III URN 27/78
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1978-10-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy renta rodzinna przysługuje członkom rodziny pracownika, który zmarł wskutek współistnienia choroby zawodowej z innymi schorzeniami, jeśli choroba zawodowa nie była wyłączną ani dominującą przyczyną zgonu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że renta rodzinna przysługuje, jeśli pracownik zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, nawet jeśli choroba zawodowa nie była wyłączną przyczyną zgonu. Wystarczy, że choroba zawodowa była jedną ze współistniejących przyczyn, która osłabiła organizm i pogłębiła proces chorobowy. Przepis ustawy nie wymaga, aby choroba zawodowa była wyłączną lub przeważającą przyczyną śmierci.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni odmówiono prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu, ponieważ Obwodowa Komisja Lekarska orzekła, że jego śmierć nie nastąpiła na skutek choroby zawodowej. Mąż wnioskodawczyni zmarł na raka wątroby, przy czym współistniała krzemica płuc, która została później stwierdzona jako choroba zawodowa. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawczyni, uznając, że bezpośrednią przyczyną zgonu był rak wątroby. Centralna Rada Związków Zawodowych wniosła rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Jachczyk. Sędziowie SN: St. Rejman, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Katarzyny R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. o rentę rodzinną, na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 24 sierpnia 1977 r. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 7.X.1976 r. przyznano wnioskodawcy i uprawnionym członkom rodziny prawo do renty rodzinnej górniczej po zmarłym Władysławie R. Natomiast decyzją z dnia 4.III.1977 r. odmówiono prawa do renty rodzinnej w związku z chorobą zawodową, bowiem Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia orzekła, że śmierć męża wnioskodawczyni nie nastąpiła na skutek choroby zawodowej. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24.VIII.1977 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni wniesione od ostatnio wymienionej decyzji. Sąd ten ustalił, że Władysław R. przebywał na leczeniu w Wojewódzkim Szpitalu Górniczym w W. od 12.IV do 12.V.1976 r., tj. do dnia zgonu. W czasie pobytu w szpitalu stwierdzono u niego krzemicę płuc z nieżytem oskrzeli, rozedmę płuc z upośledzoną niewydolnością oddechową. Sekcja zwłok zaś wykazała raka wątroby, nieżyt oskrzeli, rozedmę płuc, krzemicę płuc drobnoguzkową, wyniszczenie nowotworowe, wodobrzuszne. Bezpośrednią przyczyną zgonu męża wnioskodawczyni był rak wątroby, a współistniejącą przyczyną - krzemica płuc. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 30.XII.1976 r. (a więc po śmierci Władysława R.) stwierdził chorobę zawodową w postaci krzemicy płuc. Sąd uznał, że śmierć nie nastąpiła wskutek choroby zawodowej, tylko z innych przyczyn. W rewizji nadzwyczajnej Centralna Rada Związków Zawodowych wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez orzeczenie co do istoty sprawy. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Nie było sporne w sprawie, że Władysław R. był zatrudniony w Kopalni Węgla Kamiennego w N. i że od dnia 1.XII.1976 r. do dnia zgonu pobierał zasiłek chorobowy. Według art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) członkom rodziny pracownika przysługuje renta rodzinna, jeśli pracownik zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Przepis ten - wbrew stanowisku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - nie uzależnia przyznania renty rodzinnej od tego , aby choroba zawodowa pracownika była wyłączną przyczyną jego zgonu. Jeżeli zgon pracownika nastąpił wskutek różnych chorób, a przynajmniej jedna z nich była chorobą zawodową, to członkom jego rodziny przysługuje renta rodzinna na zasadzie ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, brak jest również podstaw do przyjęcia, w świetle powołanego przepisu, że choroba zawodowa musiała w przeważającej mierze przyczynić się do zgonu pracownika. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych niewadliwie ustalił, że przyczyną śmierci Władysława R. były dwie choroby: rak wątroby i krzemica płuc. Ta ostatnia choroba zawodowa powodowała niewydolność oddechową, osłabiła siły obronne organizmu i pogłębiała ogólny proces chorobowy. Tak więc wnioskodawczyni jako żonie Władysława R. przysługuje renta rodzinna stosownie do art. 25 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ponieważ Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rażąco naruszył art. 23 cytowanej ustawy oraz art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, Sąd Najwyższy z mocy art. 277 § 3 k.p. i art. 277 § 2 w zw. z art. 422 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w celu ustalenia wysokości zarobków Władysława R. mających wpływ na wysokość renty rodzinnej wnioskodawczyni. Upływ zaś terminu do wniesienia rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie w jej uwzględnieniu, jeżeli zaskarżony wyrok narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, pozbawia bowiem świadczeń rentowych należnych rodzinie zmarłego pracownika.
Powiązane orzeczenia
- I UK 348/18 2020-01-30Czy ubezpieczonej przysługuje renta rodzinna po zmarłym mężu, jeśli jego śmierć nastąpiła w wyniku choroby nowotworowej, która mogła być związana z warunkami wykonywanej przez niego pracy?
- II UKN 351/99 2000-02-02Czy prawo do renty rodzinnej z tytułu choroby zawodowej pracownika uzależnione jest od tego, czy zgon pracownika był normalnym następstwem choroby zawodowej, czy wystarczy, że choroba zawodowa pozostawała w splocie przyc…
- I UK 218/04 2005-04-05Czy renta rodzinna po zmarłym pracowniku może zostać przyznana na podstawie ustawy wypadkowej, jeżeli zgon nastąpił z powodu choroby nowotworowej, która nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, mimo że pracownik…
- II UK 43/04 2004-10-28Czy renta rodzinna przysługuje, gdy zgon nastąpił w wyniku zatrucia alkoholem, mimo współistnienia choroby zawodowej (marskości wątroby), która nie była bezpośrednią przyczyną zgonu?
- II URN 180/86 1986-07-10Czy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych prawidłowo oddalił wniosek o rentę rodzinną, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia zmarłego ubezpieczonego?
Powołane przepisy
art. 25 ust. 1art. 25art. 23art. 55art. 277 § 3 KPart. 277 § 2art. 422 § 2 KPC§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.