I UK 112/15

Sygn. akt I UK 112/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogusław Cudowski w sprawie z odwołania Przedsiębiorstwa Usługowego T. C. T., J. T. Spółki jawnej w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C. z udziałem zainteresowanych: U.P.G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., R. B., P. B., H. B., S. C. i K. C. o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2016 r., skargi kasacyjnej odwołującego Przedsiębiorstwa Usługowego T. C. T., J. T. Spółki jawnej w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 9 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację odwołującej się (Przedsiębiorstwa Usługowego T. C. T., J. T. Sp.j. z siedzibą w K.) od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 9 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 9 maja 2013 r. oddalił odwołania Przedsiębiorstwa Usługowego T. C. T., J. T. Sp.j. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z 15 oraz 22 czerwca 2012 r. stwierdzających, że zainteresowani pracownicy odwołującej się spółki, to jest R. B., P. B., H. B., S. C. 2 oraz K. C., w okresach wskazanych w ww. decyzjach, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownicy z tytułu umów zlecenia zawartych z U. Sp. z o.o. w K., wykonywanych na rzecz odwołującej się. Wyrok Sądu Apelacyjnego w […], odwołująca się zaskarżyła w całości w stosunku do wszystkich zainteresowanych w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 331 § 1 k.c. i art. 8 § 1 k.s.h. poprzez ich niezastosowanie, przy jednoczesnym naruszeniu art. 328 § 2 in fine k.p.c., poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego wyroku oraz w odniesieniu do wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości stosowania się do art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej ustawa systemowa) w zgodzie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych dotyczącymi dopuszczalności przetwarzania danych osobowych zleceniobiorców zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych przez podmiot trzeci (w tej sprawie UPG Sp. z o.o.) przez pracodawcę (w tej sprawie odwołująca się spółka) w celu ustalenia czy zachodzą podstawy do zastosowania wobec tych zleceniobiorców art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Jednocześnie odwołująca się zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w […] w odniesieniu do zainteresowanego S. C. oraz okresów od 1 października 2007 r. do 31 marca 2008 r. w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej oraz w odniesieniu do wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej ze względu na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, to jest art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w zakresie odnoszącym się do sytuacji, w których zleceniobiorca zatrudniony w ramach umowy zlecenia przez podmiot trzeci (inny niż pracodawca), w ramach wykonywania takiego zlecenia wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, w części odnoszącej się do wykładni pojęcia korzyści (efektu) uzyskiwanej przez pracodawcę z wykonywania takiego zlecenia przez zleceniobiorcę zatrudnionego przez osobę trzecią. Skarżąca twierdzi, że zachodzi potrzeba jednoznacznej wykładni pojęcia korzyści, jakie musi odnosić pracodawca z pracy zleceniobiorcy innego podmiotu, w szczególności: (-) czy 3 korzyść ta musi wynikać z pracy wykonywanej bezpośrednio na rzecz pracodawcy, pomimo iż stanowi wykonywanie zlecenia; (-) czy też korzyść taka wynika również z samego faktu wykonywania czynności na rzecz zleceniodawcy w czasie wykonywania przez zleceniodawcę i pracodawcę jednego wspólnie realizowanego przedsięwzięcia gospodarczego, w którym czynności wykonuje pracownik/ zleceniobiorca; (-) czy do uznania odnoszenia korzyści z pracy zleceniobiorcy przez pracodawcę wymagane jest wyliczenie przez organ bądź sąd, jakie konkretnie korzyści pracodawca odnosi poprzez udział jego pracownika w realizacji takiego wspólnie przedsięwzięcia; oraz (-) jak należy interpretować tę korzyść, w konsekwencji stosować art. 8 ust. 1a ustawy systemowej w przypadku gdy oba podmioty (pracodawca i zleceniobiorca) odnoszą korzyść z wykonywania zlecenia przez zleceniobiorcę/pracownika, zwłaszcza, czy osiągnięcie przez zleceniodawcę korzyści z wykonywania zlecenia wyłącza zastosowanie art. 8 ust. 1a ustawy systemowej, albo czy należy dokonać oceny, który z podmiotów (pracodawca czy zleceniodawca) odnosi bezwzględną korzyść, a który pośrednią, albo który z tych podmiotów odnosi większą korzyść. Organ rentowy w piśmie zatytułowanym „odpowiedź na skargę kasacyjną”, nadanym 24 marca 2015 r., wnioskował o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Z akt sprawy wynika, że odpis skargi kasacyjnej został doręczony organowi rentowemu 27 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, 4 że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy (postanowienie SN z 17 czerwca 2014 r., II UK 43/14, LEX nr 1738487). Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w zakresie zaskarżenia wyroku w całości w stosunku do wszystkich zainteresowanych, wskazała na występowania w sprawie istotnego zagadnienie prawnego, a dodatkowo w zakresie zaskarżenia wyroku w części dotyczącej S. C. oraz okresów do 1 października 2007 r. do 31 marca 2008 r. – na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości. Przystępując do oceny występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy wskazać, że twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (postanowienia SN z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468 oraz 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934). Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego nie spełnia tego warunku. Sformułowany we wniosku problem prawny został rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy w wyroku z 24 września 2015 r., I UK 490/14 (LEX nr 1854103), wydanym w analogicznych okolicznościach faktycznych w sprawie dotyczącej tej samej strony skarżącej. W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, po pierwsze, że z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych wynika, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Po drugie, że użycie w tym przepisie określenia „jeżeli jest to niezbędne” wskazuje, że stosowanie tych przepisów wymaga nie tylko wykazania, że chodzi o realizowanie uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa lub prawnie usprawiedliwionego celu, ale także dokonania oceny, czy dla realizacji tego konieczne jest przekazanie danych, mimo że brak jest na to zgody osoby, której 5 dane dotyczą. Ocena ta wymaga z kolei wyważenia racji i interesów, z jednej strony osoby, której dane dotyczą, mającej objęty ochroną prawną interes, aby jej dane nie były przetwarzane bez jej zgody, a z drugiej strony administratora danych, który ma także objęty ochroną interes prawny, polegający na tym, że ma prawo realizować prawnie usprawiedliwione cele i uprawnienia. Po trzecie, celem, któremu służy przetwarzanie danych osobowych w rozpatrywanej sytuacji, jest dopełnienie przez pracodawcę obowiązku opłacenia składek na fundusze ubezpieczeń społecznych. Po czwarte, prawidłowe wypełnianie przez płatników obowiązków składkowych, wymagające w sytuacji opisanej w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej przetwarzania danych osobowych zleceniobiorców, służy zarówno dobru publicznemu, jak i dobru tej osoby, której dane są przetwarzane, a także leży w żywotnym interesie samego płatnika, który tym samym nie naraża się na dotkliwe konsekwencje niewywiązywania się ze swoich powinności wobec ZUS. W konsekwencji, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do nadania wyższej rangi ochronie danych osobowych w postaci przychodu zleceniobiorcy niż interesowi pracodawcy polegającemu na realizacji obowiązku nałożonego na niego jako płatnika składek przepisami ustawy systemowej. W cytowanym wyroku Sąd Najwyższym potwierdził stanowisko wyrażone wcześniej w wyroku z 18 października 2011 r., III UK 22/11 (OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266), a mianowicie, że nie można kwalifikować jako naruszenia konstytucyjnych gwarancji w zakresie ochrony danych osobowych oraz obrazy dóbr osobistych sytuacji zasięgania wiedzy o przychodach pracownika dla realizacji ustawowych obowiązków płatnika składek określonych w przepisach ustawy systemowej. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej o potrzebie wykładni przepisów budzących poważne, to jest art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w części odnoszącej się do wyjaśnienia pojęcia korzyści (efektu) uzyskiwanej przez pracodawcę z wykonania zlecenia przez zleceniobiorcę zatrudnionego przez osobę trzecią. Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu tej ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, 6 umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Z treści tego przepisu wynika, że jego zastosowanie nie jest warunkowane wystąpieniem bliżej nieokreślonej korzyści (efektu) uzyskiwanej przez pracodawcę z wykonania zlecenia przez zleceniobiorcę zatrudnionego przez osobę trzecią. Dodatkowo należy zauważyć, że w kwestii podnoszonej przez skarżącą nie występuje rozbieżność w orzecznictwie (por. uchwała SN z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46; wyrok SN z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11). Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest również jednolite jeżeli chodzi o rozumienie pojęć „pracownik” w ustawie systemowej, odpowiednio „płatnik składek” pracowników, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej (por. uchwała SN z 2 września 2009 r., II UZP 6/09, wyroki SN z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824 czy 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727). Uwzględniając zarówno treść art. 8 ust 2a ustawy systemowej oraz jednolite stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii podnoszonej we wniosku, skarżąca nie wykazała poważnych wątpliwości, które przemawiałyby za koniecznością dokonania ponownej wykładni przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. Odnośnie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym zawartego w piśmie zatytułowanym „odpowiedź na skargę kasacyjną”, z akt sprawy wynika, że pismo to zostało złożone po upływie ustawowego terminu na złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Nie stanowi zatem odpowiedzi na skargę, (por. wyroki SN z: 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003 nr 9, poz. 120; 14 marca 2003 r., V CKN 1733/00, LEX nr 80249; czy 7 maja 2003 r., IV CKN 113/01, LEX nr 141392). W konsekwencji nie wywołuje skutków w zakresie zawartego w nim wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym (art. 167 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.). 7 l.n