I PK 47/17

Sygn. akt I PK 47/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa J.K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "J." w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 stycznia 2018 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt VII Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. zmienił wyrok Sadu Rejonowego […] w K. z dnia 22 marca 2016 r. i zasądził od pozwanego - Spółdzielni mieszkaniowej „J.” w K. - na rzecz J.K. odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd odwoławczy ustalił, że strony łączyła umowa o pracę. Powód pełnił obowiązki prezesa spółdzielni, był też jej kierownikiem. W dniu 16 września 2014 r. Rada Nadzorcza spółdzielni odwołała powoda z funkcji prezesa zarządu i kierownika spółdzielni, co było jednoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, z powodu „braku zaufania”. Zdaniem Sądu drugiej instancji tak określona przyczyna jako zbyt ogólna nie spełniała wymogu z art. 30 § 4 k.p. Sąd podkreślił, że przed odwołaniem, jak i w chwili wręczania wypowiedzenia umowy o pracę nie 2 wyjaśniono powodowi na czym polega i z czego wynika brak zaufania do jego osoby. Sąd zastrzegł też, że przedmiotem oceny mogą być tylko przyczyny podane w wypowiedzeniu, a w piśmie pracodawcy nie wskazano na odwołanie z funkcji prezesa zarządu. Skargę kasacyjna wywiódł pozwany, zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 30 § 4 k.p., art. 45 § 1 k.p. i art. 227 k.p.c. W ocenie skarżącego w sprawie wystąpiło istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do: - określenia, czy pracodawca wskazujący w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczynę warunkującą to wypowiedzenie zobowiązany jest nadto wskazać motywy, dla których owa przyczyna stała się podstawą wypowiedzenia umowy o pracę, czy może wystarczające jest wskazanie samej przyczyny uzasadniającej to wypowiedzenie, zgodnie z literalnym brzmieniem regulacji art. 30 § 4 k.p., a to wobec faktu, iż art. 30 § 4 k.p. w żaden sposób nie konkretyzuje sposobów określenia przyczyny wypowiedzenia ani stopnia jej szczegółowości; - konieczność przesądzenia, czy w sytuacji, gdy powód zajmuje stanowisko prezesa zarządu - kierownika Spółdzielni przyczyna jego odwołania z funkcji prezesa jest wystarczającą przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest również oczywiście uzasadniona, gdyż Sady obu instancji na skutek odmiennej oceny wydały przeciwstawne rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania wobec nieziszczenia się przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c. Zmienną warunkującą jej „oczywistość” nie może być to, że sądy pierwszej i drugiej instancji orzekły odmiennie. W przeciwnym wypadku każdy tego rodzaju przypadek zmuszałby obligatoryjnie do merytorycznego rozpoznania nadzwyczajnego środka odwoławczego. Wniosek tego rodzaju, przy zastosowaniu uznanych metod wykładni, nie da się wyprowadzić z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. „Oczywistość” skargi kasacyjnej powiązano z innym czynnikiem. Chodzi o przekonanie każdego 3 prawnika, że zapadły wyrok nie odpowiada prawu. Dopiero wówczas można twierdzić, że zachodzi konieczność uruchomienia nadzwyczajnego trybu kontrolnego realizowanego przez Sąd Najwyższy. Sytuacja tego rodzaju nie występuje, jeśli pracodawca wypowiadając umowę o prace powołuje się na przyczynę niedookreśloną, a jak ustalił Sąd odwoławczy również nie znaną pracownikowi. W takich przypadkach nie sposób uznać, że ponad wszelką wątpliwość doszło do uchybienia art. 30 § 4 k.p., a tym samym art. 45 § 1 k.p. Pierwsze zagadnienie prawne podniesione przez skarżącego jest nieadekwatne względem stanowiska Sądu drugiej instancji. Skarżący pyta, czy pracodawca ma obowiązek wskazać w wypowiedzeniu motywy, którymi kierował się przy uznaniu, że dana przyczyna będzie podstawą wypowiedzenia umowy o pracę. Kwestii tej nie poruszył jednak Sąd Okręgowy. Stwierdził tylko, że wskazana przez pracodawcę przyczyna jest zbyt ogólna i niekonkretna. Z tego stanowiska nie sposób wywieść, że zarzucił pracodawcy braki przy ujawnieniu sfery motywacyjnej. Zestawienie to wyjaśnia, że podniesione zagadnienie prawne nie występuje w sprawie, co zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest wymogiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Staje się to zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że funkcją Sądu Najwyższego jest wprawdzie rozpoznawanie abstrakcyjnych kwestii prawnych, w celu ujednolicania orzecznictwa, jednak muszą być one osadzone w stanie faktycznym danej sprawy. Podobnie drugie zagadnienie prawne nie prowadzi do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji uwzględnił powództwo z uwagi na „naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów o pracę” (a konkretnie art. 30 § 4 k.p.), a nie dlatego, że podana przyczyna była uzasadniona. Pozwany pytając o to, czy odwołanie z funkcji prezesa jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę mija się zatem z decydującym motywem rozstrzygnięcia. Oznacza to, że odpowiedź na tak zadane pytanie nie ma wpływu na wynik sprawy. Wobec tego rodzaju relacji, należy ponownie wskazać, że zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. zagadnienie prawne powinno wystąpić w sprawie. Podstawowym zadaniem Sądu Najwyższego jest stanie na straży jednolitości orzecznictwa i kontroli jego legalności. Komunikatywny jest zatem warunek z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym 4 przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w razie wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego. Z przepisu art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o Sądzie Najwyższym wynika jednak, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości odbywa się przez rozpoznawanie skarg kasacyjnych. Instytucjonalne powiązanie wypowiedzi Sądu Najwyższego z indywidualnym sporem widoczne jest w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., który wymaga aby zagadnienie prawne wystąpiło w sprawie. Oznacza to, że przyjęcie skargi do rozpoznania merytorycznego jest dopuszczalne, jeśli w danym postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem wystąpiło, a zatem zaważyło na rozstrzygnięciu, zagadnienie o charakterze kwalifikowanym (istotnym). W ten sposób kontrola legalności jednostkowego wyroku (aspekt indywidualny), umożliwia osiągnięcie homogeniczności interpretacyjnej systemu prawnego (czynnik powszechny). Sąd Najwyższy nie posiada natomiast uprawnień do przyjmowania skarg kasacyjnych z uwagi na zagadnienia prawne, które teoretycznie mogłyby wystąpić w danej sprawie. Kierując się przedstawionymi argumentami, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.