III UZP 6/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryka K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o wysokość emerytury po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego, przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 26 maja 1983 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownikom wymienionym w części I załącznika nr 2 do uchwały nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych uprawnień dla pracowników budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych przysługuje 15-procentowy dodatek do emerytury przewidziany w części II tegoż załącznika?"powziął następującą uchwałę:Zapis zawarty w części II załącznika nr 2 do uchwały nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych uprawnień dla pracowników budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych (nie publ.) nie stanowi podstawy do przyznania 15-procentowego dodatku do emerytury. Uzasadnienie faktyczneHenryk K., zatrudniony jako kierownik budowy od dnia 15.II.1953 r. do dnia 31.I.1982 r. w Rejonowym Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym Gospodarki Komunalnej w K., pobiera od dnia 1.VI.1982 r. emeryturę.Orzeczeniem z dnia 18.III.1983 r. Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w O. zatwierdziła decyzję tego Oddziału z dnia 15.VII.1982 r., w której nie przyznano wnioskodawcy dodatku w wysokości 15-procentowego dodatku do emerytury z tytułu pracy w budownictwie.Wnioskodawca, zgłaszając w dniu 4.II.1982 r. wniosek o przyznanie tego dodatku, powołał się na uchwałę nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych uprawnień dla pracowników budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych (nie publ.).W załączniku nr 2 do tej uchwały w części II znajduje się zapis, iż pracownikom wymienionym w części I, uprawnionym do emerytury na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, którzy mają co najmniej 25-letni okres zatrudnienia w jednostkach wymienionych w § 2 uchwały, w tym co najmniej 15 lat na stanowiskach pracy wymienionych w części I, będzie przysługiwał dodatek do emerytury w wysokości 15% na zasadach określonych w ustawie.Zdaniem Rady Nadzorczej roszczenie wnioskodawcy nie może być uwzględnione, ponieważ w świetle załącznika nr 2 uchwała ta "nie ma mocy obowiązującej".Okręgowy Sąd ustalił, że wnioskodawca spełnia wszystkie warunki wymienione w części II załącznika nr 2, jednakże powziął poważne wątpliwości, czy pracownikom wymienionym w tym załączniku przysługuje prawo do 15-procentowego dodatku do emerytury, a to z uwagi na sformułowanie części II tego załącznika oraz niewprowadzenie takiego dodatku w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267).W związku z tymi wątpliwościami Okręgowy Sąd przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uchwała nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych uprawnień dla pracowników budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych została wydana w wykonaniu delegacji ustawowej przewidzianej art. 79 k.c. Zawiera ona postanowienie dotyczące świadczeń płacowych, w szczególności nagród jubileuszowych oraz dodatków i specjalnego wynagrodzenia z tytułu długoletniej pracy w budownictwie lub przemyśle materiałów budowlanych. Uchwała ta zawiera ponadto postanowienie o charakterze socjalnym.W treści uchwały nie ma postanowienia ustanawiającego przedmiotowy dodatek w wysokości 15% emerytury osobom uprawnionym do emerytury, wymienionym w części II załącznika nr 2, oraz nie ma odesłania do części II tegoż załącznika. Dlatego należy stwierdzić, że uchwała ta nie wprowadziła przedmiotowego dodatku.Zapis zawarty w części II załącznika nr 2 stanowi jedynie zapowiedź wprowadzenia dla osób tam wymienionych dodatku na zasadach określonych w ustawie o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym, co nie jest równoznaczne z jego wprowadzeniem. Zapis ten nie stanowi zatem normy prawnej ustanawiającej taki dodatek. Wymieniona uchwała została powzięta w okresie obowiązywania ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.). Ustawa ta nie przewidywała dodatku do emerytury ani jej wzrostu z tytułu długoletniej pracy w budownictwie lub w przemyśle materiałów budowlanych.Powyższe więc uzasadnia, iż zapis zawarty w części II załącznika nr 2 do uchwały nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r. nie stanowi podstawy do przyznania 15-procentowego dodatku do emerytury.Zapowiedź zawarta w części II załącznika nr 2 do wymienionej uchwały Rady Ministrów została zrealizowana w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) w przepisach art. 53-55, normujących świadczenia dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Zgodnie z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43), wydanego w wykonaniu delegacji ustawowej przewidzianej w art. 55 ustawy, pracownik, który wykonywał przez okres co najmniej 25 lat prace w budownictwie lub przemyśle materiałów budowlanych, w tym przez okres co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w dziale III wykazu C, nabywa prawo do wzrostu emerytury o 15% podstawy jej wymiaru.Dział III wykazu C, stanowiący załącznik do tego rozporządzenia, zawiera wymienienie prac i stanowisk pracy w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, które w zasadzie pokrywa się z wykazem stanowisk pracy zawartym w części I załącznika nr 2 do uchwały nr 248 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1981 r.Stosownie do art. 121 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - osobom pobierającym w dniu wejścia w życie ustawy emerytury na podstawie przepisów dotychczasowych przyznaje się - zamiast tego świadczenia - odpowiednie emerytury określone w ustawie przy zastosowaniu zasad określonych w art. 122-125.Oznacza to, że osoby, które przed dniem 1 stycznia 1983 r. nie miały prawa do dodatku do emerytury lub do jej wzrostu z tytułu długoletniej pracy w budownictwie lub w przemyśle materiałów budowlanych, nabyły z dniem 1 stycznia 1983 r. prawo do wzrostu emerytury o 15% podstawy jej wymiaru, jeżeli spełniają wymagania do przyznania takiego wzrostu w świetle obowiązujących obecnie przepisów.