r. Nr 36, poz. 242) stanowiący, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe ustala się dzieląc stawkę wynagrodzenia zasadniczego przez miesięczną liczbę godzin obowiązkowego wymiaru zajęć nauczyciela, gdyż przepis ten został wydany z przekroczeniem delegacji zawartej w art. 36 Karty i pozostaje w sprzeczności z art. 36 ust. 4 Karty. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku rozpoznając rewizję strony pozwanej przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone w uchwale zagadnienie prawne. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podkreślić przede wszystkim należy, że Sąd Najwyższy, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd tego sądu wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 24 października 1987 r. III PZP 3/87 (OSNCP 1987, z. 11, poz. 165), według którego instytucja tzw. godzin ponadwymiarowych została w art. 35 Karty uregulowana w sposób szczególny i kompleksowy. Wbrew więc odmiennemu poglądowi Sądu Rejonowego - Sądu Pracy takie uregulowanie wyłącza stosowanie w zakresie objętym art. 35 ust. 4 Karty przez art. 98 ust. 1 tej Karty odpowiednio przepisów kodeksu pracy. Wyjaśnienia wątpliwości zawartych w pytaniu prawnym należy przeto poszukiwać w wykładni przepisów Karty Nauczyciela. Artykuł 30 ust. 1 stanowi, że wynagrodzenie nauczyciela składa się z wynagrodzenia zasadniczego i dodatków. Rozróżnia więc w sposób wyraźny wymienione składniki wynagrodzenia, określając dodatki w przepisach art. 32-34. Z art. 35 ust. 4 Karty wynika natomiast, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, przydzielone nauczycielowi w planie organizacyjnym szkoły, wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatków, o których mowa w art. 34. Wykładnia gramatyczna art. 35 ust. 4 Karty przemawia za tym, że przez użyte w nim określenie "stawka osobistego zaszeregowania nauczyciela" należy rozumieć wynagrodzenie zasadnicze bez dodatku funkcyjnego, skoro z mogących przysługiwać nauczycielowi dodatków wymienia się w tym przepisie tylko dodatki przewidziane w art. 34 tej Karty. Są to zaś dodatki za pracę w warunkach trudnych, warunkach uciążliwych oraz w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Przyznanie nauczycielowi prawa do tego rodzaju dodatków za pracę wykonywaną w godzinach ponadwymiarowych znajduje uzasadnienie w charakterze tych dodatków jako związanych z warunkami pracy. Praca bowiem nauczyciela w godzinach ponadwymiarowych, jak wynika z art. 35 ust. 1 Karty, polega na wykonywaniu przez niego takich samych zadań jak w obowiązkowym wymiarze godzin pracy, a mianowicie w postaci zajęć dydaktycznych (wychowawczych) z uczniami. Zupełnie inny charakter należy przypisać dodatkowi funkcyjnemu, który zgodnie z art. 32 ust. 1-2 Karty przysługuje nauczycielowi, któremu powierzono funkcje kierownicze w szkole. Jest on więc związany ze sprawowaniem określonej funkcji, co wyjaśnia niewymienienie tego dodatku w art. 35 ust. 4 tej Karty, określającym wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Uregulowania zawarte w Karcie Nauczyciela wskazują więc na to, że między wynagrodzeniem zasadniczym nauczyciela i przysługującym mu dodatkiem funkcyjnym nie zachodzą ani takie podobieństwa, ani takie związki, które pozwalałyby na objęcie ich jednym określeniem. Jest to więc sytuacja odmienna od tej, jaka występuje w stanach faktycznych uregulowanych przepisami kodeksu pracy, a wymienionymi w powołanej przez Sąd Rejonowy - Sąd Pracy uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1986 r. Oznacza to, że metody wykładni, jaką posłużył się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały prowadzą także do udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie prawne będące przedmiotem niniejszej sprawy. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji uchwały.