III UZP 5/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: W. Glabisz, J. Krzyżanowski, S. Rejman, Z. Stypułkowska, M. Szczurzewski (sprawozdawca), J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy, po wysłuchaniu wiceprokuratora Generalnej Prokuratury S. Dzwonkowskiego i po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości, zgłoszonego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym i skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów SN o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytania prawne:"1. Czy nawrót inwalidztwa wywołanego skutkami służby wojskowej uzasadnia przywrócenie żołnierzowi prawa do renty inwalidzkiej z mocy ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299)?2. W razie odpowiedzi twierdzącej na pytanie zamieszczone w punkcie 1 - czy na możliwość przywrócenia żołnierzowi prawa do renty inwalidzkiej ma wpływ długość okresu, który upłynął od ustania inwalidztwa do nawrotu inwalidztwa wywołanego skutkami służby wojskowej?"uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:Jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze określone w załączniku nr 1 do uchwały Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 138 z dnia 29 sierpnia 1967 r. w sprawie podwyższenia wynagrodzeń dla pracowników obsługi zatrudnionych w spółdzielniach pracy, to zgodnie z § 5 powyższej uchwały przysługuje mu za godziny nadliczbowe przepracowane ponad 12 godzin na dobę, jak również za godziny nadliczbowe przypadające w niedziele i święta oraz w nocy wynagrodzenie w wysokości 200 % zasadniczej stawki godzinowej. Uzasadnienie faktycznePytanie zawarte we wniosku Ministra Sprawiedliwości zmierza do wyjaśnienia, czy do byłych żołnierzy zawodowych lub nadterminowych, pobierających rentę inwalidzką określoną ustawą z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299), ma odpowiednie zastosowanie przepis art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o p.z.e. (jednolity tekst: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97), tzn. czy były żołnierz zawodowy lub nadterminowy, który utracił prawo do renty inwalidzkiej z powodu ustania inwalidztwa, odzyskuje to prawo, jeżeli w okresie dwóch lat od ustania prawa do renty powtórnie stanie się inwalidą z powodu inwalidztwa wywołanego skutkami służby wojskowej.Wbrew wysuwanym przez Związek Inwalidów Wojennych PRL sugestiom, o których wspomina we wniosku Minister Sprawiedliwości, odpowiedź pozytywna na przedstawione pytanie nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach.Kwestię objętą pytaniem normują w sposób jednoznaczny przepisy art. 13 i 36 cyt. wyżej ustawy.Art. 13 zawarty w rozdziale 1 "Przepisy ogólne" stanowi, że do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy oraz ich rodzin stosuje się odpowiednio przepisy art. 16-22 i art. 69-75 dekretu o p.z.e. oraz przepisy wydane na podstawie art. 8 ust. 4, art. 19 ust. 5, art. 36 ust. 3 i art. 111 tego dekretu. Według zaś przepisu art. 36 ustawy, zawartego w rozdziale 3 "Zaopatrzenie w razie inwalidztwa", do zaopatrzeń w razie inwalidztwa mają odpowiednie zastosowanie jedynie przepisy art. 40 i 42 dekretu o p.z.e.Powołane, jak również inne przepisy cyt. ustawy nie wymieniają natomiast art. 34 ust. 2 dekretu, którego nie może zastąpić w żadnym zakresie przepis art. 40 dekretu. Ten ostatni bowiem przepis odnosi się do osób pobierających renty z tytułu inwalidztwa, a przepis art. 34 ust. 2 do osób, które utraciły prawo do renty z powodu ustania inwalidztwa (osób nie pobierających renty) i stały się ponownie inwalidami.Wypada przy tym zaznaczyć, że dekret o p.z.e. już w pierwotnym brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 1954 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 30, poz. 116) zawierał przepis art. 40, natomiast przepis art. 34 ust. 2 został wprowadzony dopiero ustawą z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów o rentach i zaopatrzeniach (Dz. U. Nr 21, poz. 93).Nie uzasadnia także odpowiedzi twierdzącej okoliczność, że przepis art. 34 ust. 2 dekretu o p.z.e. został wprowadzony w dacie późniejszej niż ustawa z dnia 13 grudnia 1957 r. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było wprowadzenie zasady określonej art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu o p.z.e. do zaopatrzeń w razie inwalidztwa określonych ustawą z dnia 13.XII.1957 r., to zostałoby to dokonane jeśli nie ustawą z dnia 28.III.1958 r., to w każdym razie ustawą z dnia 13.XI.1963 r., która zmieniła ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 50, poz. 278; jednolity tekst: Dz. U. Nr 55, poz. 299). Jednakże ustawa ta nie wprowadziła w tym względzie żadnych zmian.Stosowanie zasady z art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu o p.z.e. do zaopatrzeń w razie inwalidztwa byłych żołnierzy zawodowych i nadterminowych byłoby sprzeczne z art. 27 ustawy z dnia 13.XII.1957 r. (jednolity tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299). W myśl bowiem tego przepisu renta inwalidzka przysługuje żołnierzowi zwolnionemu ze służby zawodowej lub nadterminowej tylko wówczas, gdy stał się on inwalidą jednej z grup określonych art. 28 tej ustawy podczas odbywania czynnej służby wojskowej lub w ciągu 6 miesięcy po zwolnieniu z tej służby, jeżeli inwalidztwo jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania czynnej służby wojskowej, Natomiast według art. 34 ust. 1 dekretu o p.z.e. renta inwalidzka na podstawie tego dekretu przysługuje pracownikowi, jeżeli posiada on wymagany okres zatrudnienia i stał się inwalidą w czasie zatrudnienia lub w ciągu dwóch lat po jego ustaniu. Wprawdzie takie same warunki jak dla przyznania renty inwalidzkiej z mocy ustawy z dnia 13.XII.1957 r. wymagane są również do przyznania renty inwalidzkiej na podstawie dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 98), ale mimo to do inwalidów wojennych i wojskowych ma zastosowanie przepis art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu o p.z.e. - to jednak nie można z tego wysnuwać wniosku, że przepis art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu należy także stosować do świadczeń inwalidzkich określonych ustawą z dnia 13.XII.1957 r.Inwalidzi wojenni i wojskowi w wielu wypadkach - poza uprawnieniami do zaopatrzeń inwalidzkich - nie posiadają uprawnień do żadnych innych świadczeń rentowych. Dlatego też ustawodawca uznał za celowe i konieczne stosowanie do nich zasady z art. 34 ust. 2 pkt 2 dekretu o p.z.e., czemu dał wyraz w art. 12 dekretu z 14.VIII.1954 r. o zaop. inw. wojen.Co się zaś tyczy żołnierzy zawodowych i nadterminowych zwolnionych ze służby wojskowej, to zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 13.XII.1957 r. (z późniejszymi zmianami) jeżeli nie nabyli oni uprawnień do zaopatrzenia z mocy tej ustawy, to wówczas przysługuje im prawo do świadczeń na podstawie dekretu z dnia 14.VIII.1954 r. o zaop. inw. wojen. albo na podstawie dekretu z dnia 25.VI.1954 r. o p.z.e. Odnosi się to również i do tych wypadków, gdy były żołnierz zawodowy lub nadterminowy utracił prawo do renty inwalidzkiej określonej ustawą z dnia 13.XII.1957 r. z powodu ustania inwalidztwa i przed upływem 2 lat od ustania prawa do tego świadczenia stanie się ponownie inwalidą.Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił na przedstawione pytanie odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.