III UZP 56/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Gertrudy i Franciszka K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o emeryturę rolniczą po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 8 listopada 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy rok kalendarzowy, w którym rolnik nie sprzedał jednostkom gospodarki uspołecznionej żadnych produktów rolnych, zalicza się do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty, jeżeli brak sprzedaży nastąpił wskutek okoliczności wymienionych w przepisie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94)?"powziął następującą uchwałę:Pod rządami przepisu § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94) nie zalicza się do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty, roku kalendarzowego, w którym rolnik nie sprzedał jednostkom gospodarki uspołecznionej żadnych produktów rolnych.Uzasadnienie faktyczneW świetle przepisu art. 15 ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268) Rada Ministrów została upoważniona do określenia, w drodze rozporządzenia, zasad i trybu zaliczania do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, takich lat, w których wartość sprzedanych produktów była niższa od wymaganej, jeżeli spowodowane to było klęską żywiołową, wypadkiem losowym lub innymi okolicznościami niezależnymi od rolnika, a także uznawania, w jakich wypadkach nastąpiło obniżenie wartości gospodarstwa rolnego z przyczyn niezależnych od rolnika. Na podstawie tej delegacji ustawowej ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94), który w § 11 stanowi, że jeżeli rolnik sprzedał w danym roku jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości niższej niż odpowiadająca równowartości 5 q żyta z każdego hektara przeliczeniowego, rok ten zalicza się do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty, gdy niższa sprzedaż nastąpiła wskutek klęski żywiołowej lub wypadku losowego jak: powódź, susza, gradobicie, długotrwała choroba.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu powziął wątpliwość, czy zalicza się do okresu wytwarzania i sprzedaży produktów rolnych, od którego zależy prawo do emerytury lub renty, rok kalendarzowy, w którym rolnik nie sprzedał jednostkom gospodarki uspołecznionej żadnych produktów rolnych.Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi przeczącej.Wykładnia gramatyczna przepisu § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. prowadzi do wniosku, że do rozważanego okresu może być w szczególnych przypadkach zaliczony rok, w którym rolnik wprawdzie sprzedał jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne, jednakże ich wartość była niższa od równowartości 5 q żyta z każdego hektara przeliczeniowego.Omawiany przepis ma charakter wyjątkowy i z tej przyczyny musi być wykładany ściśle. Rada Ministrów nie przewidziała takiej sytuacji, gdy rolnik nie sprzedał w określonej jednostce czasu żadnych produktów rolnych. Nie można tego uznać za przeoczenie, ale - za świadome przyjęcie, że do okresu, o którym mowa, nie zalicza się roku, w którym rolnik nie sprzedał jednostkom gospodarki uspołecznionej żadnych produktów rolnych.W przeciwnym wypadku Rada Ministrów przekroczyłaby delegację ustawową. W myśl bowiem art. 15 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. została ona upoważniona - jak to już wyżej wykazano - do określenia zasad i trybu zaliczania do okresów, o których mowa w ust. 1, tylko takich lat, w których rolnik sprzedał produkty rolne o wartości niższej od wymaganej, a nie tych, w których nie sprzedał żadnych produktów rolnych.Niniejsza uchwała została powzięta zgodnie z wnioskiem przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL.