II URN 22/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: E. Jachczyk (sprawozdawca), Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Michała Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o dodatek z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidzkiej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 13 sierpnia 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 30 maja 1980 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, ur. dnia 2.II.1951 r., pobierający z ZUS rentę rodzinną po matce, jako inwalida II grupy, z dodatkiem rodzinnym zwiększonym o 500 zł (ze względu na stan zdrowia wymagający stałej opieki innej osoby), zgłosił w dniu 4.IV.1980 r. wniosek o przyznanie mu dodatku do renty rodzinnej przysługującego osobie zaliczonej do I grupy inwalidów.Decyzją z dnia 30.V.1980 r. organ rentowy odmówił przyznania powyższego dodatku wnioskodawcy wobec zaliczenia go przez obwodową KIZ ponownie tylko do II grupy inwalidów.Sąd Pracy po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania wnioskodawcy od powyższej decyzji organu rentowego zaskarżonym wyrokiem z dnia 13.VIII.1980 r. zmienił tę decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do dochodzonego dodatku od dnia 4.IV.1980 r.Sąd Pracy, rozpatrując sprawę, przeprowadził dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry, na podstawie której ustalił, że wnioskodawca cierpi na padaczkę z otępieniem znacznego stopnia i charakteropatię, powodujące konieczność stałej opieki drugiej osoby i uzasadniające zaliczenie wnioskodawcy do I grupy inwalidów w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o p.z.e. i § 31 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 grudnia 1972 r. w sprawie szczegółowych zadań, organizacji i postępowania komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (Dz. U. z 1973 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.).W związku z powyższym ustaleniem Sąd Pracy zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznał wnioskodawcy od dnia 4.IV.1980 r. prawo do dodatku do renty rodzinnej z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów. Sąd ten nie podzielił przy tym wyrażonego w odpowiedzi na odwołanie wnioskodawcy poglądu pozwanego Oddziału ZUS, jakoby fakt pobierania przez wnioskodawcę (na ręce jego opiekuna) ze względu na jego inwalidztwo II grupy renty rodzinnej (1.400 zł) z dodatkiem (zasiłkiem) rodzinnym (70 zł), zwiększonym o 500 zł ze względu na stan zdrowia wymagający stałej opieki, wyłączał możliwość ("nie byłoby podstaw do") przyznania ponownie kwoty 500 zł, nawet w przypadku zaliczenia wnioskodawcy do I grupy inwalidów. Zdaniem Sądu Pracy dodatek z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów jest odrębnym dodatkiem, niezależnym od dodatku rodzinnego nawet o zwiększonej wysokości.W rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku wniesionej dnia 21.I.1982 r. Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych domaga się uchylenia tego wyroku i oddalenia odwołania wnioskodawcy od decyzji organu rentowego. Skarżący zarzuca, że zaskarżony wyrok wydano z rażącym naruszeniem art. 47 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z dalszymi zmianami) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie podwyższenia dodatku do emerytur i rent z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów (Dz. U. Nr 21, poz. 123) oraz naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej skarżący, nie kwestionując zaliczenia wnioskodawcy do I grupy inwalidów, zarzuca, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie podwyższenia dodatku do emerytur i rent z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów (Dz. U. Nr 21, poz. 123), wedle którego w razie pobierania dodatku określonego w § 1 tego rozporządzenia, a więc także dodatku z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów przysługującego do renty rodzinnej i podwyższonego do kwoty 500 zł miesięcznie - do którego prawo przyznano wnioskodawcy zaskarżonym wyrokiem - nie wypłaca się kwoty 500 zł, o którą w myśl przepisów o zasiłkach rodzinnych zwiększony jest dodatek rodzinny przysługujący dla osoby wymagającej ze względu na stan zdrowia stałej opieki innej osoby. O taką kwotę zwiększony dodatek rodzinny jest wypłacany dotychczas wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego z wykładni logicznej i gramatycznej przepisu § 2 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r., który jako przepis szczególny stanowi w pewnym sensie uzupełnienie przepisu art. 47 ustawy o p.z.e., wynika, że wykluczona jest możliwość jednoczesnego pobierania obydwóch (2x500) kwot wymienionych dodatków.Powyższy pogląd należy uznać za zgodny z prawem, natomiast nie można podzielić poglądu Sądu Pracy przyjętego w zaskarżonym wyroku.Wprawdzie w myśl art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) do rent przysługują dodatki, m.in.: rodzinne dla dzieci (pkt 1 lit. a) oraz z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów (pkt 4), lecz to nie znaczy - wbrew poglądowi Sądu Pracy - że dodatki te w każdym przypadku przysługują jednocześnie i niezależnie od siebie.Wnioskodawca pobiera, co jest niesporne, rentę rodzinną po pracowniku - matce, przy czym prawo to uzyskał jako inwalida II grupy bez względu na wiek. Spełniając warunki do nabycia tej renty, nabył (art. 41 ustawy o p.z.e.) także prawo do dodatku rodzinnego.W myśl art. 44 ust. 1 dodatki rodzinne przysługują w wysokości określonej przepisami o zasiłkach rodzinnych. Według przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127 z późn. zm.) wnioskodawcy jako inwalidzie II grupy przysługuje dodatek bez względu na wiek w wysokości zwiększonej w myśl § 16 ust. 2 pkt 2, tj. stosownie do § 1 załącznika nr 2 do wymienionego rozporządzenia, a więc o kwotę 500 zł. I taki dodatek wnioskodawca pobiera od dnia 10 marca 1975 r. Dodatek ten stanowi zwiększenie przysługującego wnioskodawcy 70-złotowego zasiłku rodzinnego o kwotę 500 zł w związku z jego stanem psychofizycznym wymagającym stałej opieki innej osoby.Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie podwyższenia dodatku do emerytur i rent z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów (Dz. U. Nr 21, poz. 123) uległ podwyższeniu do kwoty 500 zł (dotychczas 200 zł) miesięczny dodatek z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów, przysługujący do emerytur, rent inwalidzkich i rent rodzinnych, jednakowoż w myśl § 2 tego rozporządzenia w razie pobierania powyższego dodatku nie wypłaca się kwoty 500 zł, o którą - w myśl przepisów o zasiłkach rodzinnych - zwiększony jest dodatek rodzinny przysługujący osobie wymagającej ze względu na stan zdrowia stałej opieki innej osoby.Skoro zatem wnioskodawca przed zaliczeniem go do I grupy inwalidów już pobierał (z tytułu inwalidztwa II grupy) 500-złotowy dodatek do zasiłku rodzinnego, to po zaliczeniu go do pierwszej grupy mógłby otrzymać z tytułu zaliczenia 500-złotowy dodatek na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie podwyższenia dodatku do emerytur i rent z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów, jednakowoż bez wypłacenia mu dotychczas pobieranego dodatku 500 zł do zasiłku rodzinnego. A zatem zasądzenie zaskarżonym wyrokiem na rzecz wnioskodawcy dalszej kwoty 500 zł było niezasadne. Zaakceptowanie tego wyroku skutkowałoby wypłacenie wnioskodawcy z jednej przyczyny dwa razy po 500 zł pomimo, że powinien on otrzymać jeden 500-złotowy dodatek do zasiłku rodzinnego ze względu na stan zdrowia wymagający stałej opieki innej osoby. Odmienna wykładnia tych przepisów, tj. § 1 i § 2 wymienionego rozporządzenia, byłaby sprzeczna z ich dosłowną treścią. Oparty na takiej wykładni wymienionych przepisów zaskarżony wyrok narusza te przepisy.Wobec powyższego, gdy zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem prawa materialnego, w wyniku czego wnioskodawca otrzymał nienależne mu świadczenie ze środków społecznych, istniały warunki do rozpatrzenia niniejszej rewizji nadzwyczajnej pomimo wniesienia jej po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku.Z tych powodów należało na podstawie art. 422 § 1 w związku z art. 421 § 2 k.p.c. i art. 277 § 2 k.p. w związku z art. 80 ustawy o o.s.p. i u.s. orzec jak w sentencji wyroku.