I UK 107/06
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2006-07-18
Skład orzekający: Maria Tyszel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby cywilne, które stały się inwalidami wskutek działań wojennych, mogą być objęte przepisami ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a w szczególności czy przysługuje im renta inwalidy wojennego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy konsekwentnie wyjaśnia, że przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie dotyczą osób cywilnych, które stały się inwalidami wskutek działań wojennych. Żadna z metod wykładni przepisów tej ustawy nie pozwala na objęcie osób cywilnych osadzonych w obozie koncentracyjnym z innych przyczyn niż enumeratywnie wymienione w art. 7 ust. 5 definicją pojęć „żołnierz” oraz „inwalida wojenny”. Renta inwalidy wojennego przysługuje wyłącznie żołnierzom.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odwołania H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę inwalidy wojennego. Ubezpieczony, będący osobą cywilną, domagał się przyznania renty inwalidy wojennego, powołując się na pobyt w obozie koncentracyjnym. Sąd pierwszej instancji i Sąd Apelacyjny oddaliły jego roszczenia. W skardze kasacyjnej podniesiono zagadnienia dotyczące zakresu podmiotowego statusu żołnierza oraz uprawnień do renty inwalidy wojennego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając brak przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 107/06 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Maria Tyszel w sprawie z odwołania H. . przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o rentę inwalidy wojennego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 lipca 2006 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III AUa …/05, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), postanowienie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia, jednakże Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną uznaje za potrzebne wskazanie zasadniczych motywów rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., przesłankami przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są: 1) wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego, 2) potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) nieważność postępowania lub 4) oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
2 Przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia dotyczące zakresu podmiotowego statusu żołnierza oraz uprawnień do renty inwalidy wojennego wielokrotnie były przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, który konsekwentnie wyjaśnia, że przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.), nie dotyczą osób cywilnych, które stały się inwalidami wskutek działań wojennych, (por. wyrok z 16 lutego 1999 r., II UKN 483/98, OSNAPiUS 2000 r., Nr 8, poz. 320). Po raz kolejny Sąd Najwyższy przypomina, że żadna z metod wykładni art. 6 i 8, a także posiłkowo art. 7 tej ustawy, nie pozwala na objęcie osób cywilnych osadzonych w obozie koncentracyjnym z innych przyczyn, niż enumeratywnie wymienione w jej art. 7 ust. 5, definicją pojęć: „żołnierz” oraz „inwalida wojenny”, a renta inwalidy wojennego przysługuje tylko żołnierzom. Osoby cywilne mogą natomiast być osobami represjonowanymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). Dyspozycją tego przepisu nie są jednak objęte wszystkie osoby przebywające w obozach koncentracyjnych (innych miejscach w nim wymienionych), lecz tylko te, które w nich przebywały z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych. Podkreślić więc trzeba, że gdyby wnioskodawca znalazł się w obozie koncentracyjnym np. za przestępstwo kryminalne, a nie z przyczyny politycznej, jaką była działalność jego braci, to nie byłoby podstaw do przyznania mu renty przysługującej osobom represjonowanym, a taką pobiera. W sprawie nie zaistniała nieważność postępowania, a w skardze nie wykazano rozbieżności w orzecznictwie. Nie można jej też przypisać oczywistej zasadności, lecz przeciwnie – jest oczywiście bezzasadna, więc w świetle powołanego wyżej art. 3989 § 1 k.p.c., nie było przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania i dlatego na jego podstawie oraz na podstawie § 2 tego przepisu Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Powiązane orzeczenia
- II UKN 483/98 1999-02-16Czy ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin z 1974 r. obejmuje swoim zakresem osoby cywilne, które doznały inwalidztwa w wyniku działań wojennych, ale nie brały czynnego udziału w walce z w…
- I UK 11/05 2005-07-08Czy prawomocny wyrok odmawiający przyznania renty inwalidy wojennego zamyka drogę do ponownego złożenia wniosku o to świadczenie, jeśli stan zdrowia ubezpieczonego uległ zmianie?
- II URN 175/85 1985-08-11Czy wysokość renty inwalidy wojennego powinna być ustalana na podstawie grupy inwalidztwa wynikającej z ogólnego stanu zdrowia, czy wyłącznie na podstawie uszczerbku zdrowia powstałego w związku z działaniami wojennymi?
- II UK 493/17 2019-02-21Czy inwalidztwo powstałe u żołnierza w czasie służby wojskowej lub w ciągu trzech lat od jej zwolnienia, będące następstwem chorób lub urazów doznanych w czasie służby, uzasadnia przyznanie renty inwalidy wojskowego na p…
- III URN 32/76 1976-06-22Czy renta inwalidzka przyznana żołnierzowi zawodowemu na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, powstała w związku z działaniami wojennymi, jest w rozumieniu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29…
Powołane przepisy
art. 3989 § 2 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 6art. 7art. 7 ust. 5art. 4 ust. 1§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy