I UK 178/15
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2016-03-30
Skład orzekający: Katarzyna Gonera
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy profesjonalny zawodnik piłki nożnej, występujący na podstawie umowy-kontraktu z klubem sportowym, prowadzący jednocześnie zarejestrowaną działalność gospodarczą, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy, czy też z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że profesjonalne uprawianie sportu na podstawie umowy-kontraktu z klubem sportowym nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów. Kluczowe jest, że zawodnik nie ponosi ryzyka gospodarczego, nie działa samodzielnie ani we własnym imieniu, a jego aktywność jest podporządkowana strukturze organizacyjnej klubu. W związku z tym, umowa cywilnoprawna o profesjonalne uprawianie sportu stanowi tytuł do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako umowa zlecenia, a nie jako działalność gospodarcza.Stan faktyczny
K. Spółka Akcyjna odwołała się od decyzji ZUS stwierdzającej, że zawodnik P. G. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej. Spółka argumentowała, że zawodnik prowadzi działalność gospodarczą i powinien podlegać ubezpieczeniom z tego tytułu. Sądy obu instancji uznały, że kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej jest umową o świadczenie usług sportowych, podobną do umowy zlecenia, a nie działalnością gospodarczą. Skarga kasacyjna spółki została odrzucona przez Sąd Najwyższy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej K. Spółki Akcyjnej w K. do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 178/15 POSTANOWIENIE Dnia 30 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera w sprawie z odwołania K. Spółki Akcyjnej w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. z udziałem zainteresowanego P. G. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 marca 2016 r., skargi kasacyjnej K. Spółki Akcyjnej w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 20 marca 2014 r., V U […], oddalił odwołanie K. Spółki Akcyjnej w K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z 8 lutego 2013 r., którą stwierdzono, że P. G. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej - kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej u płatnika składek K. S.A. w K. podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 9 września 2010 r. Sąd Okręgowy ustalił, że odwołująca się K. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. (zwana w treści umowy Klubem) zawarła 9 września 2010 r. z zainteresowanym P. G., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą P. […], umowę-kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej na czas określony od 9 września 2010 r. do 30 czerwca 2013 r., której przedmiotem było ustalenie zasad profesjonalnego
2 uprawiania piłki nożnej przez zawodnika na rzecz Klubu wraz z prawem wykorzystania wizerunku zawodnika. Na podstawie przedmiotowej umowy zainteresowany P. G. (zawodnik) zobowiązał się świadczyć na rzecz Klubu usługę polegającą na reprezentowaniu barw K. S.A. w charakterze zawodnika piłki nożnej w zawodach sportowych. Zobowiązał się również do: godnego reprezentowania barw Klubu we wszystkich rozgrywkach sportowych piłki nożnej (w szczególności meczach ligowych, towarzyskich, pucharowych, pokazowych, sparingowych), w których będzie uczestniczył Klub oraz w trakcie kontaktów z osobami trzecimi i mediami; brania aktywnego udziału we wszystkich treningach i innych zajęciach szkoleniowych zgodnie z planem i harmonogramem ustalonym przez trenera i zatwierdzonym przez zarząd; brania aktywnego udziału w zgrupowaniach i obozach treningowych organizowanych przez Klub; przestrzegania sportowego trybu życia; nieuprawiania sportów mogących grozić kontuzją i powstrzymywania się od wszelkich zachowań, które stwarzają ryzyko powstania urazów lub chorób mających wpływ na właściwe wykonywanie obowiązków profesjonalnego zawodnika piłki nożnej lub na uczestnictwo w zawodach sportowych; przestrzegania postanowień umowy, regulaminów, zarządzeń, uchwał organów Klubu oraz obowiązujących przepisów prawa i przepisów związkowych ŚZPN i PZPN; w przypadku niedyspozycji zdrowotnej - do udokumentowania jej zaświadczeniem lekarskim pochodzącym tylko i wyłącznie od lekarza klubowego lub od lekarza wskazanego przez Klub; ścisłej współpracy z trenerami, masażystami i lekarzem Klubu w zakresie wymiany informacji dotyczących procesu treningowego, stanu zdrowia oraz innych problemów związanych z realizacją kontraktu; poddawania się wszystkim badaniom lekarskim, które Klub uzna za celowe oraz stosowania przez zawodnika wyłącznie środków farmakologicznych uzgodnionych z lekarzem Klubu; stałego podnoszenia poziomu sportowego przez aktywne i zdyscyplinowane uczestnictwo w procesie treningowym zarówno w okresie przygotowawczym, jak i w trakcie współzawodnictwa sportowego; wykonywania obowiązków wynikających z kontraktu w sposób profesjonalny, z pełnym zaangażowaniem; korzystania ze sprzętu sportowego, w tym ubrań i strojów sportowych przekazanych przez Klub; niereklamowania bez zgody zarządu Klubu jakichkolwiek oznaczeń: firm, produktów
3 i usług; niezawierania umów reklamowych, sponsoringowych i marketingowych bez pisemnej zgody Klubu; brania aktywnego udziału w zajęciach grup młodzieżowych organizowanych przez Klub, jak również wszelkich działaniach i akcjach kształtujących pozytywny wizerunek Klubu, w czasie i miejscu każdorazowo wskazanym przez zarząd lub trenera; utrwalania dobrego imienia i wizerunku Klubu, jego akcjonariuszy, sponsorów i osób z nim bezpośrednio związanych w kontaktach z mediami, kibicami, zawodnikami, włączając w to uczestnictwo w konferencjach prasowych i innych spotkaniach popularyzujących Klub; nieuczestniczenia w sportowych zakładach bukmacherskich organizowanych w kraju i za granicą. Natomiast Klub zobowiązał się do: zapewnienia warunków do profesjonalnego uprawiania piłki nożnej; zapewnienia odpowiedniej kadry szkoleniowej, odpowiednich warunków treningowych, niezbędnego sprzętu sportowego i wyposażenia potrzebnego do udziału w zawodach; zapewnienia opieki lekarskiej, warunków odnowy biologicznej, sprzętu zabezpieczającego i wspomagającego; zapłaty zawodnikowi należnego wynagrodzenia podstawowego przewidzianego kontraktem oraz indywidualnych premii meczowych. W umowie ustalono ponadto, że w okresie jej obowiązywania Klubowi, w związku z działaniami marketingowymi, promocyjnymi i reklamowymi, przysługiwać będzie wyłączne prawo do rozpowszechniania „wizerunku” zawodnika. Zainteresowany wyraził także zgodę na pozyskiwanie przez Klub wizerunków: zawodnika, podpisu i nazwiska, w szczególności przez filmowanie, fotografowanie lub inne utrwalanie podczas meczów, turniejów, sparingów, treningów, festynów i akcji promocyjnych. Zobowiązał się również do uczestniczenia we wszystkich nagraniach radiowych, telewizyjnych i innych akcjach organizowanych przez Klub. Strony ustalił także, że integralną częścią kontraktu są „zasady regulujące stosunki pomiędzy klubem sportowym a zawodnikiem profesjonalnym”, przyjęte uchwałą Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej nr II/12 z dnia 19 maja 2002 r. i stanowiące załącznik do kontraktu. W związku z zawartą umową zainteresowany miał obowiązek uczestniczyć w treningach, obozach, zajęciach wskazanych przez przedstawiciela Klubu, uczestniczyć w zawodach, do których został wytypowany, oraz brać udział we
4 wszystkich wyznaczonych przez Klub czynnościach związanych z wizerunkiem Klubu i w działaniach marketingowych. Trener Klubu w ramach swoich obowiązków prowadził ewidencję obecności zawodników oraz grafik zajęć obowiązkowych i określał, kiedy i w jakich terminach zainteresowany ma się stawiać na treningi, zawody i zajęcia związane z działalnością wizerunkowo-marketingową. Wszelkie nieobecności na zajęciach czy meczach były przez niego odnotowywane. Jeżeli były nieusprawiedliwione, to zawiadamiał zarząd Klubu i wtedy podejmowane były sankcje wynikające z kontraktu. Zawodnik nie mógł samodzielnie zdecydować, w których zawodach czy innych zajęciach bierze udział, a w których nie. Każdy zawodnik był oceniany przede wszystkim na podstawie wyników sportowych. Decyzje w przedmiocie wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do zawodnika, który nie przestrzega postanowień wynikających z kontraktu, podejmował zarząd Klubu, na podstawie wiedzy trenera lub uzyskanych w inny sposób. O wytypowaniu zawodników na mecz decydował trener Klubu, uwzględniając ich indywidualne dyspozycje. Klub zobowiązany był do zapewnienia stałej opieki medycznej i leczenia zawodników. Zawodnicy korzystali też z prywatnych wizyt lekarskich, operacji, zabiegów celem przyspieszenia procesu powrotu do gry. Zainteresowany P. G. został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł. z datą rozpoczęcia działalności od 9 września 2010 r., pod firmą „P. […]”. Dla celów ubezpieczeń społecznych odwołująca się traktowała zainteresowanego jako przedsiębiorcę prowadzącego własną działalność gospodarczą. Wynagrodzenie z tytułu umowy o profesjonalne uprawianie piłki nożnej było wypłacane na podstawie faktur wystawianych przez zawodnika. W ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione. Podniósł, że umowa - kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej jest co do zasady umową nienazwaną o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.; dalej: ustawa systemowa), osoby fizyczne świadczące pracę m.in. na podstawie takiej umowy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako zleceniobiorcy.
5 Obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają także osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej), której definicję zawiera art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Analiza czynności, do których zobowiązał się zainteresowany na podstawie umowy-kontraktu z 9 września 2010 r., pozwala stwierdzić, że jego aktywność nie nosiła cech działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów tej ustawy. Od wyroku Sądu Okręgowego apelację wniosła K. Spółka Akcyjna w K.. Wyrok zaskarżyła w całości, zarzucając mu: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na treść wyroku, polegający na nieuwzględnieniu, że zainteresowany prowadził działalność gospodarczą pod nazwą „P. […]”, w ramach której nie tylko wykonywał zobowiązanie wynikające z kontraktu z Klubem, ale mógł też zajmować się działalnością inną niż sportowa; 2) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej oraz art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez przyjęcie, że z tytułu zawartego kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej zainteresowany podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie wskazanym w decyzji organu rentowego jako „zleceniobiorca"; brak przyjęcia, że z tytułu tego kontraktu zainteresowany podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność; przyjęcie, że nie może dojść zgodnie z prawem do sytuacji, w której przychody danej osoby będą traktowane na użytek prawa podatkowego jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, a z punktu widzenia ustawy systemowej osoba taka podlegałaby ubezpieczeniom społecznym jako prowadząca pozarolniczą działalność; 3) naruszenie art. 14 ust. 1, art. 24 ust. 1, 2 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie rozdziału 3) i wyjaśnień do podklasy 93.19.Z zamieszczonych w załączniku do rozporządzenia
6 Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. Nr 251, poz. 1885), przez nieuwzględnienie, że zainteresowany został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej, dane i informacje udostępniane przez tę ewidencję, w tym dotyczące przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, są jawne oraz obdarzone domniemaniem prawdziwości, a podklasa 93.19.Z PKD obejmuje działalność indywidualnych sportowców; 4) naruszenie art. 65 § 1 i 2 k.c. i art. 56 k.c., przez wadliwą wykładnię postanowień kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej, nieuwzględnienie kontekstu sytuacyjnego towarzyszącego jego zawarciu i uznanie, że brak podstaw do przyjęcia, iż 70% wypłacanego zainteresowanemu wynagrodzenia było związane ze świadczeniem usług reklamowo-marketingowych, a w rezultacie brak orzeczenia, że z tytułu wynagrodzenia uzyskanego w związku ze świadczeniem usług reklamowo-marketingowych zainteresowany nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Na podstawie tych zarzutów, apelująca K. […] S.A. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie, że zainteresowany w związku z zawarciem kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej nie podlegał w okresie wskazanym w decyzji, tj. od 9 września 2010 r., ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, ewentualnie o zmianę tego wyroku przez orzeczenie, że z tytułu uzyskiwania w ramach kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej wynagrodzenia w związku ze świadczeniem usług reklamowo-marketingowych, które wynosiło 70% całego wynagrodzenia, zainteresowany nie podlega ubezpieczeniom społecznym oraz o zasądzenie w obu przypadkach od organu rentowego na rzecz apelującej kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z 18 grudnia 2014 r., III AUa […], oddalił apelację K. S.A. w K.. Sąd odwoławczy podzielił i przyjął za własne ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji oraz ich ocenę prawną prowadzącą do wniosku, że zainteresowany, który jako profesjonalny zawodnik piłki nożnej świadczył usługi
7 sportowe wyłącznie na rzecz klubu piłkarskiego K. […] na podstawie łączącego go z tym klubem kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej, nie może zostać uznany za osobę wykonującą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.). Podzielił rozważania, w których Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na ściśle osobisty charakter świadczonych przez zainteresowanego usług sportowych oraz jego podporządkowanie jako zawodnika władzom Klubu i poleceniom sztabu szkoleniowego, jak też dotyczące kwestii wynagradzania oraz ponoszenia przez Klub ryzyka ekonomiczno-gospodarczego i ryzyka niezawinionego niewykonania lub nienależytego wykonania przez zawodnika zobowiązania. Jako trafne ocenił również uwagi podkreślające, że zainteresowany w obrocie gospodarczym nie występował we własnym imieniu i na własny rachunek, lecz reprezentował Klub, oraz że liczne ograniczenia swobody uczestniczenia przez zainteresowanego w obrocie gospodarczym przeczą wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zawodnik uprawiający piłkę nożną nie jest osobą prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (art. 8 ust. 6 pkt 3a ustawy systemowej). W rezultacie profesjonalne uprawianie sportu nie jest działalnością gospodarczą, a zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) osiągane z tego tytułu przychody nie są przychodami z działalności gospodarczej. Kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej jest w istocie umową o świadczenie usług sportowych, a zatem ma charakter umowy zlecenia, gdyż jest do niej najbardziej podobny (art. 750 k.c.), co sprawia, że w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 2 ustawy systemowej stanowi tytuł do podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym odpowiedni dla wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Wreszcie, zaskarżona decyzja organu rentowego nie rozstrzyga o wysokości podstawy wymiaru składki ubezpieczeniowej ani o wysokości samej składki, a jedynie o tytule ubezpieczenia. Z tego względu nie ma znaczenia okoliczność, że 70% wypłacanego zainteresowanemu wynagrodzenia było związane ze
8 świadczeniem usług reklamowo-marketingowych. Kwestia wyłączenia tego wynagrodzenia z podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne pozostaje bowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie. Od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] skargę kasacyjną wniosła odwołująca się K. Spółka Akcyjna w K., zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga została oparta na podstawie: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie przez Sądy obu instancji art. 9 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10 ustawy systemowej w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie i tym samym uznanie, że zainteresowany prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług sportowych powinien zostać obowiązkowo objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu umowy cywilnoprawnej - kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, chociaż umowę zawarł ze skarżącą spółką w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, oraz uznanie, że umowa cywilnoprawna stanowi w tym przypadku wyłączny tytuł podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, podczas gdy zgodnie z brzmieniem powołanych przepisów osoba spełniająca warunki objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej; może być jednak dobrowolnie objęta na swój wniosek ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, 2) niewłaściwego zastosowania art. 20 oraz art. 22 Konstytucji RP, co wyrażało się w naruszeniu zasady swobody działalności gospodarczej przez „narzucenie” skarżącemu rodzaju umowy, którą zawarł z zainteresowanym, w tym ograniczenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej zarówno przez skarżącego, jak i zainteresowanego oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie konstytucyjnej zasady poszanowania wolności i praw jednostki, a także działanie wbrew sprawiedliwości społecznej; 3) naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 224 § 1 w związku z art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., co polegało na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji.
9 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, a także uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania uzasadniono istnieniem w rozstrzyganej sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na ustaleniu, czy, jeżeli zainteresowany był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 20 lipca 2007 r. na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej RP i w ramach tej działalności odprowadzał obowiązkowe składki ubezpieczeniowe do ZUS, a także w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonywał rozliczeń ze skarżącą (K. S.A.), wystawiając faktury VAT za świadczone usługi sportowe – zwłaszcza że podstawową działalnością prowadzoną przez zainteresowanego w spornym okresie była „pozostała działalność związana ze sportem” (PKD 93.19 Z) – to równocześnie zainteresowany powinien zostać objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej zawartej z Klubem 9 września 2010 r., do której to umowy stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, nawet wówczas, gdy organ rentowy nie wydał względem zainteresowanego decyzji wyłączających go z ubezpieczeń z tytułu prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jednym z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania. Rozpatrywanie tego wniosku odbywa się w ramach procedury tzw. „przedsądu”, która sprowadza się do wstępnego zbadania skargi z punktu widzenia celowości jej rozpoznania przez Sąd Najwyższy z przyczyn, które wykraczają poza interes strony i wiążą się z interesem publicznym. Według art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania
10 (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Na skarżącego nałożony został obowiązek sformułowania i uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.) wynika jedynie z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony istnieniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Zagadnienie prawne stanowiące przesłankę przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) ma mieć poważny, istotny i uniwersalny charakter. Powinno wywoływać zasadnicze kontrowersje lub rozbieżne oceny prawne, ponadto nie zostało dotychczas rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, a jego rozstrzygnięcie jest zarówno konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, jak i przyczyni się do rozwoju judykatury. Skarżący powinien oprócz sformułowania zagadnienia przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których zagadnienie powstało. Zagadnienie to powinno być ponadto istotne z uwagi na wagę przedstawionego przez skarżącego problemu interpretacyjnego dla systemu prawa. Nie może mieć zatem charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14, LEX nr 1678102). Przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne nie spełnia powyższych wymagań, gdyż nie posiada waloru nowości (sprawa nie ma charakteru precedensowego). Rozstrzygnięcia problemu jednoczesnego prowadzenia przez zawodnika działalności gospodarczej w postaci świadczenia usług sportowych i wykonywania kontraktu dotyczącego profesjonalnego uprawiania piłki nożnej dotyczyły dwa wcześniejsze wyroki Sądu Najwyższego: z 10 lutego 2016 r., I UK 65/15 (niepubl.) oraz z 16 lutego 2016 r., I UK 77/15 (niepubl.). Obie te sprawy zostały poddane rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego w związku ze skargami kasacyjnymi
11 wniesionymi przez skarżącą K. S.A. w K. w sprawach dotyczących zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym innych zawodników tego klubu sportowego, z którymi zawarto podobne umowy o profesjonalne uprawianie sportu, jak z zainteresowanym w obecnie rozpoznawanej sprawie. W powołanych orzeczeniach Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z którym usługa zawodnika (profesjonalne uprawianie sportu) zamówiona przez klub sportowy działający w ramach spółki kapitałowej (jak w niniejszej sprawie) jest świadczona w ramach zorganizowanej przez spółkę działalności gospodarczej (sportowej), która, oprócz rywalizacji sportowej i aspektów społeczno-wychowawczych związanych z upowszechnianiem sportu, stanowi „biznes generujący dochody” (widowiska sportowe stały się dobrze płatnym produktem, zawodnicy – „towarem” i „twarzą” reklam produktów i usług, a obiekty sportowe i transmisje z zawodów są wykorzystywane do promowania marek produktów). Choć na taki właśnie efekt ukierunkowana jest usługa zawodnika, to nie ponosi on związanego z nią ryzyka gospodarczego. Kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej wyłącza bowiem ryzyko nieuzyskania przychodu z działalności, skoro gwarantuje z tego tytułu stałą kwotę (wynagrodzenie zawodnika nie jest uzależnione od ekonomicznego ryzyka). Działa on więc właściwie bez ryzyka co do popytu, konkurencji czy ostatecznego rezultatu własnego przedsiębiorstwa, nie stwarzając w tym zakresie również pola do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jego działalność nie ma też przymiotu samodzielności, skoro (biorąc pod uwagę postanowienia spornego kontraktu) zawodnik działa w ramach struktury organizacyjnej spółki (klubu), w sposób podporządkowany na bieżąco w zakresie miejsca, czasu i rodzaju wykonywanych czynności. W przywołanych wyrokach przypomniano ponadto, że immanentną cechą prowadzenia we własnym imieniu działalności gospodarczej jest także ponoszenie kosztów tej działalności, co wiąże się z jej prowadzeniem w sposób zorganizowany (a więc wymagający też ponoszenia nakładów umożliwiających taką aktywność). O zorganizowaniu działalności gospodarczej nie świadczy bowiem jedynie jej forma organizacyjno-prawna (zob. W.J. Katner, Prawo o działalności gospodarczej. Komentarz. Orzecznictwo. Piśmiennictwo, s. 21-22), czyli dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej czy rejestru przedsiębiorców KRS. Organizacji
12 tej nie można bowiem sprowadzać wyłącznie do płaszczyzny formalnej, gdyż ma ona swoje odzwierciedlenie również w płaszczyźnie materialnej (zob. M. Szydło, Swoboda działalności gospodarczej, Warszawa 2005 r., s. 48-55 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 1996 r., II FSK 789/07, LEX nr 495147). Zorganizowanie działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się zatem przykładowo przez: zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn, sprzętu, technologii, zatrudnienie pracowników, przedsięwzięcie działań o charakterze marketingowym (informacja, reklama) oraz, ogólnie rzecz ujmując, przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania i utrzymania wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej działalności. Jak wynika z treści i faktycznej realizacji zawartego kontraktu, prawidłowe wykonanie umowy przez zainteresowanego wymagało odpowiedniej formy fizycznej zawodnika zapewnianej przez: treningi prowadzone przez profesjonalnego trenera (z udostępnieniem obiektów i sprzętu sportowego), uczestnictwo w zgrupowaniach w ramach treningu (z zapewnieniem bazy hotelowo-restauracyjnej), opiekę lekarską, zabiegi odnowy biologicznej, odżywki oraz wymagało odpowiedniego stroju sportowego. Elementów tych nie można zakwalifikować jako wchodzących w zakres usługi świadczonej przez zawodnika. Wręcz odwrotnie, wchodzą one w zakres działalności wykonywanej przez Klub. W istocie to zamawiający, a nie wykonawca usługi, był organizatorem i ponosił koszty całej aktywności sportowej. Nie sposób więc uznać, że to zawodnik w ramach kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej prowadził działalność w sposób zorganizowany. Zlecone zainteresowanemu usługi można podzielić na usługę stricte sportową (udział w zaplanowanej przez Klub aktywności sportowej) oraz usługę polegającą na udziale w działaniach mających na celu kształtowanie pozytywnego wizerunku Klubu (np. organizowanie zawodów sportowych dla młodzieży, kontakty z mediami, akcje społeczne związane z upowszechnianiem dyscypliny sportu, akcje charytatywne itp.) oraz akcjach promocyjnych prowadzonych przez Klub na rzecz innych podmiotów. W odniesieniu do tej drugiej usługi należy zauważyć, że zainteresowany nie wybrał dla niej formy organizacyjnej w postaci działalności
13 gospodarczej, zważywszy na to, że zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej nie przewidywało działalności reklamowo-promocyjnej. Zresztą gdyby nawet i tę działalność obejmowało zgłoszenie, to również nie miałaby ona cech charakterystycznych pozwalających na taką kwalifikację, skoro wszystkie poczynania zainteresowanego w tym zakresie nie były ani samodzielne, ani podejmowane we własnym imieniu i na własne ryzyko, lecz stanowiły element zorganizowanej działalności Klubu. Skoro, zgodnie z postanowieniami umowy o profesjonalne uprawianie sportu, zatrudniający zawodnika klub piłkarski był zobowiązany do organizacji treningów przy wykorzystaniu własnych obiektów i sprzętu sportowego, zapewnienia opieki medycznej, stroju sportowego, bazy hotelowo-restauracyjnej podczas zgrupowań, to w istocie zamawiający, a nie wykonawca usługi, był organizatorem i ponosił koszty całej aktywności sportowej. Nie można więc uznać, że to zawodnik w ramach kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej prowadził działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i obarczony ryzykiem gospodarczym. Podsumowując, w wyrokach z 10 lutego 2016 r., I UK 65/15 oraz z 16 lutego 2016 r., I UK 77/15 Sąd Najwyższy przyjął, że zawodnik świadczący usługi sportowe na rzecz klubu sportowego na podstawie umowy cywilnoprawnej nie spełnia przesłanek dowodzących realizacji tej umowy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez zawodnika. Tym samym tytułem ubezpieczenia społecznego zawodników świadczących usługi sportowe na podstawie umowy o profesjonalne uprawianie sportu jest umowa cywilnoprawna o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Tytułem ubezpieczenia jest zatem w ustalonych okolicznościach faktycznych umowa cywilnoprawna (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej), a nie prowadzenie działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej). Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.
14 [l.n]
Powiązane orzeczenia
- I UK 120/15 2016-03-30Czy profesjonalny zawodnik piłki nożnej, który zawarł kontrakt z klubem sportowym i jednocześnie posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy cywilnop…
- I UK 160/15 2016-03-30Czy profesjonalny zawodnik piłki nożnej, występujący na podstawie umowy cywilnoprawnej z klubem sportowym i jednocześnie posiadający wpis do ewidencji działalności gospodarczej, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społec…
- I UK 77/15 2016-02-16Czy profesjonalny zawodnik piłki nożnej, występujący na podstawie kontraktu z klubem sportowym, który jednocześnie posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie usług sportowych, może być uznany za osobę…
- I UK 65/15/1 2016-02-10Czy profesjonalny zawodnik piłki nożnej, występujący na podstawie kontraktu z klubem sportowym, prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów prawa?
- I UK 242/15 2016-04-28Czy zawodnik zatrudniony na podstawie kontraktu - umowy o profesjonalne uprawianie piłki nożnej, któremu klub piłkarski organizuje całą aktywność sportową w ramach klubu, prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w r…
Powołane przepisy
art. 6 ust. 1art. 2art. 8 ust. 6art. 5a pkt 6art. 10 ust. 1art. 13 pkt 2art. 14 ust. 1art. 24 ust. 1art. 30 ust. 1art. 41 ust. 3art. 65 § 1art. 56 KC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy