III UZP 2/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: K. Marowski, M. Piekarski, Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski (sprawozdawca), J. Tyszka, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem wiceprokuratora Prokuratury Generalnej PRL Z. Tyszkowskiego, rozpoznał na posiedzeniu niejawnym wniosek Ministra Sprawiedliwości o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy przepisy rozdziału 6 "Zasady zaliczania do jednej z grup inwalidów" rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 sierpnia 1968 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, szczegółowych zadań, trybu postępowania i trybu kierowania na badania przez te komisje, zasad orzekania o inwalidztwie oraz sposobu powoływania i zasad wynagradzania członków komisji lekarskich i lekarzy działających w zakresie orzecznictwa inwalidzkiego (Dz. U. Nr 32, poz. 221) mają zastosowanie i w jakim zakresie do żołnierzy zawodowych i nadterminowych, skoro stosownie do § 53 pkt 2 tego rozporządzenia stosuje się je odpowiednio również przy orzekaniu o inwalidztwie osób objętych przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299) ze zmianami wynikającymi z przepisów art. 28, 30 ust. 4 oraz art. 39 ust. 3 i 5 tej ustawy?"Sąd Najwyższy uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:Przy orzekaniu o inwalidztwie osób objętych przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299) nie mają zastosowania przepisy § 25 i 27 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 sierpnia 1968 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 221). Uzasadnienie faktyczneTreść uzasadnienia pytania zawartego we wniosku Ministra Sprawiedliwości wskazuje jednoznacznie, że chodzi tu o wyjaśnienie, czy do osób objętych przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299) stosuje się kryteria inwalidztwa określone przepisami § 25 i 27 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 sierpnia 1968 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 221), tzn. czy przy orzekaniu o inwalidztwie tych osób, a w szczególności inwalidztwie III grupy, uwzględnia się jako jeden z decydujących o inwalidztwie elementów obniżenie o ponad 1/3 dotychczas uzyskiwanego zarobku, stanowiącego podstawę wymiaru renty.Z tych względów odpowiedź na przedstawione pytanie została ograniczona do tej kwestii.Wymienione wyżej rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac wydane zostało na podstawie upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 7 oraz art. 13 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6). Przepis art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. uzależnia inwalidztwo III grupy między innymi od ograniczenia w sposób istotny zdolności do zarobkowania. W myśl przepisów § 25 pkt 1 i 2 oraz § 27 wymienionego wyżej rozporządzenia za takie ograniczenie zdolności uważa się ograniczenie, które powoduje obniżenie o ponad 1/3 wysokości dotychczas uzyskiwanego przeciętnego zarobku, stanowiącego podstawę wymiaru renty.Według zaś art. 28 ust. 1 cyt. na wstępie ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. do III grupy inwalidów zalicza się tych żołnierzy zwolnionych z wojskowej służby zawodowej lub nadterminowej, którzy wskutek naruszenia sprawności organizmu stali się niezdolni do wojskowej służby zawodowej (nadterminowej), lecz są zdolni do pracy w jakimkolwiek innym zawodzie poza służbą wojskową, z obniżeniem kwalifikacji lub wydajności pracy albo ze zmniejszeniem zakresu wykonywanych czynności lub z koniecznością stworzenia odpowiednich warunków pracy. Przepis ten więc odmiennie określa kryteria inwalidztwa III grupy niż powołane wyżej przepisy o p.z.e., gdyż nie uzależnia inwalidztwa III grupy od ograniczenia zdolności do zarobkowania o ponad 1/3 zarobku osiąganego przed powstaniem inwalidztwa.Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. nie zawiera natomiast żadnego takiego przepisu, który rozciągałby zasady orzekania o inwalidztwie III grupy, określone w art. 12 ust. 3 tej ustawy, także na osoby objęte przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. ani żadna inna nie zawiera również upoważnienia do unormowania w drodze rozporządzenia kwestii orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych i nadterminowych. Przepis ust. 2 art. 28 ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. odsyła wprawdzie do przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, ale tylko w kwestii właściwości komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w zakresie zaliczania żołnierzy do jednej z grup inwalidów. Nie dotyczy to jednak materialnoprawnych zasad orzekania o inwalidztwie.Według zaś § 53 pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac przepisy tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio również przy orzekaniu o inwalidztwie osób objętych przepisami ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r., ale ze zmianami wynikającymi m.in. z przepisu art. 28 tej ustawy.Z przedstawionego wyżej stanu prawnego wynika zatem, że w zakresie unormowanym przepisem art. 28 ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. (jedn. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299) nie mają zastosowania przepisy § 25 i 27 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 sierpnia 1968 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 221).Z powyższych względów należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.