III UZP 11/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Szczurzewski, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, I. Kaszczyszyn, w sprawie z wniosku Tadeusza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o podwyższenie dodatku rodzinnego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia 31 stycznia 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przy określaniu wysokości dodatku rodzinnego przysługującego emerytowi na żonę stosownie do § 13 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 4, poz. 21; zm.: Dz. U. z 1985 r. Nr 15, poz. 65) w związku z art. 47 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) i ustalaniu, czy kwota przekroczenia granicy dochodu przypadająca na wszystkich członków rodziny nie równoważy kwoty zmniejszenia dodatku, bierze się pod uwagę dodatek pobierany przez emeryta czy kwotę dodatku ustaloną w wyniku podwyżki?podjął następującą uchwałę:Przy ustalaniu kwoty przekroczenia przez emeryta granicy dochodu przypadającego na wszystkich członków rodziny, od której zależy wysokość dodatku rodzinnego, dla porównania z kwotą zmniejszenia tego dodatku uwzględnia się dodatek rodzinny w kwotach przysługujących za poszczególne miesiące według obowiązujących w tym czasie przepisów (§ 13 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych - Dz. U. Nr 4, poz. 21 ze zm. - w związku z art. 47 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przytoczone w sentencji powstało na tle następującego stanu faktycznego:Decyzją z dnia 25 listopada 1985 r. Oddział ZUS w K. obniżył z dniem 1 grudnia 1985 r. dodatek rodzinny dla żony wnioskodawcy z kwoty 1.800 zł miesięcznie do kwoty po 1.650 zł miesięcznie. Powodem tego było ustalenie, że przeciętny miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wnioskodawcy przekroczył w 1984 r. kwotę 3.000 zł i wynosił 3.079,50 zł.W odwołaniu wnioskodawca kwestionował zasadność zaskarżonej decyzji i domagał się utrzymania dodatku rodzinnego na żonę w dotychczasowej wysokości. Podniósł, że dochód w jego rodzinie nie zwiększył się i dodatek rodzinny pobierany na żonę nie powinien być obniżony.Oddział ZUS w K. odpowiadając na odwołanie wnosił o jego oddalenie, powołał się przy tym na przepis § 13 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 43, poz. 21 ze zm.).Sąd Wojewódzki rozpoznając odwołanie wnioskodawcy stwierdził istnienie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości - określonego w sentencji - które przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wysokość dodatku rodzinnego do emerytury uzależniona jest m.in. od kwoty miesięcznego dochodu, jaki przypadał na jedną osobę w roku poprzedzającym przyznanie dodatku rodzinnego. W myśl § 13 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 4, poz. 21 ze zm.) w związku z art. 47 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wysokość tego dodatku ustala się na cały rok kalendarzowy na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu, jaki przypadał na jedną osobę w rodzinie w roku ubiegłym. Wysokość dodatku rodzinnego nie ulega obniżeniu pomimo przekroczenia granicy dochodu, od której zależy jego wysokość, jeżeli kwota tego przekroczenia przypadająca na wszystkich członków rodziny nie równoważy kwoty zmniejszenia zasiłku.Od 1 marca 1986 r. wysokość dodatku rodzinnego ustala się na okres od dnia 1 marca do dnia ostatniego lutego roku następnego (por. § 13 ust. 1 powołanego rozporządzenia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 6 marca 1986 r. - Dz. U. Nr 9, poz. 50).Przytoczony przepis nie precyzuje bliżej, według jakich stawek należy obliczać wysokość dodatku rodzinnego dla porównawczego ustalenia, czy kwota zmniejszenia dodatku została zrównoważona kwotą przekroczenia dochodu przypadającego na wszystkich członków rodziny.Przepisy dotyczące podwyższenia kwot dodatków (zasiłków) rodzinnych od dnia 1 maja 1985 r. obowiązują od tej daty. Od tego dnia dodatki rodzinne do emerytur i rent powinny być wypłacane w kwotach ustalonych rozporządzeniem Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 25 marca 1985 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 65). Przemawia za tym treść § 2 powołanego rozporządzenia, iż wchodzi ono w życie z dniem 1 maja 1985 r. Od tego dnia dodatki rodzinne powinny być wypłacane w nowych stawkach, a przy obliczaniu tych stawek uwzględnia się kwoty zmniejszenia zasiłku w przypadku, gdy wskutek przekroczenia przeciętnego miesięcznego dochodu na jedną osobę w roku kalendarzowym należy dokonać porównania, czy kwota tego przekroczenia równoważy kwotę zmniejszenia dodatku rodzinnego.W przypadku ustalenia, że kwota przekroczenia z uwzględnieniem powyższych zasad jest niższa niż kwota zmniejszenia dodatku, wypłaca się dodatek w dotychczasowej wysokości.Dotyczy to także podwyżki dodatków rodzinnych w następstwie zmiany przepisów o zasiłkach rodzinnych i opiekuńczych w 1986 r.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści jak w sentencji.