III SO 9/06

Sygn. akt III SO 9/06 ZARZĄDZENIE Dnia 16 maja 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Myszka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 maja 2006 r., zażalenia J. C. na zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt III SPP 15/06 w przedmiocie zwrotu skargi na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w S. zarządza zwrot zażalenia na postawie art. 130 § 5 k.p.c. w związku z art. 871 k.p.c. Uzasadnienie W dniu 24 marca 2006 r. skarżący J. C. wniósł do Sądu Najwyższego zażalenie na zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2006 r. w przedmiocie zwrotu skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w S. Wnosząc o uchylenie zarządzenia skarżący wskazał na jego nieważność w świetle art. 379 pkt 5 k.p.c., a także zarzucił mu obrazę art. 2, art. 5, art. 31 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zdaniem skarżącego zarządzenie nie wskazuje jakiego pisma procesowego dotyczy, a niedopuszczenie do rozpoznania sprawy ma na celu „zatuszować zbrodnię sądową mafii korupcyjnej sędziów Sądu Apelacyjnego w S”. W dalszej części zażalenia jego autor przytacza „dowody 2 bezprawia i represji”, jakich dopuszczają się organa wymiaru sprawiedliwości w S. oraz ich pracownicy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 871 k.p.c. w każdym postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Konsekwencją naruszenia przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym jest zawsze zwrot pisma procesowego (zażalenia) bez wzywania do usunięcia tego braku (art. 130 § 5 k.p.c.). W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2004 r., III SPP 42/04 (OSNP 2005 nr 5, poz. 71) przyjęto, że do skargi na przewlekłość postępowania uregulowanej w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, powoływanej dalej jako ustawa z 17 września 2004 r. lub ustawa), rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy w sprawie cywilnej, stosuje się przymus adwokacko-radcowski. W najważniejszych motywach tej uchwały, mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy wskazał, iż skarga na przewlekłość postępowania jest incydentalnym środkiem odwoławczym w rozpoznawanej sprawie. W regulacjach jej dotyczących nie występują żadne szczególne cechy różniące ją w istotny sposób od zażalenia. Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nie zawiera regulacji kompleksowej co do warunków wniesienia skargi, w tym zawiera jedynie częściową regulację w zakresie wymagań formalnych i w ogóle nie reguluje problematyki zdolności postulacyjnej (przymusu adwokackiego-radcowskiego). W przypadku skargi rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy niezbędne jest w tym zakresie sięgnięcie do przepisów o postępowaniu zażaleniowym w sprawach cywilnych. Stosowanie tych przepisów powinno nastąpić wprost, gdyż nie ma istotnych różnic między tą skargą a zażaleniem. W postępowaniu cywilnym przed Sądem Najwyższym przymus adwokacko-radcowski dotyczy każdego zażalenia. Nie ma szczególnych przyczyn, aby odmienne zasady stosować do skargi na przewlekłość postępowania. Wręcz odwrotnie, funkcje jakie spełnia przymus adwokacko-radcowski są adekwatne także do skargi na przewlekłość postępowania. Wprowadzenie tego przymusu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie narusza wzorców konstytucyjnych (zasady równości 3 wobec prawa), nie zaprzecza też samej istocie skargi. Nie występują przyczyny, aby uznać skargę na przewlekłość postępowania rozpoznawaną przez Sąd Najwyższy jako środek nieskuteczny prawnie czy praktycznie, zwłaszcza w powiązaniu z innymi środkami przeciwdziałającymi przewlekłości postępowania. Wprowadzenie tego przymusu nie oznacza też żadnego nieuzasadnionego utrudniania realizacji tego środka. Wręcz odwrotnie, z uwagi na ustrojowe zadania Sądu Najwyższego oraz podstawowe wymaganie, aby postępowanie przed Sądem Najwyższym również przebiegało bez nieuzasadnionej zwłoki i kończyło się w rozsądnym terminie, zachowanie przymusu adwokackiego jest racjonalnie uzasadnione. Z omówionego judykatu wynika, że bezpodstawny byłby zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia skarżącego możności obrony praw (art. 397 pkt 5 k.p.c.). Należy bowiem podkreślić, że skarżący nie ponosi żadnych szczególnych konsekwencji wskutek zwrotu skargi wniesionej bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Po uzupełnieniu tego wymagania skarżący może bowiem w każdym czasie, tj. bez ograniczeń czasowych wynikających z art. 14 ustawy, wnieść ponownie skargę sporządzoną z zachowaniem tego obligatoryjnego wymagania procesowego. W szczególności skarżący może rozważyć złożenie wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w celu sporządzenia skargi do Sądu Najwyższego, tyle że skoro skargę na przewlekłość wnosi się w toku postępowania do sądu, przed którym toczy się postępowanie (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy), to także ten sąd jest właściwy do rozpoznania wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a wniosek taki skarżący może skierować według zasad określonych w art. 117 k.p.c. Co do zasady, skoro zgodnie z art. 871 k.p.c. w każdym postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, to wniesione zażalenie na zarządzenie o zwrocie skargi na przewlekłość postępowania rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy w dalszym ciągu pozostaje pismem procesowym złożonym do Sądu Najwyższego, które zgodnie z art. 871 k.p.c. może być skutecznie wniesione wyłącznie z zachowaniem przymusu 4 adwokacko-radcowskiego. Oznacza to, że dotknięte tym brakiem zażalenie nie może być w żadnym razie rozpoznane przez Sąd Najwyższy, ale konsekwentnie podlega ono zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku (art. 130 § 5 k.p.c.). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy zarządził jak w sentencji.