III PZP 9/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: W. Formański, J. Tyszka (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alfonsa S. przeciwko Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w G. o 3.554,19 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 11 marca 1970 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy środek prawny nazwany rewizją, skierowany przeciwko wyrokowi, w którym Sąd odrzucił pozew, a wniesiony po upływie siedmiu dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, podlega jako zażalenie odrzuceniu?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Na postanowienie o odrzuceniu pozwu, choćby zawarte w wyroku, przysługuje zażalenie. Zażalenie takie bez względu na nadaną mu formę podlega odrzuceniu, jeżeli zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. Uzasadnienie faktycznePowód dochodził od pozwanej Dyrekcji odszkodowania w kwocie 3.554,19 zł na tej podstawie, że wskutek zbyt późnego wyrażenia przez pozwaną zgody na jego wystąpienie ze służby kolejowej poniósł szkodę w tej wysokości.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 19.XI.1969 r. pozew odrzucił z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), ustalił bowiem, że powód był etatowym pracownikiem kolejowym zatrudnionym na podstawie nominacji (stosunek służbowy), a stosownie do § 21 pragmatyki kolejowej wyłączona jest droga sądowa do dochodzenia roszczenia z takiego stosunku prawnego.Sąd Wojewódzki przy rozpoznaniu "rewizji" powoda od powyższego orzeczenia powziął wątpliwość wyrażającą się w powyższym pytaniu prawnym, które przedstawił do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy udzielając odpowiedzi na pytanie, miał na uwadze, co następuje:W uchwale składu 7 sędziów z dnia 26.II.1968 r. III PZP 44/67 (OSNCP z 1968 r., nr 8-9) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że na postanowienie o umorzeniu postępowania przysługuje zażalenie, chociażby postanowienie to zostało zamieszczone w wyroku. Podobna sytuacja, jak wyjaśniono to w uzasadnieniu powyższej uchwały, zachodzi w wypadku odrzucenia pozwu postanowieniem zamieszczonym w wyroku, albowiem względy dotyczące techniki formułowania orzeczeń, tj. nadawania im określonej formy, nie mogą w niczym zmieniać ich istoty.Jak wynikałoby ze sposobu sformułowania pytania wątpliwość Sądu Wojewódzkiego sprowadza się tylko do tego, czy w sytuacji przedstawionej w pytaniu, zażalenie podlega odrzuceniu, jako spóźnione. W związku z tym należy zauważyć, że jakkolwiek Sąd Najwyższy w uchwale powyższej nie zajął stanowiska w tej kwestii (nie zachodziła zresztą ku temu potrzeba), to jednak nie powinno być co do tego wątpliwości. Jak to bowiem słusznie Sąd Wojewódzki podniósł w uzasadnieniu swego postanowienia, konsekwentne zastosowanie powyższej uchwały powinno prowadzić do odrzucenia zażalenia, jako wniesionego po upływie przepisanego terminu (art. 372 i 375 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.). Wyłączona jest natomiast w świetle uzasadnienia tej uchwały sugerowana przez Sąd Wojewódzki możność rozpoznania złożonego środka odwoławczego jako rewizji, albowiem rewizja przysługuje tylko od wyroku (art. 367 k.p.c.).Inne jest natomiast zagadnienie, czy w takiej sytuacji uzasadniony byłby wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia zażalenia (art. 168 k.p.c.), jeżeli uchybienie byłoby spowodowane błędem sądu co do formy orzeczenia. Zagadnienie to jednak nie jest przedmiotem pytania.Wymaga podkreślenia, że powołana wyżej uchwała Sądu Najwyższego wyraża zasadę wpisaną do księgi zasad prawnych, wobec czego obowiązuje składy sądzące Sądu Najwyższego tak długo, dopóki inny pogląd nie zostanie przyjęty w składzie całej Izby SN.Należy zauważyć w końcu, że powołane w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego orzeczenia zwykłych składów Sądu Najwyższego dotyczą innego zagadnienia, a mianowicie rozpoznania sprawy w niewłaściwym trybie postępowania, a nie zastosowania przez sąd niewłaściwej formy orzeczenia. Zagadnienie podniesione przez Sąd Wojewódzki w końcowej części uzasadnienia postanowienia wykracza zresztą poza ramy stanu faktycznego, na tle którego postawiono pytanie. Odpowiedź zaś na to pytanie, przy konsekwentnym stosowaniu powyższej uchwały Sądu Najwyższego, może być - w świetle tego, co wyżej powiedziano - tylko odpowiedzią pozytywną.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na przedstawione pytanie udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.