III UZP 2/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, M. Sławińskiej, w sprawie z wniosku Ludwika C. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w B.P. o podwyższenie emerytury wojskowej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 14 grudnia 1983 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"1. Czy dodatek kombatancki określony w art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) przyznany od dnia 1.I.1983 r. do emerytury wojskowej, której rewaloryzację rozłożono na raty w latach 1982-1985, podlega również wypłacie w ratach?2. Czy pobierana przez emeryta wojskowego renta z tytułu inwalidztwa wojennego stanowi dochód pozbawiający prawa do dodatku przewidzianego w przepisach art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139)?"podjął następującą uchwałę:1. Dodatek kombatancki przyznany na podstawie art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) do zrewaloryzowanej emerytury wojskowej podlega wypłacie na takich samych zasadach jak wymieniona emerytura. 2. Pobierana przez emeryta wojskowego renta inwalidzka wojenna stanowi dochód w rozumieniu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 r. Nr 29 poz. 139). Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 5.VIII.1983 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w B.P., dokonując rewaloryzacji emerytury wojskowej przyznanej wnioskodawcy, ustalił jej docelową wysokość wraz z dodatkiem kombatanckim na kwotę 15.604 zł, to jest 100% podstawy wymiaru, i rozłożył realizację podwyżki na trzy raty. Wymienioną decyzją wojskowy organ emerytalny przyznał wnioskodawcy dodatek kombatancki w wysokości 1.500 zł, to jest w wysokości różnicy między kwotą 3.000 zł a kwotą dodatku 1.500 zł wypłacaną przez organ rentowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy rencie inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa wojennego, ograniczając wysokość tego dodatku - przy zastosowaniu zasady, że emerytura wraz z dodatkiem nie może przekraczać 100% podstawy wymiaru - do kwoty 468 zł i dokonując wypłaty przedmiotowego dodatku w trzech ratach na zasadach przyjętych przy realizacji podwyżki emerytury.Wojskowy organ emerytalny w decyzji o rewaloryzacji emerytury odmówił przyznania wnioskodawcy dodatku z tytułu inwalidztwa w wysokości 15% podstawy wymiaru przewidzianego w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139) z tych względów, że wnioskodawca posiada dochód z tytułu pobierania renty inwalidy wojennego w wysokości 9.000 zł łącznie z dodatkiem kombatanckim.W odwołaniu do Sądu wnioskodawca wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej realizacji dodatku kombatanckiego w ratach i podjęcie wypłaty tego dodatku w wysokości 1.500 zł - ze względu na zbieg prawa do emerytury i do renty inwalidy wojennego - bez dzielenia na raty aż do osiągnięcia 100% podstawy wymiaru, uzasadniając to tym, że prawo do przedmiotowego dodatku powstało dopiero od dnia 1 stycznia 1983 r., a zatem zgodnie z przyjętą interpretacją przepisów o rewaloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych i zasad stosowanych przez organy rentowe Zakładów Ubezpieczeń Społecznych, które wypłacają dodatki kombatanckie w pełnej wysokości - dodatek powinien być wypłacony w latach 1983-1984 w wysokości 1.500 zł miesięcznie.Okręgowy Sąd, rozpoznając odwołanie wnioskodawcy, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122) kombatantom uprawnionym do emerytury lub renty, a nie otrzymującym dodatku z tytułu odznaczenia orderem lub tytułem honorowym albo z tytułu tajnego nauczania, przyznaje się do emerytury lub renty dodatek kombatancki w wysokości - przewidzianej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym - dla dodatku z tytułu odznaczeń lub tytułem honorowym.Z przepisu tego wynika, że dodatek kombatancki przyznaje się tym wszystkim kombatantom uprawnionym do świadczeń emerytalno-rentowych, którzy nie posiadają dotychczas prawa do dodatku z tytułu odznaczenia lub tytułu honorowego oraz że dodatek ten został przyznany z dniem 1 stycznia 1983 r. (data wejścia w życie ustawy) w wysokości przewidzianej we właściwych przepisach emerytalnych.Stosownie do art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139) podwyżkę świadczeń emerytalno-rentowych, wynikającą z różnicy między wysokością świadczeń według przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 1982 r. od ustalonej na nowo podstawy wymiaru świadczeń a wysokością świadczeń należnych w dniu 31 grudnia 1982 r., realizuje się w trzech ratach - od dnia 1 stycznia 1983 r., dnia 1 stycznia 1984 r. i dnia 1 stycznia 1985 r. z pewnymi wyjątkami.Z omawianego przepisu wynika, że podwyżka świadczeń, jaka została wyliczona na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 1983 r., obejmuje wszystkie elementy składające się na tę podwyżkę (kwota świadczenia, dodatki z tytułu odznaczeń, dodatek do emerytury z tytułu inwalidztwa itp.). Skoro dodatek kombatancki przyznawany jest wszystkim uprawnionym kombatantom od dnia 1 stycznia 1983 r., dodatek ten podlega uwzględnieniu w ogólnej podwyżce świadczeń emerytalno-rentowych.Nie budzi wątpliwości, że do kwoty tej podwyżki wlicza się dodatek z tytułu odznaczenia, jaki został obliczony od nowej podstawy wymiaru świadczeń. Dodatek kombatancki jest przyznawany jako świadczenie równoznaczne z dodatkiem z tytułu odznaczenia orderem lub tytułem honorowym.Mają więc do tego świadczenia zastosowanie zasady, na jakich przyznawany jest dodatek z tytułu odznaczenia. Odmienna wykładnia prowadziłaby do powstania niezrozumiałej sytuacji tych kombatantów, którzy wobec wcześniejszego odznaczenia ich orderem lub tytułem honorowym otrzymywali dodatek z tytułu odznaczenia podlegający rewaloryzacji na zasadach przewidzianych dla świadczenia. Dodatek kombatancki - jak wyżej podniesiono - ma charakter powszechny, przysługuje bowiem wszystkim emerytom i rencistom, którzy nie otrzymywali dodatku z tytułu odznaczenia orderem lub tytułem honorowym.Nie mogą więc do tego dodatku odnosić się zasady, jakie mają zastosowanie do tych osób, które zostały odznaczone orderem dopiero po dniu 1 stycznia 1983 r.Przytoczone wywody uzasadniają odpowiedź na pierwsze pytanie.Artykuł 36 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin stanowi, iż emerytom, którzy są inwalidami w związku ze służbą wojskową, dodatek do emerytury przysługuje w wysokości 15% podstawy wymiaru świadczenia. Przyznanie tego dodatku nie jest dopuszczalne, jeżeli emeryt osiąga zarobek z tytułu zatrudnienia lub dochód z innych źródeł w wysokości wyższej niż najniższe wynagrodzenie pracowników.Dodatek ten nie przysługuje w całości lub w części także wtedy, gdy wysokość emerytury wraz z tym dodatkiem przekraczałaby 100% podstawy jej wymiaru.Powyższy przepis oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie stosowania ograniczeń w zakresie wypłaty emerytur wojskowych i wojskowych rent inwalidzkich (Dz. U. Nr 29, poz. 140) nie wyjaśniają wyłaniającej się wątpliwości, czy renta inwalidzka jest dochodem.Wymienione rozporządzenie nie normuje tej kwestii z tego względu, że wymienia inne dochody, które mają wpływ na wysokość wojskowej emerytury lub wojskowej renty inwalidzkiej.W związku z tym wyjaśnienia tego określenia należy szukać w innych przepisach, które precyzują to pojęcie.W myśl art. 1, art. 2 i art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku wyrównawczym (Dz. U. Nr 42, poz. 188) dochodem są także świadczenia emerytalne i rentowe, jedynie niektóre z nich nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.Artykuł 11 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) traktuje jako równoznaczne świadczenia emerytalne lub rentowe, wynagrodzenie za pracę i inne dochody. Brak jest przesłanek do nadawania określeniu dochodu użytemu w art. 36 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy innego znaczenia, niż nadają mu powołane wyżej przepisy prawa.Uzasadnia to odpowiedź na drugie pytanie.Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w sentencji.