I UK 18/05

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2005-05-24

Skład orzekający: Krystyna Bednarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak udzielenia przez sąd pouczeń stronie nieporadnej o możliwości ustanowienia adwokata z urzędu, a także wady uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji, stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania lub oczywistego naruszenia prawa, uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania, uznając, że zarzuty podniesione przez wnioskodawczynię nie spełniają przesłanek uzasadniających jej rozpoznanie. Brak udzielenia stronie nieporadnej pouczeń o możliwości ustanowienia adwokata z urzędu, nawet jeśli stanowi uchybienie w zakresie udzielania wskazówek, nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania. Wady uzasadnienia zaskarżonego wyroku lub przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, bez wskazania dowodów przeciwnych, nie stanowią oczywistego naruszenia prawa w rozumieniu art. 393 § 2 k.p.c.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wniosła kasację od wyroku Sądu Okręgowego w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Kasację oparła na zarzutach nieważności postępowania wynikającej z pozbawienia jej możliwości obrony praw, w tym braku pouczeń o konieczności ustanowienia adwokata z urzędu, oraz oczywistego naruszenia prawa przez wady uzasadnienia wyroku i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację na posiedzeniu niejawnym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I UK 18/05 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krystyna Bednarczyk w sprawie z odwołania M. A. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. o ustalenie stopnia niepełnosprawności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2005 r., kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt V Ua …/04, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. U Z A S A D N I E N I E Wnioskodawczyni M.A. wniosła kasację od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 19 października 2004 r. VUa …/04 w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Kasację oparła na podstawie naruszenia przepisów postępowania i wskazała następujące okoliczności uzasadniające jej rozpoznanie: „w przedmiotowej sprawie zachodzi nieważność postępowania wynikająca z pozbawienia wnioskodawczyni możliwości obrony swych praw polegające na nieudzieleniu wnioskodawczyni pomocy prawnej, polegającej na braku odpowiednich pouczeń ze strony Sądu, w tym o konieczności ustanowienia adwokata z urzędu podczas gdy wnioskodawczyni jest osobą nieporadną, o czym świadczy między innymi nieumiejętność sformułowania 2 zarzutów apelacji. Zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo przez niezamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku merytorycznej oceny sprawdzającej ustalenia zawarte w opiniach biegłych, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o opinie, w której brak jest fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, co uniemożliwia prawidłową ocenę ich mocy dowodowej”. Oceniając podstawy uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania lub odmowę takiego przyjęcia Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 393 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów albo kasacja jest oczywiście bezzasadna. Z mocy art. 393 § 2 k.p.c. przepisu tego nie stosuje się, jeżeli zaskarżone orzeczenie oczywiści narusza prawo, albo gdy zachodzi nieważność postępowania. W kasacji wnioskodawczyni powołuje się na dwie ostatnie przesłanki, jednakże żadna z nich w tej sprawie nie występuje. Zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W kasacji nie ma zarzutu, że wnioskodawczyni została pozbawiona możności obrony swych praw na skutek niezawiadamiania jej o czynnościach sądowych. Wnioskodawczyni broniła swych praw zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jak i w postępowaniu apelacyjnym. Zarzut dotyczy tego, że obrona była nieskuteczna, gdyż wnioskodawczyni jest osobą nieporadną i działała bez pełnomocnika a Sąd nie udzielił jej odpowiednich wskazówek. Ewentualne uchybienie w zakresie udzielania wskazówek co do czynności prawnych stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego uzasadnia zarzut naruszenia art. 5 k.p.c. natomiast nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania. Zgodnie z art. 393 § 2 k.p.c. przeszkoda do odmowy przejęcia kasacji do rozpoznania występuje wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo. Sformułowanie to oznacza, że oczywiste naruszenie prawa musi nastąpić w zaskarżonym orzeczeniu a nie jego uzasadnieniu. Powoływanie się na wady w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie daje podstawy do stwierdzenia 3 oczywistego naruszenia prawa. Nie daje takiej podstawy również powoływanie się na przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez oparcie ustaleń na dowodach z opinii biegłych w sytuacji, gdy w kasacji nie wskazuje się żadnych dowodów przeciwnych. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 393 § 1 KPCart. 393 § 2 KPCart. 379 pkt 5 KPCart. 5 KPCart. 393 § 2 KPC§ 1§ 2§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy