III UZP 50/85

Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały powstało na tle następującego stanu faktycznego:Decyzją z dnia 11 kwietnia 1985 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej podwyższył emeryturę należną wnioskodawcy na podstawie § 2-3 uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 4 marca 1985 r. w sprawie podwyższenia niektórych emerytur i rent (M. P. 1985 r. Nr 4 poz. 29), ustalając przy tym wysokość przysługującego mu dodatku pielęgnacyjnego do emerytury na kwotę 1.500 zł miesięcznie.W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca żądał jej zmiany przez ustalenie wysokości dodatku pielęgnacyjnego na kwotę 2.190 zł. Skarżący powołuje się na przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267), zgodnie z którym dodatek pielęgnacyjny wynosi miesięcznie kwotę odpowiadającą 30% najniższej emerytury, i powiada, że skoro przy zastosowaniu przepisów powołanej wyżej uchwały Rady Ministrów, zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia "uchwałą", najniższa emerytura nie może wynosić mniej niż 7.300 zł miesięcznie, to i dodatek pielęgnacyjny winien wzrosnąć do 30% tej kwoty, a więc do kwoty 2.190 zł miesięcznie.Rada nadzorcza oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczeniem z dnia 31 maja 1985 r., zatwierdziła wymienioną decyzję.W uzasadnieniu rada nadzorcza wyraziła pogląd, że wysokość najniższej emerytury została uregulowana nie w powołanej wyżej uchwale, lecz w nadal aktualnym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie najniższych emerytur i rent (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 44). Zgodnie zaś z § 1 pkt 1 tego rozporządzenia kwota najniższej emerytury wynosi 5.000 zł miesięcznie, wobec czego wysokość dodatku pielęgnacyjnego nie może przekraczać 30% tej kwoty.W odwołaniu od orzeczenia rady nadzorczej wnioskodawca domaga się jego zmiany oraz zmiany decyzji organu rentowego przez ustalenie wysokości dodatku pielęgnacyjnego na kwotę 2.103 zł miesięcznie. Ograniczenie żądania do kwoty 2.103 zł wyjaśnił omyłką rachunkową, jaką popełnił przy wyliczeniu najniższej emerytury w trybie uchwały Rady Ministrów w odwołaniu rady nadzorczej.Sąd Wojewódzki, rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, stwierdził istnienie budzącego poważne wątpliwości zagadnienia prawnego, które przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) Rada Ministrów określa kwotę najniższej emerytury i renty.Przepis ten nie określa bliżej aktu, jakim Rada Ministrów dokonuje określenia najniższej emerytury i renty.We wszystkich przypadkach, gdy w ustawie uznano formę aktu prawnego za istotną, zostało to wyraźnie określone (np. art. 10 ust. 2, art. 22, art. 27 ust. 3, art. 55 i in. wymienionej ustawy). Prowadzi to do wniosku, że Rada Ministrów może określić kwotę najniższej emerytury w takiej formie, jaką uzna za stosowną.Okoliczność więc, że Rada Ministrów w dniu 7 lutego 1983 r. określiła rozporządzeniem wysokość najniższej emerytury (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 44) nie wyklucza określenia w późniejszym okresie kwoty najniższej emerytury w innej formie.Uchwała Nr 27 Rady Ministrów z dnia 4 marca 1985 r. w sprawie podwyższenia niektórych emerytur i rent (M. P. 1985 r. Nr 4 poz. 29) podwyższa tylko emerytury i renty, które są przyznane od podstawy wymiaru nie przekraczającej kwoty 18.000 zł, ale faktycznie podwyższa wszystkie najniższe emerytury i renty.Wyraźnie zostało to określone w § 3 i § 6 ust. 1 tej uchwały, które nakazują zwiększenie podstawy wymiaru tych emerytur do kwoty 10.300 zł. Obliczenie najniższej emerytury od podstawy w wymienionej kwocie pozwala na ustalenie emerytury w kwocie ponad 7.000 zł.Zastosowanie wymienionych przepisów uchwały Nr 27 spowodowało, że w praktyce żadne świadczenie emerytalne - bez względu na datę przyznania - nie mogło być niższe niż wymieniona kwota ponad 7.000 zł. Sposób określenia kwoty najniższej emerytury nie jest istotny.Bez znaczenia jest więc, że uchwała Nr 27 nie określa wprost kwoty najniższej emerytury, a czyni to przez określenie kwoty podstawy tej emerytury, a więc w sposób wynikowy. Praktycznie skutek jest ten sam. W świetle bowiem § 3 i § 6 ust. 1 uchwały Nr 27 w związku z art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - najniższa emerytura od 1 marca 1985 r. nie może być niższa od kwoty 7.000 zł. Wprawdzie uchwała Nr 27 nie powołuje się na upoważnienie ustawowe do jej wydania, nie zmienia to jednak faktu, iż w zakresie określenia kwoty najniższej emerytury znajduje ona oparcie w art. 67 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.Przeciwko takiej wykładni wymienionych przepisów nie może stać na przeszkodzie § 12(a) uchwały Nr 27 - dodany uchwałą nr 80 Rady Ministrów w sprawie podwyższenia niektórych emerytur i rent rolników indywidualnych (M. P. 1985 r. Nr 13 poz. 97). Z treści art. 67 ustawy o zep wynika bowiem wyraźnie, że Rada Ministrów ma określać jedną najniższą emeryturę. Nie mogą więc istnieć jednocześnie dwa pojęcia (dwie kwoty) najniższej emerytury. Poza tym uchwała Nr 27, określająca najniższą emeryturę w § 3 i § 6 w oparciu o upoważnienie ustawowe, tym samym uchyliła w tym zakresie przepisy rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Nie może więc następnie bez upoważnienia ustawowego przywracać mocy przepisom wymienionego rozporządzenia.Jak słusznie zauważył sąd wojewódzki, najniższa podstawa wymiaru emerytury w kwocie 10.300 zł była od dnia 1 marca 1985 r. powszechna, dotycząca wszystkich uprawnionych do tych świadczeń z ustawy o zep.Powyższe względy uzasadniały podjęcie uchwały o treści podanej w sentencji.